Кіріспе

Ежелгі Грециядағы діни мереке. [[File:Acropolis museum, Parthenon frieze. jpg|thumb|Парфенонның батыс фронтонының реконструкциясы. Әйелдер зәйтүн ағашын күтіп, Афинаға арналған жаңа пеплосты тоқуға көмектеседі. Әке-шешелері қыздарының қызметіне мақтанышпен қарап, Акропольде құрбандықтар шалады. Жыл сайынғы Аррефория мерекесінде қыздар (Паузанийдің айтуынша) Афинаның қызметшісі оларға алып жүруге тапсырған нәрсені бастарына қояды. Қызметші де, қыздар да оның не екенін білмейді. Қаланың бағындағы Афродитаның қасиетті орнынан алыс емес жерде жер астынан өтетін табиғи жол бар. Осы жерге бойжеткен қыздар түседі. Төменде олар әкелген нәрселерін қалдырып, жаңа нәрсені алып, көздері бүркелген күйде шығарады. Осы екі қыз бірден босатылып, олардың орнына басқалары Акропольге көтеріледі. Мерекенің мағынасын түсіндіру қиын, себебі көздер жеткіліксіз, бірақ белгілі болғандай, бойжеткен аррефорилер қаладағы ең мәртебелі отбасылардан таңдалады және ұрықтандыру (жұмсақ жауын), жыныстық қуат (Афродита мен Эрос) және туу (Эрихтоний) аясында қолданылады. "Аррефорос" сөзі этимологиялық тұрғыдан "жұмсақ жауын тасымалдаушы" дегенді білдіреді, бірақ бұл көмектеспейді. Аррефорилер Афинаға арнап пеплос (киім) тоқумен айналысқан. Алектридтер Афина үшін дәнді ұнтақтайды. Арктоилер – Артемидаға жасалған құлықты кешіру үшін рәсім өткізетін қызметшілер. Канефорилер – мерекеге арналған сыйлықтар салынған себеттерді көтеріп жүретін қыздар. Канефорилер ежелгі Афинада құрметті орын болғандықтан, Аррефория сияқты рәсімдер мен тойларда жиі кездесетін. Бұл кезеңдерде барлық қыздар ересекке айналғанда өтуі тиіс ежелгі жүйе көрсетілген белгілі бір міндеттер бар. Осы "инициацияның" кезеңдері төмендегідей. Біріншісі – Аррефори, бұл қыз ақ киім киіп, Афинаға арналған сыйлықты тоқуды бастайтын уақыт. Бұл өнерді сол кезде әйелдер орындаған, сондықтан оны кішкентай кезінен үйрету қажет еді. Екінші кезең – қызға нан пісіруді үйрету, әсіресе, нан жасауды. Үшінші кезең өлім мен қайта тірілудің символы болып саналады. Қыз үлкен әйелдермен бірге мерекеге қатысуы керек. Бұл кезеңдердің барлығы қыздың өмірінде пайда болатын міндеттер, сондықтан оларға үлкен мән беріледі және күтіледі. Көздердің айтуынша, Аттика тарихында осындай мерекелерді алғашқылардың бірі ұйымдастырған. Акропольдің батыс жағынан табылған Афина құдайының тас мүсіні.

Мифтік байланыс

Бұл рәсім Афинаның екі қызды жазалау туралы мифке негізделген. Афинаның алғашқы патшасы Кекроптың мазары осы кешенде болған. Оның Аглаврос, Герсе және Пандросос деген үш қызы болған. Бұл құпияның мәні – тазалық, бағыну және өнімділік. Афина оларға жабық себетті беріп, оны ашуға тыйым салады. Бір түні Аглаврос пен Герсе өзіне жеңіліп, себетті ашып, Гефесттің таинсты баласы Эриктониосты көрді. Афина олардың сенімін бұзғаны үшін қыздарды жазалап, себеттен жыландар шығарды, қорқып кеткен екі қыз да Акропольден құлап, қаза тапты. Аглавростың киелі орны жартастың етегінде орналасқан, бұл арефоройлардың түскен жері болуы мүмкін. Пандросос бұл қасіретті қызығушылыққа ерік бермеді, ол Акропольдің өзінде қасиетті зәйтүн ағашының жанында ғибадатханаға ие болды. Бұл байланыс Пандрососты құрметтеу және Афинаға құрсауынан шыға алмаған екі қыздың міндетін орындау үшін екі қызды тағайындау үшін жасалған. Мифке байланысты арефоройлар мен дін қызметкерлері осы ауыр жүкті көтеру үшін қандай құпия заттар бар екенін білмейтін.

Байланысты рәсімдер

Каллинтерия мен Плинтерия – екеуі де Аррефорияға дайындық ретінде өткізілетін, сондықтан Аррефориямен байланысты екі рәсім болды. Каллинтерияда афиналықтар Афинаның ғибадатханасын тазалап, Афинаның мәңгілік отының қайтадан жағылуын қамтамасыз ететін. Ал Плинтерия Афинаның құдай мүсінінен киімдер мен әшекейлерді алып, оларды мүсіннен шешіп, жағалауға апарып тазалауды қамтыды. Мүсіннен алынған заттарды тұзды сумен шайып, тазартқаннан кейін мүсінге қайта орналастыратын.

Жалпы сілтемелер

Кантарелла, Ева. Пандораның қыздары: грек және рим ежелгі әйелдерінің рөлі мен мәртебесі. Джонс Хопкинс университетінің баспасы, Балтимор. 1989 жыл. Прайс, Саймон. Ежелгі гректердің діндері. Кембридж университетінің баспасы, Кембридж, Англия. 1999 жыл. Беркерт, Уолтер және Джон Раффан. Грек діні. Гарвард университетінің баспасы. 1985 жыл. Джон Робертс. "Аррефория". Классикалық әлемнің Оксфорд сөздігі, 2007, Классикалық әлемнің Оксфорд сөздігі, 2007 01 01.
“Аррефория”. Hellenion. 24 мамыр 2021 ж. қол жеткізілді. https://www.hellenion.org/festivals/arrephoria/. Робертсон, Ноэл. "Афинадағы аррефорияның жұмбағы". Гарвардтың классикалық филология бойынша зерттеулері 87 (1983): 241–88. 24 мамыр 2021 ж. қол жеткізілді. Демократияның өрлеуі. Ежелгі грек өркениеті: Архаикалық Афина. YouTube. YouTube, 2020 жыл. https://www.youtube.com/watch?v=Q64KKm_ik. Астрономия және ежелгі грек культі: грек діни сәулеті мен культ практикасының жаңа перспективалары. YouTube. YouTube, 2018 жыл. https://www.youtube.com/watch?v=kwF02hfMoRk. Буцикас, Ефросини және Роберт Ханна. 2012 жыл. “AITIA, АСТРОНОМИЯ ЖӘНЕ АРРХЕФОРИЯ УАҚЫТЫ”. Афинадағы Британ мектебінің жылнамасы 107. Кембридж университетінің баспасы: 233–45.