Адамның ұйқы-ояну циклін бақылаудың инвазивті емес әдісі
Actigraphy
Актиграфия – адамның ұйқы-ояну циклын қадағалаудың инвазивті емес әдісі. Білезік сағаты сияқты құрылғымен қозғалыс пен жарық мөлшері тіркеледі, деректер талданады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамның демалыс/белсенділік циклын бақылаудың инвазивті емес әдісі
Non invasive method of monitoring human rest/activity cycles
Актиграфия – адамның демалыс/белсенділік циклын бақылаудың инвазивті емес әдісі. Шағын актиграф құрылғысы, сондай-ақ актиметриялық сенсор деп те аталады, жалпы моторлық белсенділікті өлшеу үшін бір апта немесе одан да көп уақыт бойы қолға тағылады. Құрылғы әдетте қол сағаты сияқты пішінде болады. Актиграфтың қозғалыстары үнемі тіркеледі, ал кейбір құрылғылар жарыққа ұшырауды да өлшейді. Деректер кейін компьютерге оқылып, офлайн режимінде талданады; кейбір сенсорлардың түрлері деректерді нақты уақытта жіберіп, талдай алады.
Actigraphy is a non invasive method of monitoring human rest/activity cycles. A small actigraph unit, also called an actimetry sensor, is worn for a week or more to measure gross motor activity. The unit is usually in a wristwatch like package worn on the wrist. The movements the actigraph unit undergoes are continually recorded and some units also measure light exposure. The data can be later read to a computer and analysed offline; in some brands of sensors the data are transmitted and analysed in real time.
Ұйқы
Ұйқы актиграфтары көбінесе сағат тәрізді болып келеді және ересектерде қолдануға басым емес қолдың білегіне, ал балалар үшін әдетте тобыққа тағылады. Олар ұйқы үлгілерін және тәуліктік ритмдерді анықтауға көмектеседі және бірнеше апта бойы қолданылуы мүмкін. Медициналық жағдайда дәстүрлі полисомнография ұзақ жылдар бойы «ұйқыны бағалаудың «алтын стандарты» деп есептелген. Алайда, 1990 жылдардан бері актиграфия ұйқы/ояну мінез-құлқын бағалау үшін, әсіресе кішкентай балалар үшін көбірек қолданыла бастады. Зерттеулер актиграфияның ұйқы зерттеулері үшін пайдалы екенін көрсетті, себебі ол полисомнографияға қарағанда арзан және көбірек қиындық тудырмайды. Полисомнографиядан өзгеше, актиграфия пациентке қозғалуға және қажетті деректер оның табиғи ұйықтау ортасында тіркелгенде, әдеттегі күнделікті істерін жалғастыруға мүмкіндік береді; бұл өлшенген деректерді көбірек қолдануға ыңғайлы етеді. Ұйқы актиграфтары полисомнографтардан арзан болғандықтан, оларды пайдаланудың артықшылықтары бар, әсіресе ірі ауқымды зерттеулерде. Дегенмен, актиграфияны полисомнографияның толыққанды орнына қоюға болмайды. Кейбір ұйқы бұзылыстарында полисомнографиямен өлшенген толық түнгі ұйқы қажет болуы мүмкін. Шындығында, актиграфия ұйқы параметрлерін және ұйқы сапасын өлшеуде тиімді болуы мүмкін, бірақ ол ми қызметі (ЭЭГ), көз қозғалысы (ЭОГ), бұлшықет қызметі (ЭМГ) немесе жүрек ритмі (ЭКГ) өлшемдерін қамтамасыз етпейді. Актиграфия зертханалық ұйқының ұзақтығын анықтаудың орнына күндізгі ұйқыны бағалау үшін пайдалы. Ол ұйқысыздық, тәуліктік ритмнің бұзылуы, шамадан тыс ұйқыны клиникалық тұрғыдан бағалау үшін қолданылады. Тынышсыз аяқ синдромын диагностикалау үшін ол ұсынылмайды. Сондай-ақ, мұндай бұзылуларға арналған фармакологиялық, мінез-құлықтық, фототерапиялық немесе хронотерапиялық емдеудің тиімділігін бағалау үшін де қолданылады. Уақыт өте келе тіркелген деректер кейбір жағдайларда полисомнография нәтижелерінен гөрі маңыздырақ болуы мүмкін, әсіресе тәуліктік ритмдерді және олардың бұзылуын, сондай-ақ ұйқысыздықты бағалауда. Актиграфиямен субъектінің ұйқысы мен ұйқы сапасына қатысты жалпы ақпаратты анықтауға болады, мысалы, оның хронотипі, ұйқыға келу кешігуі, ұйқының жалпы ұзақтығы, ұйқының консолидациясы (ұйқы тиімділігі), төсекке жұмсалған уақыт, қозғалыстар және ұйқы циклі. Зерттеулер актиграфия құрылғылары ұйқы мен оянуды бірдей дәрежеде бағалай алмайтынын көрсетті. Салыстыру нәтижесінде полисомнографтар мен актиграфтардан алынған деректер сезімталдықты анықтайды, яғни екі әдіспен де дұрыс анықталған ұйқының үлесі. Актиграфия ұйқы фазаларын ояну фазаларынан анықтауға көбірек бейім. Актиграфия 1990 жылдардың басынан бері ұйқымен байланысты зерттеулерде белсенді түрде қолданылып келеді. Бұл әдіс ұйқы бұзылыстарын күнделікті диагностикалау үшін дәстүрлі түрде қолданылмаған, бірақ актиграф аппараттық және бағдарламалық жасақтамасындағы технологиялық жетістіктер, сондай-ақ деректердің жарамдылығын растауға қатысты зерттеулер оның қолданылуын кеңейтті. Бұл техника жаңа дәрілердің клиникалық сынақтарында жиі қолданылады, онда ұйқы сапасы өмір сапасының жақсы көрсеткіші ретінде қарастырылады. Бұл әдіс сондай-ақ денсаулығында және аурулары бар адамдармен жүргізілген зерттеулерде қолданылған, мысалы, Альцгеймер және фибромиалгия сияқты жағдайларда.
Sleep actigraphs are generally watch shaped and worn on the wrist of the non dominant arm for adults and usually on the ankle for children. They are useful for determining sleep patterns and circadian rhythms and may be worn for several weeks at a time. In the medical setting, traditional polysomnography has long been cited as "the 'gold standard' for sleep assessment." Since the 1990s, however, actigraphy has increasingly been used to assess sleep/wake behavior; especially for young children. Studies have found actigraphy to be helpful for sleep research because it tends to be less expensive and cumbersome than polysomnography. Unlike polysomnography, actigraphy allows the patient to be movable and to continue her or his normal routines while the required data are being recorded in his or her natural sleep environment; this may render the measured data more generally applicable. As sleep actigraphs are more affordable than polysomnographs, their use has advantages, particularly in the case of large field studies. However, actigraphy cannot be considered as a substitute to polysomnography. A full night sleep measured with polysomnography may be required for some sleep disorders. Indeed, actigraphy may be efficient in measuring sleep parameters and sleep quality, however it is not provided with measures for brain activity (EEG), eye movements (EOG), muscle activity (EMG) or heart rhythm (ECG). Actigraphy is useful for assessing daytime sleepiness in place of a laboratory sleep latency test. It is used to clinically evaluate insomnia, circadian rhythm sleep disorders, excessive sleepiness. It is not recommended for the diagnosis of restless legs syndrome. It is also used in assessing the effectiveness of pharmacologic, behavioural, phototherapeutic or chronotherapeutic treatments for such disorders. The data, recorded over time, is in some cases more relevant than the result of polysomnography, particularly in assessing circadian rhythms and disorders thereof as well as insomnia. With the actigraphy it is also possible to determine some general information related to the sleep and the sleep quality of the subject, such as his/her chronotype, the sleep onset latency, the total sleep duration, the sleep consolidation (sleep efficiency), the time spent in bed, movements, and the sleep cycle. Research showed that both sleep and wake are not equally assessed by actigraphy devices. When compared, data collected through polysomnographs and actigraphs defines sensitivity; which is the proportion of sleep correctly detected by both methods. Actigraphy reveals itself to be more likely to detect sleep than wake phases. Actigraphy has been actively used in sleep related studies since the early 1990s. It has not traditionally been used in routine diagnosis of sleep disorders, but technological advances in actigraph hardware and software, as well as studies verifying data validity, have made its use increasingly common. The technique is increasingly employed in new drug clinical trials where sleep quality is seen as a good indicator of quality of life. The technique has also been used in studies with individuals in both health and disease, e. g., Alzheimer's and fibromyalgia, conditions.
Белсенділік
Актиграфтар педометр сияқты қолданылады және киіледі: белге, жамбасқа жақын жерге. Олар киген адамның ояу күніндегі қозғалыс белсенділігін анықтауға және, мүмкін, күйдірілген калория мөлшерін бағалауға көмектеседі. Дұрыс талдау үшін жеткілікті деректер жинау мақсатымен оларды бірнеше күн бойы кию қажет.
Activity actigraphs are worn and used similarly to a pedometer: around the waist, near the hip. They are useful for determining the amount of wake time activity, and possibly estimating the number of calories burned, by the wearer. They are worn for a number of days to collect enough data for valid analysis.
Қозғалыс
Қозғалыс актиграфтары көбінесе үлкенірек болып, басым қолдың иығына бекітіледі. Олар бір өлшемді актиграфқа қарағанда 3D актиграфты қамтиды, сондай-ақ жоғары үлгілеу жиілігімен және үлкен жад көлемімен жабдықталған. Олар негізінен бірнеше сағат бойы қолданылады және жүріс бұзылыстарын және басқа да физикалық қабілетсіздіктерді анықтауға мүмкіндік береді.
Movement actigraphs are generally larger and worn on the shoulder of the dominant arm. They contain a 3D actigraph as opposed to a single dimension one, and have a high sample rate and a large memory. They are used for only a few hours, and can be used to determine problems with gait and other physical impairments.
Артықшылықтар
Актиграфия әдістерінің полисомнография әдістеріне қарағанда бір артықшылығы – оның ұзақтығы. Тіркеу зертханалық жағдайларға қарағанда ұзаққа созылады, деректерді жинау мерзімі әрбір науқасқа қарай бейімделуі мүмкін және бір түнгі өлшемдерде анықталмайтын, мысалы, ұйқы әдеттері сияқты ақпаратты көрсетуге мүмкіндік береді. Актиграфия күндізгі белсенділікті де тіркеп алады, бұл полисомнографияда мүмкін емес. Актиграфия ерекше балалар және егде саяқты науқастар үшін тиімді. Электрондық құрылғы болғандықтан, актиграфиялық өлшемдерге кері әсер ететін, байқалмайтын техникалық бұзушылықтар болуы мүмкін.
One advantage of actigraphy methods over polysomnography methods is about duration. Recording is longer than laboratory settings, duration of collection of data may be adapted to each patient and highlight information that cannot be found through one night measurements such as sleep habits. Actigraphy also captures daytime activity, which is not captured by polysomnography. Actigraphy turns out to be especially adapted to pediatric and elderly patients. As an electronic device, there can be unobserved technical malfunctions that detrimentally affect actigraphic measurement.
Тұтынушы электроника құрылғылары
Кейбір тұтынушы электроника құрылғылары, мысалы Oura Ring және Huawei Honor Band, ұйқы үлгілерін анықтау үшін актиграфияны пайдаланады. Fitbit Alta HR сияқты басқа құрылғылар дәстүрлі актиграфтармен салыстырғанда, барлық дәстүрлі ұйқы параметрлері бойынша ұқсас нәтижелер беретіні анықталды.
Some consumer electronics devices, such as the Oura Ring and the Huawei Honor Band, employ actigraphy to estimate sleep patterns. Other devices, such as the Fitbit Alta HR, have been found to provide equivalent estimates across all traditional sleep parameters, compared to more traditional actigraph units.