Кіріспе

Колумбияның Кундинамарка департаментіндегі муниципалитет

Мадрид (maˈðɾið) – Колумбияның Кундинамарка департаментіндегі 116 муниципалитеттердің бірі. 2022 жылғы бағалау бойынша 150 374 тұрғыны бар, департаменттегі ең көп тұрғындары бар сегізінші муниципалитет. 120,5 км² аумақты алып жатыр, Батыс Саванна провинциясында орналасқан, Боготадан 21 км қашықтықта және Боготаның қалалық аймағының ажырамас бөлігі болып табылады. Муниципалитет 1559 жылдың 20 қарашасында Алонсо Диаспен құрылған, бастапқыда Ла Серрезуэла деп аталған. Алайда, 1875 жылы атауы өзгертіліп, қазіргі атауын алды. Ең алдымен, шағын қала ретінде танымал, соңғы онжылдықтардағы тұрғын үй құрылысының өркендеуі халықтың өсуіне және түрлі аймақтар мен елдерден келген адамдардан құралған космополиттік қоғамның қалыптасуына ықпал етті. Мадрид Колумбиядағы гүл өсірудің маңызды орталығы болып табылады және әлемдегі гүл өндірісіне ең көп үлес қосушы елдердің бірі ретінде танымал. 1000 гектардан астам жер гүл өсіруге арналған, сондай-ақ елдегі ең беделді гүл кәсіпорындарының кеңселері осы қалада орналасқан, бұл қала әлемдік нарықта маңызды рөл атқарады. Дегенмен, бұл дамыған саланың кері әсерлері де бар. Гүлдерді қарқынды және ірі көлемде өсірудің салдарынан агрохимиялық заттардың шектен тыс қолданылуы, орманды жою, қалдықтардың пайда болуы, су ресурстарының ластануы, жер асты суларының пайдаланылуы, еңбек құқығының бұзылуы және кәсіптік денсаулық сақтау мәселелері туындап, ең маңызды мәселелерге айналды.

Топонимика

Мадрид атауы, Кубаның Гавана қаласында туған және соңғы жылдары сол кездегі Ла Серрезуэла деп аталатын муниципалитетте өмір сүрген Педро Фернандес Мадридтің құрметіне берілген, оның мұрасын әдейі мойындауды көрсетеді. Ол 1875 жылдың 7 ақпанында қайтыс болғаннан кейін, жергілікті халық Кундинамарка Ассамблеясына атауын өзгерту туралы өтініш жасады, бұл өтініш 1875 жылдың 17 қарашасындағы 14-заңмен ресмиленді. Бұл заңнамалық акті бұрынғы топоним – Ла Серрезуэладан қазіргі Мадрид атауына ресми көшуді белгіледі. 1945 жылы Серрезуэла топонимі қайта жаңғыртылды, бірақ 1946 жылы Мадрид атауына қайта оралды. Бұл номенклатуралық ауытқу 1973 жылға дейін жалғасты, содан кейін Департамент Ассамблеясы 1920 жылғы 5-заңның талаптарына сәйкес бұрынғы атауды – Серрезуэланы қайта орнатты. Бұл заңдық норматив жергілікті жерлерге ежелгі, тарихи немесе жергілікті атауларды беруді талап етеді. Соңында, 1976 жылдың 16 қарашасындағы №14 жарлық арқылы қала Мадрид атауын қайта алды. Тарихшы Роберто Веландияның сөзіне сәйкес, Мадрид атауы аталған тұлғаға деген саяси және әлеуметтік симпатияға байланысты кездейсоқ берілген. Геррера кезеңінің (б.з.д. 1-мыңжылдық – б.з. 1-мыңжылдық) халқы көлдік ортаны тиімді пайдаланып, жүгері, ачира және биік таулық түйнектер сияқты егінге негізделген экономиканы дамытты. Олар балық аулау, таулық жануарлар мен кеміргіштерді аулауда да шеберлік танытты. Әртүрлі деректерде көрсетілгендей, тұзды көлдерді пайдалану және монолиттерді салу да маңызды шаралардың қатарына жатты. Осы кезеңде ерте және кейінгі кезеңдердің болуы болжамдалғанмен, оның тұрғындарының әлеуметтік-мәдени және физикалық ерекшеліктері, сондай-ақ олардың ритуалдық тәжірибелері туралы толық мәліметтер әлі де анықталған жоқ. Кундинамаркадағы Мадридтегі екі кезеңді қамтитын ритуалдық орынның табылуы осы мәселені жан-жақты зерттеу үшін құнды деректерді ұсынды. 1774 жылдың 3 тамызындағы жергілікті қалалар мен магистратураларды қайта ұйымдастыру туралы Корольдік жарлық және 1775 жылғы сот кеңесінің шешімдері прокурор Франсиско Антонио Морено и Эскандонды Ла Серрезуэла қаласын кедейлік пен халықтың азаюына байланысты таратуға мәжбүр етті. Испан көпірі 1789 жылы испан дәуірінде салынған маңызды сәулеттік ескерткіш болып табылады және оны итальяндық инженер Доминго Эскиаки салған. Субачоке өзенінің үстінде орналасқан бұл көпір қазір де қолданыста болып, көлік қозғалысына қызмет етеді. Бұл көпір муниципалитеттегі ең көне құрылыс және Кундинамарка облысының ең көне құрылыстарының бірі саналады. 1789 жылы қаланың халқы шамамен 70 тұрғыннан және олармен бірдей сандағы жергілікті тұрғындардан тұрды. 1973 жылы мэр Марина Камачо де Сампердің ұсынысы Департамент Ассамблеясын 1920 жылғы 5-заңда белгіленген қағидаларға сәйкес Серрезуэла атауын қайта орнатуға итермеледі. Аталған заң елді мекендерге жергілікті, ежелгі немесе тарихи маңызы бар атауларды беруді ұсынады. Нәтижесінде, 1976 жылдың 16 қарашасындағы №14 жарлық арқылы қала Мадрид атауын қайта алды.

Ауа райы

Муниципалитетте Кёппен климаттық классификациясы бойынша Csb санатындағы қоңыржал изотермалық климат орналасқан. Мадридтің биік орналасуына байланысты тау климатына тән, ал төмен ендігінің арқасында жыл бойы температураның айырмашылығы минималды болады. Температура көбінесе 7 °C-тан 20 °C-қа дейін ауытқиды, ал орташа температурасы 14 °C құрайды.

Демография

Қалалық халық тығыздығы шаршы километрге 900 адамды құрайды, ал ауылдық халық тығыздығының көрсеткіші шаршы километрге 50-ден 75 адамға дейін ауыспайды. Халық өсу қарқыны 5,6% деп анықталды, бұл құбылыс негізінен Богота астаналық округінен туындаған халық қысымының салдарынан болып жатыр. Мадрид қаласының халқы 136 374 адамды құрайтыны ескерерлік жайт.

Экономика

Мадридтің экономикасы әртүрлі, сауда, ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы, балық аулау және өнеркәсіп салаларын қамтиды. Сауда – жергілікті экономиканың маңызды қозғаушы күші, онда тұрғындар мен келушілерге өнімдер мен қызметтердің кең ауқымын ұсынатын көптеген сауда орындары бар. Ауыл шаруашылығы Мадридтің экономикалық ландшафтында маңызды рөл атқарады, ол кең егістік жерлерден және жемістер, көкөністер, дәнді дақылдар мен бұршақтар сияқты әртүрлі дақылдарды өсіруге қолайлы климаттан пайда көреді. Мал шаруашылығы да маңызды орынға ие, сүт және ет өндіретін малдың алуан түрлері бар. Сонымен қатар, өндіріс Мадрид экономикасының маңызды драйвері болып табылады, электроникадан азық-түлік және химия өнімдеріне дейін тауарлар мен қызметтерді өндірумен айналысатын әртүрлі кәсіпорындар бар. Әкімшілік бірлік Богота мен Факатативаны байланыстыратын Каретера-де-Оксиденте бойындағы дамыған өнеркәсіптік өндірісімен және муниципалитеттің солтүстік және оңтүстік аймақтарын, сондай-ақ аймақтың өзін байланыстыратын Пуэнте-де-Пидра секторындағы стратегиялық орналасуымен ерекшеленеді. Мадрид Колумбиядағы гүл өсірудегі жетекші муниципалитет және кескіш гүлдерді өндірушілердің бірі ретінде танылған. 1000 гектардан астам жер гүл өсіруге арналған, муниципалитетте Fantasy Flowers, Imperial, Santa Mónica Flowers және Jardines de los Andes сияқты елдегі ең ірі гүл кәсіпорындары орналасқан. Дегенмен, осы өркендеген саланың кері әсерлері де бар. Гүл өсіру қоршаған ортаға және адам денсаулығына зиян келтіруі мүмкін. SciELO зерттеуіне сәйкес, жылыжайларда гүл өсіру орманды жою, агрохимиялық заттарды қолдану және қалдықтарды өндіру сияқты табиғи ресурстардың азаюына әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, гүл өсіру кезінде агрохимиялық және басқа да химиялық заттарға ұшыраған жұмысшылардың денсаулығына қауіп төнуі мүмкін.

Педро Фернандес Мадрид

Саяси мансабымен қатар Педро әдебиет саласында да белгілі болды. 1842 жылы ол өзінің ең танымал еңбегін – Opúsculo sobre la Instrucción Pública (Халыққа білім беру туралы кітапша) жариялады, ол Филантропиялық қоғам ұйымдастырған байқауда алтын медаль жеңіп алды. Ол өзінің жазбалары арқылы, оның ішінде Nuestras costas incultas (Өсімтал емес жағалауларымыз) атты еңбегі арқылы, Москито жағалауындағы Жаңа Гранада Республикасының тәуелсіздігін қатыгездікпен қорғады, соның нәтижесінде Ұлыбритания мен АҚШ аталған аймақта Колумбияның құқықтарын мойындауға мәжбүр болды. Оның әдеби еңбектері халық саны мен көші-қонға қатысты ұлттық деңгейдегі заңнамалық өзгерістерді жеңілдетті. 1871 жылы, дүниеден озғанға дейін төрт жыл бұрын, Педро Фернандес Мадрид Колумбия Тіл академиясының мүшесі болып тағайындалды, осылайша оның әдебиетке баға жетпес үлесі және Колумбияның құқықтарын тұрақты қорғауы мойындалды.

Кей Линч

Карла Кахамарка, сондай-ақ Anarkía Kei Linch ретінде танымал, Мадридтен шыққан жас және дарынды рэпер, музыкалық орындаушы және ән жазушы. Мансабын Боготаның андеграунд рэп саласында бастаған Анаркия 2021 жылы ұлттық деңгейде танымал болды, нәтижесінде El Factor X бағдарламасының төртінші маусымында финалист атанды. Tres Coronas және Canserbero сияқты шеберлерден шабыттанған Анаркия өзінің тұңғыш EP-сі "Red & Blue Sad Doll" аттыын YouTube тректерімен жазып, физикалық форматта таратты. 2020 жылы, COVID-19 пандемиясының бастапқы кезеңіндегі шектеулер кезінде Анаркия колумбиялық хип-хоп саласындағы келесі дарынды ашу мақсатында Caciques жобасына белсенді қатысты. Өзінің таланты мен жанкештілігі арқасында Анаркия қозғалыстың болашақ жетекшісі екенін көрсетіп, өзінің туған қаласы Мадрид пен Кундинамарканы таныстырып, армандарына жетуіне көмектескендерге алғыс айтты. El Factor X байқауында жеңіске ие болмаса да, Анаркия 2021 жылдың 30 мамырындағы финалдағы өнерімен рэп және хип-хоп жанкүйерлерінің назарын аударды.

Хулио Санчес Гонсалес

Хулио Санчес Гонсалес, сондай-ақ белгілі El cura Julio, 1914 жылы Мадридте дүниеге келді және 14 жасқа дейін сонда тұрып, епархиялық семинарияға түсті. Римде діни қызметкер болып тағайындалған ол білім беруге деген құлшынысын үнемі көрсетіп, Гимназио Модерно мен Колежио Альфонсо Джарамильода капеллан болып қызмет етті. 1966 жылы ол Colegio Emilio Valenzuela-ны "Біз жай ғана тағы бір мектеп болғымыз келмейді. Сондықтан біздің идеалымыз әрқашан анық, ал оның рухы серпінді және қызу болуы керек: біз уақытпен тозығып, күнделікті өмірден қалып, іскерліктен құрып кетпеуіміз керек" деген басшылық қағидасымен құрды. Бір жылдан кейін ол ректор болып тағайындалды және 2001 жылға дейін осы қызметте болды. Хулио идеологиялық айырмашылықтарға қарамастан Камило Торрес Рестрепо, Рене Гарсия Лизарльде және Луис Курреа сияқты Голконда мүшелерімен тығыз достық қарым-қатынасын сақтады. 2009 жылы Богота қаласында қайтыс болды. Техникалық және экономикалық қиындықтарға байланысты 1928 жылы 28 желтоқсанда Бөлім уақытша жабылды. Алайда 1929 жылы Бөлім өз жұмысын қайта бастады, лейтенант-полковник Артуро Лема Посада мен лейтенант Камило Даза елге оралды, олар Колумбияның алғашқы нұсқаушылары болып тағайындалды. Өзінің барлық тарихы бойында Бөлім Калиге көшірілгенге дейін Ұшу және бақылау мектебі ретінде танылды. 1943 жылы азаматтық ұшқыштарды даярлауға арналған Әуелік оқу орталығы құрылды және оның алғашқы түлектері 1944 жылдың 29 шілдесінде бітірді. Кейіннен Бөлімнің бағыты офицерлік емес құрамды даярлауға ауыстырылды, сондай-ақ Quinta Córdoba жері сатып алынып, Техникалық сыныптардың негізгі мектебіне айналды. Колумбия Әуе күштерінің әуе флотының кеңеюімен бірге 101-ші әскери әуе көлігі эскадрильясы құрылды және Бөлім Көлік базасына айналды. 1956 жылы Көлік базасы Арсенал базасына айналды, ол Әуе-ғарыш күштеріне авиациялық және әскери материалдарды логистикалық тұрғыдан қамтамасыз етуге жауапты болды. Кейіннен, Әуе-ғарыш күштерінің ұйымдастыру жоспарларына сәйкес, ол Әуе материалдары басқармасына айналды, оған техникалық қызмет көрсету және жабдықтау топтары енді. Жабдықтау тобының Эль-Дорадо базасына көшірілгеннен кейін, Бөлім қазіргі Аэротехникалық қызмет көрсету басқармасы атауын алды. 1971 жылдан бастап құрылыс және шеберханаларды қайта жаңартудың ауқымды бағдарламасы іске асырылды, сондай-ақ заманауи жабдықтармен жарақталды. Бұл бастама елдегі Әуе-ғарыш күштері мен азаматтық авиация салаларына қызмет ететін дамыған авиациялық өнеркәсіптің құрылуына ықпал етті. 2002 жылдың 31 мамырында Аэротехникалық қызмет көрсету басқармасы Азаматтық авиацияның арнайы әкімшілік бөлімінен 1 және 2 категориядағы ұшақ құрылымдары, 3 кластағы қозғалтқыш қондырғылары және мамандандырылған калибрлеу қызметтері бойынша операциялық сертификат алды, осылайша ұлттық жеке авиация секторына қызмет көрсету ауқымын кеңейтті. Тарихы бойында 58 офицер басқарма басшысы лауазымын атқарды, Колумбиядағы авиациялық техникалық қызмет көрсетудегі маңызды орынға Аэротехникалық қызмет көрсету басқармасын бекітуге өздерінің арнайы еңбектерін сіңірді.

Қозғалысты

Мадридке Боготадан көптеген бағыттар арқылы жетуге болады, олардың ішінде Богота өзеніне жететін Centenario даңғылы және Мадрид пен Факатативаға дейін созылатын Occidental магистральді жолы бар. Сондай-ақ, Соахаға Индумил даңғылынан Мондонедо бағыты арқылы немесе Фунзадан Батыс айналма жолымен Москераға қарай саяхаттауға болады. Бұл құрлықтағы көлік артерияларын толықтыра түсетін, елорданың және оның маңындағы түрлі нүктелерден кең ауқымды қалалық автобус қызметі жұмыс істейді. Сонымен қатар, оңтүстік-батысқа қарай Зипакон және Божакамен, ал солтүстікке қарай Эль-Росал және Субачокемен байланыс бар. Мадрид Боготамен Ұлттық 50 (Богота – Медельин) тас жолы арқылы да байланысты, ол елордадағы Calle 80 даңғылынан басталып, Puente de Piedra аймағынан өтеді және оңтүстікке қарай Мадрид қалалық орталығында аяқталады. Алдағы жоспарлар Мадридтің Богота қала орталығын Факатативамен байланыстыратын Саванна қалалық пойзының маңызды бөлігіне айналатынын көрсетеді. Бұл амбициозды жоба Мадридте арнайы станцияны қамтиды, ол Боготаның қоғамдық көлік желісімен тікелей байланысты болады.

Ту

Мадридтің туы муниципалитеттің мәнін қамтитын ресми эмблема болып табылады, соның арқасында ол қалалық герб пен әнұранмен бірге қаланың символы мәртебесіне ие болады. Оның дизайны жасыл, сары және ақ түске бөлінген үш көлденең жолақтан тұратын тіктөртбұрыштан құралған. Тудың енінің жартысын алып жатқан жоғарғы жолақ жасыл түсті, ал енінің төрттен бірін құрайтын ортаңғы жолақ сары түсті. Ең төменгі жолақ, енінің төрттен бірі, таза ақ түске боялған. Бұл жолақтардың арақатынасы 2:1:1-ге тең. Әрбір түстің символикалық маңызы зор. Жасыл жолақ муниципалитеттің ауыл шаруашылығымен айналысатынын, құнарлы жерін және егістік көрінісін көрсетеді. Сары жолақ индустриалдық еңбек пен технологиялық прогресті бейнелейді, муниципалитет ішіндегі дамуға жол ашады. Бұдан өзге, ол жарық беретін күннің және егемендік, үйлесім мен әділеттілік принциптерінің символы болып табылады. Ақ жолақ ашықтықты, тұрғындардың даналығын, тазалықты, адалдықты, тұрақтылықты, сақшылдықты және шешендікті білдіреді. Бұл түстік элементтер Мадридтің көп қырлы бейнесін, оның ауыл шаруашылығы, индустриалдық және азаматтық жақтарын қала туының кенепінде үйлесімді түрде көрсетеді.

Мөр

Мадридтің геральдикалық белгісі француз дәстүрінің стильдік ерекшеліктерін еске түсіретін, заманауи дизайнмен мақтанады және төрт тең қашықтықтағы жолаққа бөлінген. Жоғарғы сол жақ жолақта, ашық көк түсті фонда, үкімет орталығы – Каса-де-Губернатор және Педро Фернандес Мадрид саябағының суреті шеберлікпен бейнеленген. Сол сияқты, жоғарғы оң жақ бөлімде алтын түсті фонға қарсы екі жүгері, екі картоп, екі сәбіз және бір пияз бейнеленген – бұл муниципалитеттің ауыл шаруашылық қуатын көрсететін аллегориялық композиция. Төменгі сол жақ бөлімде, қызыл түсті кеңістікте, Мадрид тарихын жазып тұрған кітап пен қалам бейнеленген, әсіресе 1559 жылы Алонсо Диасқа қатысты қаланың негізі қаланған кезеңге назар аударылған. Бұл көрнекі суретті аяқтау үшін төменгі оң жақ бөлімде, жасыл түсті фонда, сиырдың бұзауын бағып отырған көрінісі бейнеленген, бұл муниципалитеттің мал шаруашылығы мен сүт өнімдері мәдениетін символдайды. Жоғарғы бөлімдер Колумбия Республикасының үш түсті туымен, ал төменгі бөлімдер Кундинамарка департаментінің туымен (көгілдір түстің күңгірт нұсқасы) белгіленген. Қалқанның бүйірлерінде екі мүйіз белгіленген, ол муниципалитеттің байлығы мен құнарлылығын көрсетеді. Елтаңбаның үстінде биіктік, зиялылық, батырлық, даналық және күшті бейнелейтін бүркіт орналасқан. Қанаттары жайылған, тұмсығы ашық, көзі оң жаққа қаратылған бүркіттің бейнесі Мадрид туының түстеріндегі лентамен әшекейленген. Бұл лентада муниципалитеттің аты үлкен қара әріптермен жазылған. Қалқанның жоғарғы бөлігіне бекітілген тағы бір лента, Мадрид туының түстерінде, "Бірлік, Даму, Өркендеу" деген ұранды қалың қара әріптермен көрсетеді.