Голландтық наци жақтасы, Waffen SS офицері және журналисі Вильгельмус Антон Сassenнің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Голландтық нацистік әріптес, Вафен СС офицері және журналист

Вильгельмус Антониус Сассен (16 сәуір 1918 жылы туылған – 2002 жылы қайтыс болған) – голландтық әріптес, нацистік журналист және Вафен СС мүшесі. Ол 1960 жылдар шамасында "Адольф Эйхманмен сұхбаттасқан адам" ретінде белгілі болды.

Өмірбаян

Виллем Сассен Нидерландтың Гертруденберг қаласында дүниеге келген. Ол Солтүстік Брабанттағы дәстүрлі рим-католик отбасында өскен және Нимгеге жақын Неербош пен Бредадағы гимназияда оқыған. Оның әкесі "Зварт Фронт" (сөзбе-сөз "Қара фронт") фашистік идеяларына әсерленген. Сассен дін қызметкері болудан бас тартып, Лёвен мен Гент қалаларында құқық білімін оқуды жөн көрді. Студент кезінде ол неміс фламанд жұмысшыларының DeVlag тобының мүшесі болды. 1936 жылы Берлинде өткен жазғы Олимпиада ойындарына барғанда, Сассеннің Адольф Гитлерге және нацистік Германияға деген құрметі күшейді. Сассеннің нацистік саяси қызметіне байланысты билік оны Бельгиядан қуды, сондықтан ол құқық білімін аяқтауға үлкермеді. 1938 жылы Сассен голландиялық армияға қабылданып, артиллерист болып дайындалды. 1940 жылы 10 мамырда нацистік Германия Нидерландыға шабуыл жасаған кезде Сассен 7-ші далалық артиллерия полкінің құрамында болды және қысқа мерзімге немістерге тұтқынға алынды. 1940 жылы Сассен Паула Физеттке үйленді, кейін ажырасып кетті.

1945 жылға дейінгі нацистік және СС мансабы

1941 жылғы 22 маусымда нацистік Германия Кеңес Одағына (Барбаросса операциясы) шабуыл жасады, ал Сассен Германияның Шығыс майданына ерікті болып келді. Ол алғашқы Нидерланд ПК ("Propaganda Kompanie") мүшесі болды. Радио Бременде бұрын жұмыс істегендіктен, ол қысқа оқудан кейін соғыс тілшісі ретінде жұмысын бастады. Ол СС Кригсберихтерстаттер (СС соғыс тілшісі) болып, СС дивизиясы "Викинг" майданның оңтүстік бөлігінде, ал 1942 жылдың көктемінде Кавказдағы шабуылға куә болды. 1942 жылғы 26 шілдеде Сассен Ростов маңында жараланды және келесі сегіз айда Краков, Мюнхен және Берлиндегі ауруханаларда емделді. 1943 жылғы сәуірде ол SS Unterscharführer (АҚШ-тың сержантына тең төменгі офицерлік шені) шеніне көтеріліп, Харьков маңындағы СС танк дивизиясына тағайындалды. 1943 жылдың жазында ол Австрияның Вилах қаласында голланд әріптестерімен бірге соғыс тілшілігі және пропаганда бойынша тағы бір оқу курсын өтті. 1943 жылдың тамызынан 1944 жылдың маусымына дейін Сассен фламанд әріптесі Жеф Дессейнмен бірге "Zender Brussel" (Брюссель радиосы) тұрақты редакторлық тобын құрды. Бұл топ соғыс тілшілерін даярлау курстарына да жауапты болды. 1944 жылғы 6 маусымда (D күні) Сассен Нормандия майданында Каен, Бае, Сен-Ло, Авранш, Фалез және Лизио маңындағы шайқастар туралы хабарлады. 1944 жылғы 1 қыркүйекте "Zender Brussel" Германияға эвакуациялануға бұйрық берілді. Сассен Нидерландыда қалды, Арнем маңындағы әуе десанттары туралы хабарлады және Амстердамдағы "Het Nieuws van den Dag" газетінің редакторы болды. 1944 жылғы 23 қазанда Сассен газетінде Амстердамның ашқан және суық тұрғындарын байлардың аудандарында азық-түлік пен отын ұрлауға шақырды; бұл тіпті немістерге де тым көп болды, және Sicherheitsdienst полициясының қысымымен Сассен жұмысынан босатылды. Сассен Дотинхемге жіберілді, онда ол қара пропаганданың "Активпропаганда", "Skorpion West" ұйымдарында жұмыс істеді. Ол жерде "Het Laatste Nieuws" жариялады. 1945 жылдың басында Сассенге одақтас күштер Нидерландыдағы неміс армиясын басып алған жағдайда "Werewolf" ұйымына қатысу ұсынылды. Ол "Neurop" (Neu Europa) тобының жетекшісі болды. Бұл топ одақтас әскерлерінің қозғалысы туралы әскери ақпаратты жеткізуге және саботаж жасауға міндеттелді. Неміс армиясы күткеннен ертерек капитуляциялады, ал Сассен кіші інісі Альфонспен бірге Алкмаарға қашты. Нидерланд қарсыласының бұрынғы мүшелері оларға баспана берді; Сассен соғыс кезінде Нидерланд қарсыласының кейбір мүшелеріне, соның ішінде соғысқа дейінгі досы Энтони Мертенске көмектескен.

On 22 June 1941, Nazi Germany invaded the Soviet Union (Operation Barbarossa), and Sassen volunteered for the German Eastern front. He became a member of the first Netherlands PK ("Propaganda Kompanie"). Because he had been working for Radio Bremen for some time already, he could start his work as a war correspondent after abbreviated training. He was a SS Kriegsberichterstatter (SS war reporter) with the SS division Wiking in the southern sector of the front and in the spring of 1942 witnessed the offensive in the Caucasus. On 26 July 1942, Sassen was wounded near Rostov and during the following eight months recovered in hospitals in Kraków, Munich and Berlin. In April 1943, he was promoted to SS Unterscharführer (the lowest rank of non commissioned officer, comparable to a US Corporal) and assigned to an SS armoured division near Kharkov. In the summer of 1943, he followed another training course on war correspondence and propaganda together with Dutch colleagues in Villach, Austria. From August 1943 to June 1944, together with his Flemish colleague Jef Desseyn, Sassen formed the permanent editor team of "Zender Brussel" (Radio Brussels). The team was also responsible for training courses for war correspondents. On 6 June 1944 (D Day), Sassen was at the front in Normandy reporting the battles around Caen, Bayeux, Saint Lô, Avranches, Falaise and Lisieux. On 1 September 1944, Zender Brussel was ordered to be evacuated to Germany. Sassen remained in the Netherlands, reported the airborne landings around Arnhem and became the editor of the newspaper Het Nieuws van den Dag in Amsterdam. On 23 October 1944, Sassen in his newspaper called upon the hungry and cold of Amsterdam to go robbing food and fuel in the districts of the more rich and wealthy people; this was too much even for the Germans, and on pressure of the Sicherheitsdienst police, Sassen was dismissed. Sassen was sent to Doetinchem where he was active in the black propaganda Aktifpropaganda, Skorpion West. There he published Het Laatste Nieuws. At the beginning of 1945, Sassen was asked to participate in a Werewolf organisation in case the allied forces overran the German Army in the Netherlands. He became the leader of Neurop (Neu Europa). The group was to pass on military intelligence on allied troop movements and to commit sabotage. The German Army capitulated sooner than was expected, and Sassen fled together with his younger brother Alfons to Alkmaar. Former members of the Dutch resistance offered them a refuge; Sassen had aided certain members of the Dutch resistance during the war, including Anthony Mertens, an old prewar friend.

Аргентинаға қашу және екінші мансап

1945 жылғы 5 маусымда Сассен Алкмаар қаласында британдық әскери қауіпсіздік қызметімен тұтқындалып, Утрехт маңындағы Блаукапель бекінісіне қамауға алынды. 15 желтоқсанда ол тағы екі тұтқынмен бірге қашып кетті. Алдымен Утрехтағы сүйіктісі Мип ван дер Вуртқа, содан кейін досы Энтони Мертенске барды. Екі жыл бойы Сассен Антверпен, Брюссель және Амстердам қалаларында жасырын өмір сүрді. Достарының, оның ішінде Мертенс пен бұрынғы СС мүшесі Карл Брейердің көмегімен Сассен паспорт алуға қол жеткізді. 1947 жылғы мамыр айында ол KLM әуе компаниясының рейсімен Ирландияның Дублин қаласына ұшты. Аргентинаға аттану алдында ол бұрынғы әріптестерімен кездесті. Сүйіктісі Мип ван дер Вурт, қызы Саскиа және бұрынғы СС офицерлері мен жақтастарымен бірге, бұрынғы қайық командирі Шнайдер басқаратын "Орлан" атты жағалау кемесімен Аргентинаға жол тартты. 3 қарашада олар Буэнос-Айрестегі Дарсена-Норте портына жетті. Үш күннен кейін кемеден түсуге рұқсат алды. Ол Мип ван дер Вуртқа үйленді, олардан екі қыз дүниеге келді. Ұлы қызы – Саскиа Сассен (1947 жылы Гаагада туған), американдық социолог және экономика профессоры. Сассен отбасы алғашқыда Буэнос-Айрес маңындағы Ciudad Jardín Lomas del Palomar қаласында тұрды, сол жерде екінші қызы туды. Сассен журналист, аудармашы және Ханс Ульрих Рудельдің, кейін Адольф Эйхманның көлеңкелі жазушысы болып жұмыс істеді. Шамамен 1960 жылы Виллем Сассен Герхард Мертинспен жұмысқа орналасты. Ол Германияның құпия қызметі Bundesnachrichtendienst бақылайтын заңсыз қару саудасының жасырын орталығы болған Merex AG компаниясын өкілдік етті. Латын Америкасындағы басқа өкілдердің қатарында Клаус Барби (Боливия) болды. 1970 жылдары Сассен Чили диктаторы Аугусто Пиночет пен Парагвай диктаторы Альфредо Стросснердің PR кеңесшісі ретінде жұмыс істеді. Сассен 1978 жылғы британдық "World in Action" (Granada/ITV) бағдарламасы үшін Аргентинадағы Йозеф Менгелемен байланыстары туралы сұхбат берді; сол кездегі белгісіз бір жерде Аушвиц концлагерінің қашқан дәрігері тірі екені белгілі болды. Сассеннің үшінші әйелі – Элс Дельбаре, өзінің нацистік өмірінен қашып Аргентинаға келген фламанд суретшісінің қызы.

On 5 June 1945, Sassen was arrested in Alkmaar by British Field Security and interned in Fort Blauwkapel near Utrecht. On 15 December, he fled with two other inmates. He first visited his girlfriend Miep van der Voort in Utrecht, and later to his friend Anthony Mertens. For two years, Sassen was in hiding in Antwerp, Brussels and Amsterdam. With the help of his friends, among whom were Mertens and former SS member Karl Breyer, Sassen managed to obtain a passport. In May 1947, he flew in a KLM plane to Dublin, Ireland. There he met up with some of his old associates, before setting off to Argentina. Together with his girlfriend, Miep van der Voort, their daughter Saskia, and some former SS men and collaborators, he departed in the coastal vessel The Eagle under the command of former U boat captain Schneider to Argentina. On 3 November, they arrived at the docks of Darsena Norte in Buenos Aires. Three days later they were allowed to disembark. He married Miep van der Voort, with whom he had two daughters. Their elder daughter is Saskia Sassen (born 1947 in The Hague), an American sociologist and professor of economics. The Sassen family lived first in Ciudad Jardín Lomas del Palomar in Greater Buenos Aires, where their second daughter was born. Sassen started to work as a journalist, translator and as a ghost writer for Hans Ulrich Rudel and later Adolf Eichmann. Around 1960, Willem Sassen was recruited by Gerhard Mertins. He was asked to represent Merex AG, which was a cover for the illegal arms trade controlled by the German secret service Bundesnachrichtendienst. Other representatives in Latin America were Klaus Barbie (Bolivia),

In the 1970s, Sassen among others worked as a PR consultant for Chile's dictator Augusto Pinochet and Paraguay's dictator Alfredo Stroessner. Sassen was interviewed for an edition of the British World in Action (Granada/ITV, 1978) about his connections in Argentina with Josef Mengele; the fugitive Auschwitz concentration camp physician was still alive in a then unknown location. Sassen's third wife was Els Delbaere, the daughter of a Flemish artist who, because of his own Nazi past, also fled to Argentina.

Эйхманның сұхбаттары

1957 жылы Сассен Адольф Эйхманнан нацистердің «Соңғы шешіміне» қатысы туралы сұхбат алды. Шындығында, бұл сұхбаттар Сассен мен оның баспагері Эберхард Фрич ұйымдастырған топтама пікірталастар еді, олар Сассеннің Буэнос-Айрестегі үйінде бірнеше жексенбі күндері өтті. Айхман мен оның жариялағандары басым болғанымен, басқа да адамдар қатысты. 1980 жылы Сассен құжаттары немесе Сассен таспалары Эйхманның әйелі Вероникаға тапсырылды. Сассенмен өткізген сұхбаттар Беттина Стангнеттің «Иерусалимге дейінгі Эйхман» кітабында толыққанды сипатталған, алғаш рет 2011 жылы неміс тілінде, 2014 жылы ағылшын тілінде жарық көрді. Барлығы 70 сағаттық жазбаның ішінде шамамен 15 сағат аудио жазба сақталған. Әңгімелердің түйіндемесі жасалғаннан кейін шығындарды үнемдеу үшін таспалар қайта өңделді. Толық түйінделген мәтін шамамен 700 беттен тұрады. Эйхманның Иерусалимдегі сотта таспалар мен толық түйіндеме сотқа қабылданбады – тек Эйхман түсіндірмелер жасаған немесе түзеткен 83 бет дәлел ретінде қабылданды. Таспаларда Эйхман миллиондаған еврейлер мен басқалардың өлтіріліп жатқанын мойындады: «Аушвицке жер аударылған еврейлердің тірі ме, өлген ме, маған ешқандай қатысы жоқ. Фюрердің бұйрығы бойынша, жұмыс істеуге жарамды еврейлер жұмыс істейтін, ал жарамсыз болғандары «Соңғы шешімге» жіберілетін». Сассен одан: «Сіз «Соңғы шешім» дегенде, оларды жою керек дегенді білдіресіз бе?» деп сұрағанда, Эйхман: «Иә» деп жауап берді. Бұл естеліктер 1960 жылдың соңында «Life» және «Stern» журналдарында жарияланған бірқатар мақалалардың негізі болды. Эйхманның Холокосттағы рөлін баяндайтын аудио жазбалар Ярив Мозер режиссерлік еткен және Коби Ситт продюсерлік еткен «Шайтанның мойындауы: жоғалған Эйхман таспалары» деректі фильмінің сериясында көрсетілді. Жазбалардың бір сәтінде Эйхман былай деді: «Егер біз 10,3 миллион еврейді өлтірсек, мен қанағатпен: «Жақсы, біз жауды жойдық» дей аламын, онда біз өзіміздің міндетімізді орындаған болар едік».