Обертын шайқасы (1531): Польша мен Молдавия арасындағы Украинадағы шайқас. Польша жеңісі, Покутияны қайта басып алу. Тарих, соғыс, Петру Рареш, Ян Тарновский.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1531 жылғы Еуропадағы шайқас
1531 battle in Europe
Обертын шайқасы (22 тамыз 1531 ж.) Молдавия воеводасы Петру Рареш пен гетман Ян Тарновский басқаратын поляк әскерлерінің арасында, қазіргі Украинадағы Днестр өзенінің оңтүстігіндегі Обертын қаласы маңында болды. Шайқас поляктардың жеңісімен аяқталды және Покутия қайта басып алынды.
The Battle of Obertyn (August 22, 1531) was fought between Moldavian Voivode Petru Rareş and Polish forces under hetman Jan Tarnowski, in the town of Obertyn, south of the Dniester River, now in Ukraine. The battle ended with a Polish victory and the reconquest of Pokutia.
Өмірбаян
1490 жылы Молдавияның Стефан III Покутияны жаулап алып, оны Польша Корольдігінен бөліп алды. Ол осы жерді өзіне тиесілі деп мойындатуға тырысты және Венгрия Корольдігі оған қолдау көрсетті. Стефан қайтыс болғаннан кейін (1504 ж.) поляктар осы жерді қайта басып алды. 1529-1530 жылдары молдавандық әскерлер Покутияда жорықтар жасады. Молдавия Османлы Портаның қарауындағы мемлекет болғандықтан, Ескі Сигизмунд I патша оның қақтығысқа қатысты пікірін білу үшін Сұлтаны Сүлеймен шаһанаға хат жолдады. Сұлтан поляктарға даулы Покутияда соғысуға рұқсат берілгенін, бірақ Молдавия жеріне енуге тыйым салынғанын, себебі мұны Османлыға соғыс жариялау деп қарастыратынын мәлімдеді. Бұл шектеу поляктар үшін қиындық тудырды, себебі молдавандық әскерлер жақсы қозғалысқа ие болды.
In 1490, Stephen III of Moldavia conquered Pokutia, detaching it from the Polish kingdom. He tried to have the land recognized as his and was supported by the Kingdom of Hungary. After Stephen's death (1504), the land was retaken by the Poles. Between 1529 and 1530, the Moldavians campaigned in Pokutia. Since Moldavia was a vassal state to the Porte, King Sigismund I the Old sent a letter to Sultan Suleiman the Magnificent to ask him where he stood on the conflict. The Sultan replied that the Poles were allowed to battle in the disputed Pokutia, but were not permitted to set foot on Moldavian soil, as that would be seen as a declaration of war on the Ottomans. This restriction was disadvantageous to the Poles, mainly because of the greater mobility of the Moldavian troops.
Дайындықтар
Поляк әскеріне армияны басқаруға жалдамалы сарбаздар хандығының гетманы Ян Тарновский жетекшілік етті, себебі Польша сеймі жалдамалы әскерлерді жалдау үшін шаруаларына салықты көтеруге дауыс берді. Тарновскийге 4800 атты әскер, 1200 жаяу әскер, 12 зеңбірек және белгісіз көлемдегі Табор керуені берілді. Ол Днестр өзенінің солтүстігіндегі Обертын қаласын операциялық база ретінде таңдады. 3-5 маусым аралығында Тарновский молдавандықтарды аймақтан ығыстыру үшін 1000 атты әскерін жіберді, сосын тез Обертынға қайтып келді. Одан кейін ол 100 жаяу әскерді Обертыннан оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жердегі Гвозьдяк (қазіргі Хвиздетс) қаласын қорғауға орналастырды. 6 маусым мен 18 шілде аралығында Рареш Гвозьдяк қаласын қоршау үшін 6000 атты әскер жіберді. Польшаның бас әскері Обертыннан Гвозьдякке жылжып, молдавандықтарға шабуыл жасап, оларды жеңді. 18-21 шілде аралығында молдавандықтар 18 000 атты әскер, 50 зеңбірек және жаяу әскердің бір бөлігімен, жақында қайта жиналған 6000 поляк әскеріне қарсы жорық жасады. Тарновский өзінің жаяу әскерінің бір бөлігін Гвозьдякте қалдырып, Обертыннан солтүстікке қарай орманды қорғаған қорғаныс позициясына баяу шегінді, онда ол Табор керуендерімен әскерін нығайтты. Артиллерия лагерьдің үш бұрышына орналастырылды, жаяу әскердің бір бөлігі керуендерге орналастырылды, ал әскердің қалған бөлігі, көбінесе атты әскер, лагерь ішінде орналастырылды. 22 шілдеде молдавандықтар поляк бекінісіне қарсы жеңіл атты әскер жіберді, бірақ олар поляк жаяу әскерімен кері қайтарылды. Молдавандық зеңбіректер бекініске атыс ашты, бірақ тиімділігі аз болды. Ал, поляк артиллериясы, жақсы жаттығудан өткен және жабдықталған, молдавандық зеңбіректерге ауыр зиян келтірді. Польша атты әскерінің үштен бірі молдавандықтардың сол жағына бірнеше сәтті шабуылдар жасап, Рарешті күштерді күшейтуге мәжбүр етті. Ол, алайда, өзінің оң жағын қорғау үшін және қажет болған жағдайда Обертынға шегіну жолын қамтамасыз ету үшін жаяу әскердің бір бөлігін қалдырды. Қалған поляк атты әскері молдавандықтардың оң жағына шабуыл жасап, оларды жеңді, бірақ молдавандық артиллериядан шығынға ұшырады. Польшаның соңғы шабуылы молдавандық әскердің барлығын жеңді. Молдавандықтар шамамен 7000 атты әскер, 1000 тұтқын және барлық зеңбіректерді жоғалтты, ал поляктар тек 256 сарбазды жоғалтты.
The Poles were led by the Crown Hetman of Hired Soldiers, Jan Tarnowski, to lead the army, as the Polish Parliament voted to raise taxes on their serfs in order to recruit mercenary soldiers. Tarnowski was given 4,800 cavalry, 1,200 infantry, 12 cannon, and a Tabor wagon train of unknown size. He picked the town of Obertyn, north of the Dniester River, as his operation point. Between June 3 and 5, Tarnowski sent 1,000 cavalry to oust the Moldavians from the region, and then quickly moved back to Obertyn. He then placed 100 infantry to defend the town of Gwoździec (modern Hvizdets), a few kilometers south of Obertyn. Between June 6 and July 18, Rareş responded by sending out a force of 6,000 cavalry to besiege Gwoździec. The Polish main army moved from Obertyn to Gwoździec and engaged the Moldavians, whom they routed. From July 18 to 21, the Moldavians advanced with 18,000 cavalry, 50 cannon, and some infantry against the 6,000 strong Polish army that had recently regrouped. Tarnowski left some of his infantry in Gwoździec and made a slow retreat to defensive position defended by forest, north of Obertyn, where he fortified his army with his Tabor wagons. The artillery was placed in three corners of the camp and a part of the infantry was placed in the wagons, while the rest of his force, most of it cavalry, was deployed in the interior of the camp. On July 22, the Moldavians sent light cavalry to attack the Polish wagon fort, but these were repelled by the Polish infantry. The Moldavian cannon opened fire on the wagon fort, but with little effect. Meanwhile, the far better trained and equipped Polish artillery inflicted severe damage on the Moldavian cannon. One third of the Polish cavalry then launched several successful attacks on the Moldavian left, forcing Rareş to reinforce it. He, however, left some infantry to defend his right and secure the route to Obertyn, in case he needed to retreat. The remaining Polish cavalry attacked the Moldavian right and routed it, but suffered casualties from the Moldavian artillery. A final Polish attack routed the entire Moldavian army. The Moldavians lost around 7,000 cavalry, 1,000 that were taken prisoners, and all the cannons, while the Poles lost only 256 men.
Салдары
Сұлтан Раресті "Портаның ең жақын досы, Польша короліне зиян келтірген" деп түсіндіріп, лауазымынан алды. 1538 жылы молдавандықтар Покутияны қайта басып алуға тағы да сәтсіз тырысты.
The Sultan removed Rareş from office with the explanation that "he had disturbed the Porte's best friend, the King of Poland." The Moldavians made another unsuccessful attempt to reconquer Pokutia in 1538.