Кіріспе
Викрам, сондай-ақ Виккрам, Викрум – индус тіліндегі берілген есім. Бұл есімнің ең көп таралған мағынасы – батылдық, яғни дана, қайсар, күшті және жеңіске жеткен адам. Көптеген индуистік есімдер сияқты, Викрам есімінің де маңызды түсіндірмелері мен байланыстары көп.
Vikram, also Vickram, Vickrum, is a given name of Hindi origin. The most common understanding of the name Vikram is valorous—one who is wise, brave and strong as well as victorious. Like many Hindu names, the name Vikram has a number of significant interpretations and connections.
Философиялық
Инду философиясы контекстінде Викрам есімінің негізгі этимологиялық түсіндірмесі "жұмыскердің қадамы" ретінде, мақсатты іс-қимылға кірісетін адамның айналасындағы ұғымдарды білдіре алады. "Еңбек – құлшылық" ұғымы индуизмнің йога жолындағы карма-йога бағытының орталық тұсы болып табылады. Адамның кармасы – оның міндеттеріне қатысты атқаратын іс-әрекеттері, бұл дхарма деп аталады. Адамның дхармасы негізінен оның жасына және өмірдегі орнына байланысты анықталады – мысалы, студенттік шақ, отбасылық міндеттер немесе гурудың шәкірті болуы мүмкін. Карма-йогада өмірлік міндеттерді ұқыпты орындау – нирванаға жететін жол. Осылайша, Викрам есімі, ең алдымен, карма-йоги болып табылатын, сондай-ақ бағыну (бхакти) немесе білім (джнана) жолына берілген адамды білдіреді. Бұл жолдар өзара байланысты болғандықтан, Викрам есімі осы принциптерді – адал, ойлы іс-қимылдарды бойына сіңірген адамға қолданылуы мүмкін. Егер адам оны күнделікті жағдайда орындаса, ол бірден дана, еңбекқор, батыл және күшті болып танылуы мүмкін.
Әдебиет
Йоганың үш маңызды жолының (карма, бхакти, джнана) түсіндірілуі – Бхагавад-гитаның негізгі мақсаты болып табылады. Онда Кришна (Вишнудың аватары) ханзада Арджунаны оның парызын орындауға, яғни сол кездегі жағдайда әскерін соғысқа бастап шығуға шақырады. Арджунаның қайсарлығы – Вишну аватарынан шабыттанған адамның батылдығының ең кең таралған мысалы.
Вайшнавиттік
Викрам есімі Вайшнавизм дәстүрінде Вишнудан тараған деп есептеледі. Ол – жаратылыс, қорғау және жою тримуртиінің қорғаушылық аспектісін бейнелейтін дева (немесе құдай), ол Веда дәстүрінде Брахма, Вишну және Шива түрінде көрініс береді. Вишну туралы көптеген әңгімелер мен суреттемелер бар, олар Рама, Кришна, Будда, Баладжи сияқты аватарлар арқылы белгілі. Шактизм, яғни Құдай-анаға табыну, индуизмнің үшінші маңызды бағыты ретінде Брахмаға табынуды ығыстырды. Ваишнавизмнің хенотеистік және монотеистік көзқарастарында Вишну – барлықтың Жоғарғы Иесі, Оның өзінде Құдайдың Шива және Шакти аспектілерін қамтиды және көрсетеді, ол – құдіретті, сүйіспеншілікке толы және қамқор қорғаушы.
Вишнудың қадамы
Санскрит тіліндегі "крама" сөзі "қадам немесе серуен" мағынасын береді, сондықтан Викрама есімі Вишнудың өзінің қадамы немесе Вишнудың қадамының қасиеттерін көрсететін ат деп түсіндіріледі. Ведалық жазбаларда Вишнудың қадамы Жер, Аспан және Ғайнаттың барлық кеңістіктегі мәңгілік жаратылысын қамтиды делінеді.
Лакшмимен байланыс
Құдай ананың көптеген бейнелерінің бірі – Лакшми, Вишнудың әйелі. Шактизм бойынша, еркектің зайыбы оның шактисінің, яғни махаббат пен құдайлық энергияның бастауы болып табылады. Осы тұрғыдан алғанда, Лакшми Вишнудың қадамдарын күшейтеді, ал Викрама есімін шактинің белсенді еркек түрінің көрінісі ретінде түсіндіруге болады.
Вишнуның өзі
Вишнудың қадамын тікелей білдіретін мағынасынан бөлек, Викрам есімі индуистік кітаптарда Вишнудың өзінің тағы бір аты ретінде де кездеседі.
Вишну Сахасранамадағы көріністер
Вишну Сахасранамасында Вишнуны мақтауға арналған өлеңдердің, оған мың сегіз атау (Сахасранама) берілген алғашқы бірнеше есімдерінің бірі – Викрам. Оның қадір-қасиетін сипаттайтын әрбір атау оның ұлылығын көрсетеді. Төмендегі цитаталар Викрам есімі кездесетін Вишну Сахасранамасының толық тізімі мен түсіндірмесінен алынған.
56-шы бөлім
Анандо нанандо нанда сатьядарма тривикрама. (530) Тривикрама – "үш қадам басқан". Ол үш қадаммен Вамана аватарында үш әлемді бағындырды. Рухани ізденуші өзінің ішкі "Өзіндік" орталығына жету үшін үш қадам ғана жасауы керек. Оянған, түс көру және терең ұйқы күйлеріндегі тәжірибелерді басып өткенде, ол шексіз санаға, Атманға жетеді. Санскрит тіліндегі "Три" сөзі "үш әлем" деген мағынаны білдіреді. "Ең терең ойлы адамдар тәжірибелердің үш саласын (Лока) қарапайым "Три" терминімен атады".
Рама
Үндістан диаспорасында Викрам есімі деванагари жазуымен жазылмаған жағдайларда, бұл есім Рамаяна дастанының жеңімпаз Рама Иесімен байланыстырылып келген. Осы жеңістің ең жарқын мысалы – Рама патшаның Ланкадан әйелі Ситамен бірге оралып, Равананы жеңіп, тағын қайтарып алуы. Үндістанда осы мүмкін байланыс, әсіресе Вишнудың Рама бейнесіне табынған Кшатрия кастасы арасында, есім таңдауға қосымша себеп болуы мүмкін. Шетелде индуистік философиялық және вайшнавтық мағыналар кейде есімді таңдауға тікелей әсер етпеуі мүмкін.
Тарихи
Викрам аты 39 жыл бойы Үндістанды билеген Викрамадитья патшадан тумаған (375-414 жж.), бірақ осы атпен аталатын көптеген адамдарға оның есімі берілген болуы мүмкін. Викрамадитья сөзбе-сөз "күннің күші" дегенді білдіреді. Адития – Адитидің ұлы, оның ең танымал тұлғасы – Күн құдайы Сурья. Викрамадитья – патшаға берілетін лақап, осы атаумен көптеген патшалар танымал болған, соның ішінде Гупта империясының Чандрагупта II-і.
Әдебиет
Викрама патшаның оқиғалары – Викрамачаританың аудармасы, тарихи Викрамадитья патшасы туралы 32 әңгімеден тұратын танымал жиынтық, бірақ олар оның өмір сүрген кезінен кейін, кем дегенде, мың жыл өткен соң жазылған. "Байтал Пачиси" деп аталатын 25 халық әңгімесінің тағы бір жинағы 1870 жылы сэр Ричард Фрэнсис Бертонның "Викрам және вампир" деген ағылшын тіліндегі аудармасында қолжетімді. Викрамадитья патша туралы осы екі әңгіме жинағы ауызша және жазбаша дәстүрлерде жүздеген жылдар бойы Үндістан субконтинентінің барлық аймақтарында кеңінен танымал болды, соның нәтижесінде әр аймақта жергілікті аудармалар мен өзгерістер пайда болды. Олар қасиетті жазбалардан гөрі әлдеқайда көп танымал.
Қазіргі заманғы
Викрам немесе Викрам атымен көптеген қоғамдық тұлғалар бар, олардың ішінде киноактерлер, көрнекті жазушылар, сондай-ақ белгілі емес саясаткерлер мен бизнес лидерлері де кездеседі.