Кіріспе

Канадалық сахна актрисасы, режиссер және продюсер (1876–1958)

Мэри Маргарет Уоррен Энглин (3 сәуір 1876 – 7 қаңтар 1958) – Канадада туған Бродвей актрисасы, режиссер және продюсер.

Өмірбаян

Англин Оттавада, Онтариода, газет редакторы және саясаткер Тимоти Уоррен Англиннің (1822–1896) екінші әйелі, мисс Эллен МакТавиштен туған тоғыз баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Ол 1876 жылдың 3 сәуірінде Оттавада туған кезде Канаданың Өкілдер палатасының спикері болды. Оның ағасы Фрэнсис Александр Англин (1865–1933) 1924 жылдан 1933 жылға дейін Канаданың Бас судьясы қызметін атқарды. Ол Торонтодағы Лоретто аббаттығында және Монреальдегі Қасиетті Жүрек монастырында білім алды. 1894 жылы Нью-Йорктегі Империя драмалық актерлік мектебін бітірді, онда Нельсон Уиткрофттан сабақ алды. Оның актерлік шеберлігі театр импресариосы Чарльз Фроманның назарына түсіп, 1894 жылы Бронсон Ховардтың «Шеннода» қойылымында кәсіби сахналық дебютіне мүмкіндік берді. Атқа мінген кезде алған жарақаты салдарынан бірнеше ай бойы төсекке жатты. 1896 жылы ол Джеймс О’Ниллмен бірге жетекші актриса болды және онымен бірге АҚШ пен Канадада гастрольде болды. Оның алғашқы кәсіби рөлі «Шеннода» фильмінде Мадлен Уэст рөлі болды. Кейіннен ол «Сотерн компаниясында» ойнады және Леди Урсула рөлінде үлкен жетістікке жетті. 1896 жылы ол Джеймс О’Ниллдің қасында Офелия рөлін ойнады. Ол 1898 жылы «Лорд Чамли» қойылымында Бродвейдегі дебютін жасады, содан кейін 1898 жылы Эдмонд Ростанның «Сирано де Бержерак» пьесасында «Роксана» рөлін сомдаған гастрольдік сапарында айтарлықтай даңққа ие болды. 1899 жылы ол Калифорнияда Чарльз Фроманмен бірге жетекші актриса болды. Ол Нью-Йорктегі Империя театр компаниясымен өнер көрсетті. 1905 жылға қарай ол актерлік шеберлігі үшін кеңінен танылды және сол жылдың желтоқсан айында «The New York Times» газеті Ресейдегі еврейлердің зардап шеккендері үшін өткен қайырымдылық кешінен кейін сахнаның қарт анасы Сара Бернхардт Англинді өзімен бірге Морис Метерлинктың «Пеллеас және Мелисанда» пьесасында ойнауға шақырғанын хабарлады. Ұлы Бернхардттың батасы Маргарет Англиннің американдық театрдың жаңа жұлдызы ретінде беделін нығайтты. Англин «героинялардың жиі қайшы эмоциялары арқылы тиімді және жылдам қозғалу қабілетімен» және «осылай істегенде көрермендердің көз жасын шығару қабілетімен» танымал болды. Сонымен қатар, Англиннің шамадан тыс сезімталдықтан аулақ болғаны үшін де мақталды» (Мейерс 28). Англиннің әсерлі қойылымдары мен ерекше актерлік стилі, сонымен қатар грек қойылымдары американдық сахнаға қосқан ең маңызды үлесі болды. Ол Австралиядағы гастрольдік сапарынан кейін Америкаға оралғанда 33 жаста болды. 1909 жылдың жазында келгеннен кейін ол «грек трагедиясын жасауға алғашқы қадамдарын бастады» (Le Vay 121), ол «грек драмаларын жан-жақты зерттеумен» (Le Vay 121) және «әдетте американдық театр өміріне қосқан ең маңызды үлес деп саналады» (Le Vay 121) басталды. Англиннің грек трагедиясындағы алғашқы рөлі – Беркли университетінің Херст грек театрында Антигона рөлі. Англиннің грек трагедияларында немесе кез келген классикалық өлеңдердегі пьесаларда ойнаған тәжірибесі болмаса да, ол Уильям Даллам Арместің шақыруымен қызығушылық танытты, онда бұл мүмкіндік «сезімтал актриса ретінде сіздің үлкен қабілетіңізді көрсетуге кең мүмкіндік береді» (Мейерс 30) делінген. Ол ұсынысты бірден қабылдады және жобаның барлық өндіріс салаларын қамтыды. Өзінің мойнына Англин көптеген жауапкершілікті жүктеді: режиссерлік, сахналық безендіру, хорды таңдау (грек, музыкалық комедия емес), «бизнес» ұйымдастыру және қайта ұйымдастыру, костюмдерді таңдау, электриктерді, актерлерді, музыканттарды және сахналық қолдарды қадағалау, спектакльге қатысты соңғы бөлшектерге дейін» (Young 36); өзінің бизнес-менеджері ретінде әрекет еткен күйеуіне ғана жарнама және жарнама қалдырды. Англин «классикалық пьеса – ойыншының ең жоғары көрінісі» (Мейерс 28) деп сенді және оның формаға деген құштарлығы оның кәсібилігін және егжей-тегжейіне назар аударуын арттырды. 1910 жылдан 1928 жылға дейін ол өзінің жеке басқаруымен Берклидегі грек театрында, Карнеги залында және Метрополитен опера үйінде Антигона, Электра, Аулистегі Ифигения және Медеяны қойды. Әр қайта қойылым сыншылардың жоғары бағасына ие болды және Англин үшін «мәселе – жұртшылықты қалай тарту емес, кассаны қоршап алған адамдарға қалай орын табу» (Мейерс 39) болды. Англиннің қойылымдары тек кәсіби шеберлік қана емес, сонымен қатар грек классикасын сол кездегі заманауи дағдылармен үйлестірудің көркемдік шешімдері де өте жаңашыл болды. Англин «Софокл мен Еврипидтің кезінде мұндай конвенциялар болмағандықтан, бүгінгі сахнаның конвенцияларын елемеуге сенбеді» (Мейерс 31). Оның қойылымдары классикалық грек дәстүрін сақтап, көбінесе декорациясыз болды, костюмдердің көп бөлігін көрнекті етуге мүмкіндік берді, бірақ ол түпнұсқа грек актерлері киген костюмдерді немесе маскаларды көшірмеуге тырысты. Ол маскалардың орнына заманауи реалистік макияж қолданды, әйел рөліне әйелдерді тартты, заманауи музыка қолданды және спектакльдерді түнде жасау үшін жасанды жарықтандыруды пайдаланды. Англин «әлдеқашан көне туындыларды жандандыруға тырысты» (Мейерс 44), осылайша олар «әмбебап және мәңгілік мәселелерді қамтиды» (Мейерс 44) және оның таңдаулары осы мақсатты көрсетеді. Классиканы оқудан және әйелдерге арналған грек трагедияларын жақсы көруден шабыттанған Маргарет Англин 20 ғасырдың бірінші жартысында грек трагедияларындағы жетекші актриса болды және Шекспирдің пьесаларындағы өнерімен де танылды, «Құйрықты әйелді жарасу», «Сіз қалағандай» және «Он екінші түн» пьесаларын 1914 жылы Бродвейдегі «Хадсон» театрында репертуарда ойнады. 1911 жылы Маргарет Англин актер әрі күйеуі Ховард Халлға үйлену арқылы АҚШ азаматы болды. 1929 жылы күйеуі жиырма жыл бойы Бродвей қойылымдарында рөл алмағаннан кейін, ол өндірушілерден оған өзінің пьесаларында рөл беруді талап етті. Өндірушілердің наразылығына байланысты ол қойылымнан бас тартты және 1936 жылға дейін Нью-Йорк сахнасына оралмады, ол оның соңғы Бродвейдегі өнері болды. Ғасыр басындағы көптеген Бродвей жұлдыздары сияқты Англин өзінің театр өнерін киноға түсу арқылы құрбан етуден бас тартты. Англин «Ажырасылған жетімдер» радио бағдарламасының түпнұсқалық нұсқасында «апта сайынғы түнгі сериал» ретінде ойнады. Маргарет Англин 1953 жылы Торонто қаласына қайта оралды. Ол 1958 жылдың 7 қаңтарында қайтыс болды. Оның 3 баласы болды. Ол Маунт Хоуп католик зиратындағы Англин отбасының жеріне жерленді.