Кіріспе

Американдық суретші Перси Грей (3 қазан 1869 – 10 қазан 1952) – американдық суретші. 1915 жылы Панама-Тынық мұхиты халықаралық көрмесінде «Орегон, шөлден тыс» акварелі үшін қола медаль жеңіп алды.

Ерте өмір

Грей 1869 жылғы 3 қазанда Сан-Францискода, Англиядан келген Александр мен Элизабет Грейдің үшінші ұлы ретінде дүниеге келді. Александр Грей 1867 жылы отбасымен Калифорнияға көшіп келді. Балалық шақтағы аурудың салдарынан Перси өнерге қабілетті екенін анықтады. 1886-1888 жылдары ол Сан-Франциско дизайн мектебінде Эмиль Карлсен, Вирджил Уильямс, Томас Хилл, Оскар Кунаттың және кейін Нью-Йоркте Уильям Меррит Чейстің шәкірті болды. Ол ерте импрессионизмге бейім болғанымен, композиция мен түсқарастыруға қатысты негізгі көзқарасы Барбизон мектебі мен Тонализмнен қалыптасты, оларға Дизайн мектебінде ерекше мән берілді. Ол Солтүстік Калифорния пейзажының романтикалық және көркем бейнелеуімен ең көп танымал. Кейін ол Нью-Йорк журналында жұмысқа орналасудан бұрын, Сан-Франциско Morning Call газеті үшін жылдам эскиздер салатын суретші және биржалық брокердің көмекшісі болып жұмыс істеді. Нью-Йоркте ол Өнер студенттері лигасының тыңдаушысы болды. Ол 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісін жабу үшін Нью-Йорктен жіберілді, бірақ туған қаласында қалып, сурет салумен айналысуын шешті.

Сан-Францискодағы суретші

Грейдің алғашқы туындылары, жағалау теңіз пейзаждары, 1907 жылы «Скетч клубында» көрмеге қойылды. Грей «алғаш рет танымал болды» Генри К. Тоудың кісі өлтіру ісі бойынша салған эскиздері арқылы, олар Херст газеттерінде сенсация тудырды. 1907 жылдан 1914 жылға дейін Сан-Франциско өнер қауымдастығында көрсетілген жұмыстарының көп бөлігі Беркли мен Аламеданың емен ағаштары, батпақтар, эвкалипт тоғайлары, теңіз пейзаждары және Калифорнияның жабайы гүлдерге толы далалары болды. Сыншылар оның табиғатты реалистік бейнелеудегі шеберлігіне таң қалды, ол суреттеріне мистикалық және поэтикалық әуез енгізді. Ол жарық пен түсті үйлестіруде ұстазы Уильям Мерит Чейстің қағидаларын қолданды. Бір сыншы Грейдің материалдарды және акварельді пайдалануын бағалап, «Грейдің 1906 жылы Батыс жағалауға оралғаннан кейін басталган тоналистік кезеңіне жататын акварельдері, щеткамен және бояумен жұмыс істеудегі шеберліктің жоғары деңгейін көрсетеді» деді. Ол 1909 жылғы «Бүгір бойындағы ағаштар» суретін мысалға келтірді, ол «орындалуында сұйық сезім береді». 1909 жылы ол Аламеда қаласынан Сан-Францискодан оңтүстікке қарай жиырма шақырым жерде орналасқан Бурлингем қаласына көшті, онда студия ашты. Ол анасы мен бауырларымен бірге тұрды. Ол қырық жылдан астам уақыт бойы мұражайлар мен жеке галереяларда көрмелер ұйымдастырды, олардың арасында: Сан-Францискодағы Шуслер бауырлары галереясы (1909-1921); Окленд пен Сан-Францискодағы Рабджон және Морком галереялары (1911-1920); Сан-Францискодағы Курвуазье галереясы (1911, 1931); Монтерейдегі Дель Монте өнер галереясы (1907-1912, 1930); Сан-Францискодағы Калифорниялық гравюрашылар қоғамы (1914); Сан-Францискодағы де Янг мұражайы (1915-1916, 1925); Сан-Францискодағы Сәнді өнер сарайы (1916); Сан-Францискодағы Сент-Францис қонақ үйі (1918, 1922); Стэнфорд университеті, Пало-Альто (1918, 1921); Сан-Францискодағы Баспа бөлмелері (1920-1921); Сан-Францискодағы Богемия клубы (1920-1949); Сан-Франциско мен Гавайдағы Гамп галереясы (1925-1926); Сан-Францискодағы Грейвс галереясы (1938-1939). 1940 жылы ол «Алтын қақпа» халықаралық көрмесінде жүлде алды. Ол Калифорниядан тыс жерлерге саяхаттап, Тынық мұхитының солтүстік-батысына және Аризонаға сурет салу экспедицияларын ұйымдастырды.

Кейінгі жылдар

53 жыл бойдақ болған Грей үйлену арқылы достарын таңқалдырды. Ол және оның әйелі Леоне Фелпс 1923 жылдың көктемінде Калифорниядағы Кармель-би-дэй-си қаласына көшіп келді. Сол жылы олар жақын орналасқан Монтерейдегі Ларкин Адобының жеріндегі Шерман Роуз үйін сатып алды, оның кейінгі туындыларында теңіз пейзаждары мен кипарис ағаштары басым болды. Грей Кармель өнер колониясында өте белсенді болды, көбінесе бірнеше айға тоқтады және Кармель өнер және қолөнер клубымен (1913, 1923) және Кармель өнер қауымдастығымен (1927-1928, 1932-1943) көрмелерге қатысты. Калифорния штатының Марин округінде он жыл тұрғаннан кейін әйелі қайтыс болды және ол Сан-Францискоға қайтып оралды.

Өлім

Грей 1952 жылдың 10 қазанында Сан-Францискода жүрек талмасынан қайтыс болды.

Мұра

1970 жылы Сан-Францискодағы Калифорния тарихи қоғамы Грейдің көркем өнеріне арналған маңызды ретроспективті көрме ұйымдастырды. Бұл толыққанды көрмеде оның 150-ге жуық туындысы қойылды. "Хроника" газетінің өнер сыншысы Томас Олбрайт Грейдің өнеріне күтпегендей шыншыл баға берді. Грейдің акварельдік жұмыстары 1962 жылдың шілдесінде және 1970 жылдың шілдесінде Окленд өнер мұражайында өткен Калифорния өнері көрмелерінде көрсетілді. Кармель өнер қауымдастығы (CAA) 1998 жылы оның суреттері мен графикалық өнерін көрсететін жеке көрме өткізуге қолдау көрсетті. Қызықтысы, нарықтағы өнер талғамдарының үнемі өзгеруіне қарамастан, Грейдің пейзаждары 21-ғасырдың басына дейін кең танымалдылыққа ие болды.