Ұйқы бұзылыстары: себептері, түрлері және салдары

Кіріспе

Адамның ұйқы үлгілерінің медициналық бұзылысы

Ұйқы бұзылысы, немесе сомнинапатия, – жеке адамның ұйқы үлгілерінің медициналық бұзылысы. Кейбір ұйқы бұзылыстары қалыпты физикалық, психикалық, әлеуметтік және эмоционалдық функцияларға кедергі келтіретіндей ауыр болуы мүмкін. Ұйқы бұзылыстары жиі кездеседі және пациенттердің денсаулығы мен өмір сапасына қатысты ауыр салдарларға әкелуі мүмкін. Ұйқысыздық – ең көп кездесетін ұйқы бұзылысы. Басқаларына ұйқыда дем тоқтауы (апноэ), нарколепсия және гиперсомния (тиісті емес уақыттағы жоғары ұйқышылдық), ұйқы ауруы (инфекция салдарынан ұйқы циклының бұзылуы), ұйқыда жүру және түнгі қорқыныш жатады. Ұйқының бұзылуына түрлі мәселелер себеп болуы мүмкін, соның ішінде тістерді сықыру (бруксизм) және түнгі қорқыныш. Психикалық, медициналық немесе есірткіге тәуелділік бұзылыстарына байланысты туындаған ұйқы бұзылыстарын емдеу негізгі жағдайларға бағытталған болуы керек. Негізгі ұйқы бұзылыстары балалар мен ересектерде жиі кездеседі. Дегенмен, балалардағы ұйқы бұзылыстарының көпшілігі анықталмағандықтан, олардың бар екендігі туралы хабардарлық деңгейі төмен. Ұйқы бұзылысының пайда болуына бірнеше жалпы факторлар әсер етеді, оларға: дәрі-дәрмектерді жиі пайдалану, жасқа байланысты циркадтық ырғақтың өзгеруі, қоршаған ортаның өзгеруі, өмір салтының өзгеруі, бұрын диагностикаланған физиологиялық проблемалар немесе стресс жатады. Егде саягөйлер арасында ұйқыда тыныс алудың бұзылуы, дене мүшелерінің мерзімді қозғалысы, тынығуға бейім емес аяқ синдромы, REM ұйқы мінез-құлқының бұзылуы, ұйқысыздық және циркадтық ырғақтың бұзылуы қаупі ерекше жоғары. Жүйелі түрде жүргізілген зерттеулер балалық шақтағы жағымсыз оқиғалар (мысалы, отбасылық жанжал немесе сексуалдық зорлық-зомбылық) ересек жаста ұйқы бұзылысының, соның ішінде ұйқыда дем тоқтауы, нарколепсия және ұйқысыздықтың қаупін айтарлықтай арттыратынын көрсетті. Сонымен қатар, дәлелдерге негізделген тұжырымдама идиопатиялық REM ұйқы мінез-құлқының бұзылуының (iRBD) тұқым қуалайтын компоненті болуы мүмкін екенін көрсетеді. Барлығы 632 қатысушы, жартысы iRBD-мен, жартысы жоқ, өзі туралы мәліметтерді баяндауға арналған сауалнаманы толтырды. Зерттеу нәтижелері iRBD-мен ауыратын адамдардың, осы аурумен ауырмайтын, жасы мен жынысы бірдей адамдарға қарағанда, бірінші дәрежелі туысының да осындай ауруға шалдыққандығын айтуға бейім екенін көрсетті. Ұйқы бұзылысының тұқым қуалайтын сипатын толығырақ түсіну үшін қосымша зерттеулер қажет. Мидың жарақаттануынан зардап шеккен адамдар ұйқы бұзылысына бейім. Көптеген зерттеушілер осы мәселеге назар аударғандықтан, олардың нәтижелерін жинақтау үшін жүйелі шолу жүргізілді. Нәтижелер мидың жарақаттануын бастан өткерген адамдардың нарколепсия, апноэ, күндізгі ұйқышылдық және ұйқысыздыққа шалдығу қаупі жоғары екенін көрсетті.

A sleep disorder, or somnipathy, is a medical disorder of an individual's sleep patterns. Some sleep disorders are severe enough to interfere with normal physical, mental, social and emotional functioning. Sleep disorders are frequent and can have serious consequences on patients' health and quality of life. which is the most common sleep disorder. Others include sleep apnea, narcolepsy and hypersomnia (excessive sleepiness at inappropriate times), sleeping sickness (disruption of sleep cycle due to infection), sleepwalking, and night terrors. Sleep disruptions can be caused by various issues, including teeth grinding (bruxism) and night terrors. Management of sleep disturbances that are secondary to mental, medical or substance abuse disorders should focus on the underlying conditions. Primary sleep disorders are common in both children and adults. However, there is a significant lack of awareness of children with sleep disorders, due to most cases being unidentified. Several common factors involved in the onset of a sleep disorder include increased medication use, age related changes in circadian rhythms, environmental changes, lifestyle changes, pre diagnosed physiological problems, or stress. Among the elderly, the risk of developing sleep disordered breathing, periodic limb movements, restless legs syndrome, REM sleep behavior disorders, insomnia, and circadian rhythm disturbances is especially increased.]] A systematic review found that traumatic childhood experiences (such as family conflict or sexual trauma) significantly increases the risk for a number of sleep disorders in adulthood, including sleep apnea, narcolepsy, and insomnia. In addition, an evidence based synopsis suggests that idiopathic REM sleep behavior disorder (iRBD) may have a hereditary component. A total of 632 participants, half with iRBD and half without, completed self report questionnaires. The results of the study suggest that people with iRBD are more likely to report having a first degree relative with the same sleep disorder than people of the same age and sex that do not have the disorder. More research needs to be conducted to further understand the hereditary nature of sleep disorders. A population susceptible to the development of sleep disorders includes people who have experienced a traumatic brain injury (TBI). Because many researchers have focused on this issue, a systematic review was conducted to synthesize their findings. The results indicate that individuals who experienced a TBI are most disproportionately at risk for developing narcolepsy, obstructive sleep apnea, excessive daytime sleepiness, and insomnia.

Ұйқының бұзылуы және нейродегенеративті аурулар

Нейродегенеративті аурулар жиі ұйқы бұзылыстарымен байланысты, әсіресе альфа-синонуклеиннің қалыптан тыс жиналуымен сипатталатын жағдайларда, мысалы, көп жүйелі атрофия (МСА), Паркинсон ауруы (ПБ) және Леви денесі ауруы (ЛБД). Мысалы, Паркинсон ауруы (ПБ) диагнозы қойылған адамдар көбінесе ұйқысыздық (ПБ науасының шамамен 70%-ы), гиперсомния (ПБ науасының 50%-дан астамы) және РЕМ ұйқы мінез-құлқының бұзылуы (РҰМБ) сияқты әртүрлі ұйқы мәселелерін көрсетеді. Бұл РҰМБ ПБ науасының шамамен 40%-ына әсер етуі мүмкін және қозғалыс симптомдарының күшеюімен байланысты.

Ұйқының бұзылуы және Альцгеймер ауруы

Ұйқының бұзылуы Альцгеймер ауруында да байқалады, ол аурудың шамамен 45% қамтиды. Бұл фрагменттелген ұйқы, ұйқы ұзақтығының қысқаруы, ұйқысыздық, күндізгі ұйқының артуы, кейбір ұйқы сатыларының азаюы және N1 және N2 ұйқы сатыларының арасындағы ұқсастықтың күшеюі сияқты көріністермен көрінеді. Осы психологиялық симптомдарға қоса, неврологиялық деңгейде Альцгеймер ауруының екі негізгі белгісі бар. Мұны екі құбылыс түсіндіреді. Біріншісі, ояу күйде метаболизм белсенділігі жоғарылайды, соның салдарынан бета-амилоидты протеин секрециясы артады. Бұл NREM ұйқысының төмендеуі есте сақтаудың нашарлауына, әсіресе гиппокампқа тәуелді ұзақ мерзімді есте сақтау қабілетіне әкеледі. Бұл жаңа жасушалар нейрондық тізбектерге және гиппокампта орналасқан субгранулярлық аймаққа енгізіледі. Ұйқының бұзылуы – ұйқысыздық, гиперсомния және ұйқы фазасының кешігуі – психоз сияқты ауыр психикалық ауруларда кең таралған. Шизофрениямен ауыратын адамдарда ұйқының бұзылуы оқу және есте сақтау тапшылықтарына себеп болады. Ұйқының бұзылуы көбінесе психоздың пайда болуына дейін басталады. Ұйқының жетіспеушілігі галлюцинацияларға, қате пікірлерге және депрессияға да алып келуі мүмкін. 2019 жылғы зерттеуде шизофрениялық спектрдегі (SCZ) және биполярлы (BP) бұзылыстардағы жоғарыда аталған үш ұйқы бұзылуы 617 SCZ, 440 BP және 173 сау адамдар (HC) арасында зерттелді. Ұйқының бұзылуы депрессиялық симптомдар инвентаризациясы – клиникалық бағалау шкаласы (IDS C) арқылы анықталды. Биполярлы бұзылыстың ең көп кездесетін ұйқымен байланысты белгісі – ұйқысыздық, сондай-ақ гиперсомния, қорқыныш, ұйқы сапасының нашарлауы, ОСА, күндізгі ұйқының шамадан тыс артуы және т.б.

Үлкен депрессиялық бұзылыс (МББ)

Ұйқының бұзылуы (ұйқысыздық немесе гиперсомния) қажетті диагностикалық критерий емес, бірақ үлкен депрессиялық бұзылысы (ҮДБ) бар адамдардың ең көп кездесетін белгілерінің бірі. ҮДБ-ға шалдыққандардың арасында ұйқысыздық 88% және гиперсомния 27% жиілікпен кездеседі, ал ұйқысыздықпен азаптанушы адамдарда ҮДБ даму қаупі үш есе артады. Депрессиялық көңіл-күй мен ұйқының сапасы тығыз байланысты, және ұйқыны реттеудегі мәселелер депрессиялық эпизодтарға дейін пайда болуы мүмкін, сонымен қатар мұндай депрессиялық эпизодтар ұйқы жетіспеушілігін күшейте алады.

Аллергияны емдеу

Гистамин мида сергектікке қатысады. Аллергиялық реакция гистаминнің артық өндірілуіне себеп болады, бұл сергектікті күшейтеді және ұйқыны тежейді. Аллергиялық ринитпен ауыратын адамдарда ұйқы бұзылыстары жиі кездеседі. Ұлттық денсаулық институтының (N. I. H.) зерттеуі аллергиялық симптомдар ұйқыны күрт нашарлататынын, ал нашарлау дәрежесі симптомдардың ауырлығымен байланысты екенін көрсетті. Аллергияны емдеу ұйқыдағы апноэге де көмектеседі.

Музыка терапиясы

Бұл әдістің сенімділігін арттыру үшін тағы зерттеулер жүргізілуі керек болса да, зерттеулер музыка терапиясының жедел және созылмалы ұйқы бұзылыстарында ұйқы сапасын жақсартатынын көрсетеді. Бір зерттеуде 18 жастан асқан, жедел немесе созылмалы ұйқы бұзылыстары бар қатысушылар кездейсоқ бақыланатын сынаққа тартылып, олардың ұйқы тиімділігі, яғни жалпы ұйықтаған уақыты бақыланды. Ұйқы сапасын бағалау үшін зерттеушілер субъективті (мысалы, сауалнамалар) және объективті (мысалы, полисомнография) өлшемдерді пайдаланды. Зерттеу нәтижелері музыка терапиясының жедел немесе созылмалы ұйқы бұзылыстары бар адамдарда ұйқы сапасын жақсартатынын, бірақ бұл тек субъективті бағалаулар бойынша ғана байқалатынын көрсетеді. Бұл нәтижелер толыққанды нақты болмаса да, қосымша зерттеулер қажет, музыка терапиясы ұйқы бұзылыстарына тиімді ем болуы мүмкін екенін көрсетеді. Ұйқысыздықпен күресіп жүрген адамдарға көмектесу мақсатында жүргізілген тағы бір зерттеуде де ұқсас нәтижелер алынды. Музыка тыңдаған қатысушылар музыка тыңдамағандарға қарағанда жақсы ұйықтады. Ұйықтамас бұрын баяу темптегі музыка тыңдау жүрек соғуын баяулатуға көмектеседі, бұл ұйқыға оңай көшуге мүмкіндік береді. Зерттеулер музыканың адамның ішкі сағатын ұйқы циклына қарай өзгертетін, демалыс күйіне енгізуге көмектесетінін көрсетті. Мұның балалар мен ересектерге, ұйқының түрлі бұзылыстары бар адамдарға әсері бар. Музыка ұйықтамас бұрын тиімді, себебі ми оған дағдыланғаннан кейін, тез ұйықтауға көмектеседі.

Мелатонин

Зерттеулер мелатониннің адамдарға тез қатты ұйықтауға (ұйықтау кешігуін азайтуға), ұзағырақ ұйықтауға және ұйқы сапасын жақсартуға көмектесетінін көрсетеді. Бұл тұжырымды тексеру үшін, мелатонин қабылдаған адамдар тобын, алғашқы ұйқы бұзылыстары бар және плацебо қабылдаған адамдар тобымен салыстырды. Зерттеушілер мелатонин және плацебо топтарындағы ұйықтау кешігуін, ұйықтаған жалпы минут санын және ұйқы сапасын бағалап, арадағы айырмашылықтарды анықтады. Соңында, зерттеушілер мелатониннің ұйықтау кешігуін азайтатынын және ұйықтаудың жалпы уақытын ұзартатынын, бірақ плацебо тобымен салыстырғанда ұйқы сапасына айтарлықтай әсер етпегенін анықтады.

Ұйқыға арналған дәрі

20-ғасырда ұйқы туралы білім мен түсініктің қарқынды дамуына байланысты, соның ішінде 1950 жылдары REM ұйқысының ашылуы және 70-80 жылдары циркадтық ритмдердің бұзылулары, ұйқының медициналық маңыздылығы мойындалды. 1970 жылдары АҚШ-та ұйқы мен ұйқы бұзылыстарын зерттеуге арналған клиникалар мен зертханалар ашылды, соның салдарынан стандарттарды қалыптастыру қажеттігі туды. Медициналық қауымдық орта ұйқы апноэсі сияқты негізгі ұйқы бұзылыстарына, сондай-ақ басқа да жағдайларда ұйқының рөлі мен сапасына көбірек назар аудара бастады. Ұйқы медицинасы мамандары бастапқыда және қазірге дейін Американың Ұйқы Медицинасы Кеңесімен (American Board of Sleep Medicine) сертификатталады. Ұйқы медицинасы бойынша мамандық емтиханын сәтті тапсырғандар "АБСМ дипломаты" деген құрметті аталымды алады. Қазіргі уақытта ұйқы медицинасы АҚШ-та ішкі медицина, отбасылық медицина, педиатрия, оториноларингология, психиатрия және неврологияның мойындалған мамандықтарының бірі болып табылады. Ұйқы медицинасы бойынша сертификат маманның ұйқы кезінде пайда болатын, ұйқыны бұзатын немесе ұйқы-ояну циклінің бұзылуынан әсер ететін клиникалық жағдайларды диагностикалау және емдеудегі біліктілігін көрсетеді. Бұл маман кең ауқымды полисомнографияны талдау және интерпретациялауда шебер, сондай-ақ ұйқы зертханасын басқару және соңғы зерттеулермен жақсы таныс. Ұйқы медицинасының біліктілігі алуан түрлі бұзылыстарды түсінуді қажет етеді. Олардың көптегені ұқсас белгілермен көрінеді, мысалы, күндізгі уақытта ұйқышылдық, ол ерікті ұйқыдан бас тартпаған жағдайда "көбінесе анықталатын және емделетін ұйқы бұзылысынан туындайды", мысалы, ұйқы апноэсі, нарколепсия, идиопатиялық гиперсомния, Клейне-Левин синдромы, менструальдік циклмен байланысты гиперсомния, идиопатиялық рецидивті ступор немесе циркадтық ритмдердің бұзылуы. Тағы бір жиі кездесетін шағым – ұйқысыздық, ол физикалық және психологиялық себептердің көптеген түрлі жиынтығынан туындайтын симптомдар жиынтығы. Әр түрлі жағдайларда емдеу әртүрлі болады және дұрыс диагноз қойылмаса, оны жүзеге асыру мүмкін емес. Ұйқы стоматологиясы (бруксизм, храп және ұйқы апноэсі) тіс медицинасының тоғыз мамандығының бірі ретінде мойындалмаса да, Американдық Тіс Ұйқы Медицинасы Кеңесінен (ABDSM) сертификат алуға құқылы. Білікті тіс дәрігерлері аккредиттелген ұйқы орталықтарындағы ұйқы дәрігерлерімен бірлесіп жұмыс істейді және ұйқымен байланысты тыныс алу бұзылыстарын емдеу немесе басқару үшін ауыздық құрылғылармен терапия және жоғарғы тыныс жолдары хирургиясын ұсына алады. Дипломаттық мәртебе Американдық Ұйқы Медицинасы Академиясы (AASM) тарапынан мойындалады, ал бұл стоматологтар АҚШ-тағы Тіс Ұйқы Медицинасы Академиясында ұйымдастырылған. Кәсіби терапия – ұйқы бұзылысының диагнозын қоюға көмектесетін медицина саласы, себебі демалыс және ұйқы Кәсіби терапия практикалық аясында (OTPF) күнделікті өмірдің жеке кәсібі ретінде қарастырылады. Кәсіби терапевттердің көмекші құралдар/жабдықтар, ұйқысыздық үшін когнитивті-мінездік терапия, терапиялық шаралар және өмір салтын өзгерту арқылы қалпына келтіретін ұйқыны жақсартуға көмектесетіндігі көрсетілген. Ұлыбританияда ұйқы медицинасы туралы білім және диагностика мен емдеу мүмкіндіктері кейбір кемшіліктерге тап болған сияқты. Империялық колледждің денсаулық сақтау бөлімі обструктивті ұйқы апноэсі синдромына (OSA) және басқа да ұйқы бұзылыстарына назар аударады. Кейбір NHS трасттарында тыныс алу және неврологиялық ұйқы медицинасы бойынша мамандандырылған клиникалар бар.

Due to rapidly increasing knowledge and understanding of sleep in the 20th century, including the discovery of REM sleep in the 1950s and circadian rhythm disorders in the 70s and 80s, the medical importance of sleep was recognized. By the 1970s in the US, clinics and laboratories devoted to the study of sleep and sleep disorders had been founded, and a need for standards arose. The medical community began paying more attention to primary sleep disorders, such as sleep apnea, as well as the role and quality of sleep in other conditions. Specialists in sleep medicine were originally and continue to be certified by the American Board of Sleep Medicine. Those passing the Sleep Medicine Specialty Exam received the designation "diplomate of the ABSM". Sleep medicine is now a recognized subspecialty within internal medicine, family medicine, pediatrics, otolaryngology, psychiatry and neurology in the United States. Certification in Sleep medicine shows that the specialist:has demonstrated expertise in the diagnosis and management of clinical conditions that occur during sleep, that disturb sleep, or that are affected by disturbances in the wake sleep cycle. This specialist is skilled in the analysis and interpretation of comprehensive polysomnography, and well versed in emerging research and management of a sleep laboratory. Competence in sleep medicine requires an understanding of a myriad of very diverse disorders. Many of which present with similar symptoms such as excessive daytime sleepiness, which, in the absence of volitional sleep deprivation, "is almost inevitably caused by an identifiable and treatable sleep disorder", such as sleep apnea, narcolepsy, idiopathic hypersomnia, Kleine–Levin syndrome, menstrual related hypersomnia, idiopathic recurrent stupor, or circadian rhythm disturbances. Another common complaint is insomnia, a set of symptoms which can have a great many different causes, physical and mental. Management in the varying situations differs greatly and cannot be undertaken without a correct diagnosis. Sleep dentistry (bruxism, snoring and sleep apnea), while not recognized as one of the nine dental specialties, qualifies for board certification by the American Board of Dental Sleep Medicine (ABDSM). The qualified dentists collaborate with sleep physicians at accredited sleep centers, and can provide oral appliance therapy and upper airway surgery to treat or manage sleep related breathing disorders. The resulting diplomate status is recognized by the American Academy of Sleep Medicine (AASM), and these dentists are organized in the Academy of Dental Sleep Medicine (USA). Occupational therapy is an area of medicine that can also address a diagnosis of sleep disorder, as rest and sleep is listed in the Occupational Therapy Practice Framework (OTPF) as its own occupation of daily living. Occupational therapists have been shown to help improve restorative sleep through the use of assistive devices/equipment, cognitive behavioral therapy for Insomnia, therapeutic activities, and lifestyle interventions. In the UK, knowledge of sleep medicine and possibilities for diagnosis and treatment seem to lag. The Imperial College Healthcare shows attention to obstructive sleep apnea syndrome (OSA) and very few other sleep disorders. Some NHS trusts have specialist clinics for respiratory and neurological sleep medicine.

Балалар мен жасөспірімдер

Балалардың ұйқы бұзылыстары туралы бір мета-талдауға сәйкес, балалардың арасында ең көп кездесетін екі ұйқы бұзылысы – шатастырып ояну және ұйқыда жүру. 3 пен 13 жас аралығындағы балалардың шамамен 17,3%-ы шатастырып оянуды бастан өткізеді. Ұйқы циклінің алғашқы баяу толқыны кезінде ми мен дене баяулап, шаршағандық пен демалыс сезімін тудырады. Осы кезеңде ояну оңай болғандықтан, көптеген балалар осы уақытта не болғанын есіне алмайды. Құрметті түстер де балалардың арасында парасомния саналады, олар әдетте түс кезінде болған оқиғаларды есінде сақтайды. Дегенмен, құрметті түстер жылдам көз қозғалысы (REM) ұйқысының соңғы кезеңінде ғана пайда болады. REM – ұйқының ең терең кезеңі, ол ұйқы циклінің осы кезеңінде адам көрсете алатын неврологиялық және физиологиялық реакциялардың жиынтығымен сипатталады, бұл ояу күйге ұқсас. Мектепке дейінгі жастағы балалардың 15,29%-дан 38,6%-ы аптасына кем дегенде бір рет тістерін кедіреді. Қосылған зерттеулердің біреуін қоспағанда, барлығы жас ұлғайған сайын бруксизмнің азаятынын, сондай-ақ ұлдарда қыздарға қарағанда көбірек кездесетінін көрсетеді. Тағы бір жүйелі шолу бойынша, жас ересектердің 7-16%-ы ұйқы фазасының кешігу бұзылысымен күреседі. Бұл бұзылыс 20 жасқа келгенде ең жоғары деңгейге жетеді. Азиялық жасөспірімдер Солтүстік Америка мен Еуропалық жасөспірімдерге қарағанда осы жағымсыз ұйқы салдарының барлығына көбірек бейім. Балалар мен жасөспірімдерге CDC ұсынған ұйқы сағаттарын сақтау ұсынылады, себебі бұл психикалық және дене денсаулығын жақсартуға көмектеседі.

Ұйқысыздық

Ұйқысыздық – ұйқытың жоғалуының кең таралған түрі. Ұйқысыздықпен күресетін адамдар ұйықтау қиындықтарын, ұйқыда қалудағы проблемаларды немесе екеуінің комбинациясын бастан өткеруі мүмкін, бұл гипосомнияға, яғни ұйқының жеткіліксіз мөлшері мен нашар сапасына әкеледі. Қытайдағы ұйқысыздыққа қатысты 17 зерттеудің нәтижелерін қорытындылағанда, елдегі жалпы таралу көрсеткіші 15,0% құрайды. Бұл көрсеткіш басқа Шығыс Азия елдерінде де байқалады, бірақ Польшада (50,5%), Францияда және Италияда (37,2%), АҚШ-та (27,1%) сияқты Батыс елдерімен салыстырғанда әлдеқайда төмен. Массачусетс Жалпы ауруханасы мен Мерк компаниясының бірлескен зерттеуі электрондық медициналық жазбаларды пайдаланып ұйқы бұзылыстары бар пациенттерді анықтауға арналған алгоритмнің жасалғанын сипаттайды. Құрылымдалған және құрылымдалмаған деректердің комбинациясын қамтитын алгоритм дәрігерлердің құжаттаған 36 000-нан астам ұйқысыздық жағдайларын анықтады. Ұйқысыздық бастапқыда жеңіл формада басталуы мүмкін, бірақ ұйқысыздықпен күресіп жатқан адамдардың шамамен 40%-ы симптомдарының нашарлауын сезінеді. Ұйқысыздыққа қарсы емдеулер бар, оларға дәрі-дәрмектер, ұйқы кестесін жоспарлау, кофеин тұтынуды шектеу және когнитивті-мінездік терапия кіреді. Жалпы алғанда, бұл ауру ер адамдарда көбірек кездеседі. Дегенмен, жас өскен сайын бұл айырмашылық азаяды. Әйелдер жүктілік кезінде обструктивті ұйқы апноэсіне (OSA) шалдығу қаупіне ұшырайды және көбінесе депрессия мен ұйқысыздықпен бірге осы ауруды бастан өткергендерін хабарлайды. Азия елдерінің мета-талдауында Үндістан мен Қытайда бұл аурудың таралу деңгейі ең жоғары. Атап айтқанда, Үндістан халқының шамамен 13,7%-ы және Гонконг халқының 7%-ы OSA-ға шалдыққан деп есептеледі. Зерттеуге қатысқан екі топта да күндізгі OSA симптомдары, мысалы, концентрацияланудағы қиындықтар, көңіл күйдің ауытқуы немесе жоғары қан қысымы шамамен бірдей деңгейде байқалады (сәйкесінше 3,5% және 3,57% таралу). Семіздік – OSA-ның қауіп факторы, себебі ол өкпелерді қоршаған бұлшықеттерде май жинақталып, жоғарғы тыныс алу жүйесіне әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар, OSA күні бойы ұйқының ұзаруы арқылы семіздікті күшейтеді, бұл физикалық белсенділіктің төмендеуіне және отырықшы өмір салтына әкелуі мүмкін.

Insomnia is a prevalent form of sleep deprivation. Individuals with insomnia may have problems falling asleep, staying asleep, or a combination of both resulting in hyposomnia i. e. insufficient quantity and poor quality of sleep. Combining results from 17 studies on insomnia in China, a pooled prevalence of 15.0% is reported for the country. This result is consistent among other East Asian countries; however, this is considerably lower than a series of Western countries (50.5% in Poland, 37.2% in France and Italy, 27.1% in USA). A study that was resulted from a collaboration between Massachusetts General Hospital and Merck describes the development of an algorithm to identify patients with sleep disorders using electronic medical records. The algorithm that incorporated a combination of structured and unstructured variables identified more than 36,000 individuals with physician documented insomnia. Insomnia can start off at the basic level but about 40% of people who struggle with insomnia have worse symptoms. There are treatments that can help with insomnia and that includes medication, planning out a sleep schedule, limiting oneself from caffeine intake, and cognitive behavioral therapy. In general, this disorder is more prevalent among men. However, this difference tends to diminish with age. Women experience the highest risk for OSA during pregnancy, and tend to report experiencing depression and insomnia in conjunction with obstructive sleep apnea. In a meta analysis of the various Asian countries, India and China present the highest prevalence of the disorder. Specifically, about 13.7% of the Indian population and 7% of Hong Kong's population is estimated to have OSA. The two groups in the study experience daytime OSA symptoms such as difficulties concentrating, mood swings, or high blood pressure, at similar rates (prevalence of 3.5% and 3.57%, respectively). Obesity is a risk factor for OSA because it can affect the upper respiratory system by accumulating fat deposition around the muscles surrounding the lungs. Additionally, OSA can irritate the obesity by prolonging sleepiness throughout the day leading to reduces physical activity and an inactive lifestyle.

Тыныштықсыз аяқ синдромы

Бір мета-талдау бойынша Солтүстік Америка және Батыс Еуропа бойынша орташа таралу деңгейі 14,5±8,0% деп есептеледі. Атап айтқанда, АҚШ-та тынышсыз аяқ синдромының таралуы қатаң диагностикалық критерийлер қолданғанда 5% пен 15,7% аралығында болады. Американдық әйелдерде тынышсыз аяқ синдромы (ТАС) ерлерге қарағанда 35%-ға артық кездеседі. Тынышсыз аяқ синдромы (ТАС) – төменгі аяқтарда дискомфорт сезімімен сипатталатын сенсомоторлық ауру. Әдетте, симптомдар кешке күшейеді, қозғалыс кезінде жақсарады және тынышқанда нашарлайды.