Кіріспе
Ең көне белгілі Қадамба каннада жазуы
Халмиди жазуы – Қадамба жазуымен жазылған ең көне каннада тіліндегі жазу. Бағалаулар шамалы өзгешеліктер көрсетсе де, жазу көбінесе 450-500 жылдар аралығында жасалған деп есептеледі. Жазу 1936 жылы Майсур (княздық) штатының археология директоры, доктор М. Х. Кришна тарапынан Хасан ауданындағы Халмиди ауылында (қазіргі Үндістанның Карнатака аймағы) табылған. Алғашқы жазу Карнатака Үкіметінің Археология және музейлер басқармасы кеңсесінде сақталады, ал Халмидиде оның фибростеклодан жасалған көшірмесі орнатылған.
Ашу және даталау
1936 жылы Майсур археологиялық департаментінің (МАР) баяндамасында Кришна палеографиялық негізде жазуды 450 жылға датарлаған. Кейінгі ғалымдар бұл жазуды 450 жылға, 470 жылға, 500 жылға, «500 жылға жуық» және «V ғасырдың соңы немесе VI ғасырдың басы» деп түрліше датарлаған. Эпиграф К. В. Рамеш әртүрлі бағалаулар туралы былай жазды: Ол сондай-ақ, мүмкін, бірдей кезеңдегі санскрит жазбаларымен салыстырғанда, «Халмиди жазуында әріптер толыққанды қалыптаспаған және жетілмеген, тәжірибелі көзді де жаңылыстырып, оның нақты уақытынан кейінгі кезеңге жататын сияқты әсер қалдырады, атап айтқанда, V ғасыр» деген гипотезаны айтқан.
He also hypothesized that, compared to possibly contemporaneous Sanskrit inscriptions, "Halmidi inscription has letters which are unsettled and uncultivated, no doubt giving an impression, or rather an illusion, even to the trained eye, that it is, in date, later than the period to which it really belongs, namely the fifth century A. D."
Epigraphist G. S. Gai however disagrees with the view that Halmidi is a record of the Kadamba dynasty identified with King Kadamba Kakusthavarman. According to , the inscription, which is dedicated to "Kadambapan Kakustha Bhaṭṭōran," refers to another ruler, Kakustha of the Bhaṭāri family, who is explicitly identified in line 13, "baṭāri kuladōn=āḷu kadamban;" in addition, the inscription does not "include any of the epithets like Mānavya gōtra, Hāritī putra, and most important Dharma maharājā" that are a part of all Kadamba inscriptions.
Дегенмен, эпиграф Г. С. Гай Халмиди жазуының Кадамба әулетінің Какуштаварман патшасымен байланысты екені туралы пікірмен келіспейді. Оның сөзіне сәйкес, «Кадампан Какушта Бхатторанға» арналған жазуда 13-жолда Бхатари әулетінің басқа билеушісі Какушта нақты айтылған, «батари куладон=алу кадамбан» деп көрсетілген; сонымен қатар, жазуда барлық Кадамба жазбаларында кездесетін «Манавия готра, Харити путра және ең бастысы – Дхарма махараджа» сияқты атаулар жоқ.
He also hypothesized that, compared to possibly contemporaneous Sanskrit inscriptions, "Halmidi inscription has letters which are unsettled and uncultivated, no doubt giving an impression, or rather an illusion, even to the trained eye, that it is, in date, later than the period to which it really belongs, namely the fifth century A. D."
Epigraphist G. S. Gai however disagrees with the view that Halmidi is a record of the Kadamba dynasty identified with King Kadamba Kakusthavarman. According to , the inscription, which is dedicated to "Kadambapan Kakustha Bhaṭṭōran," refers to another ruler, Kakustha of the Bhaṭāri family, who is explicitly identified in line 13, "baṭāri kuladōn=āḷu kadamban;" in addition, the inscription does not "include any of the epithets like Mānavya gōtra, Hāritī putra, and most important Dharma maharājā" that are a part of all Kadamba inscriptions.
Мәтіндік талдау
Жазба өлең түрінде жасалған, бұл жазу авторларының тіл құрылымын жақсы меңгергенін көрсетеді. Жазба ерте каннада (Puruvada hala Kannada) тілінде жазылған, кейін ол ескі каннада, орта каннада және соңында қазіргі каннада тіліне айналды. Халмиди жазуы – каннада тілінің әкімшілік тіл ретінде қолданылғанының ең ерте дәлелі.