Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Александр ұшақ компаниясы – 1925 жылы Колорадо штатында құрылған ұшақ жасаушы компания. Бір қысқа мерзімге ол әлемдегі ең ірі ұшақ өндірушісі болған, бірақ Ұлы экономикалық дағдарысқа тап болды және 1932 жылы банкротқа ұшырады.
The Alexander Aircraft Company was an aircraft manufacturer founded in Colorado in 1925. It was briefly the world's largest aircraft manufacturer but fell victim to the Great Depression and became bankrupt in 1932.
Негізін қалау
Компания кино жарнамасына маманданған «Александр Фильм Компаниясының» бөлімшесі ретінде құрылды, ал жас Дж. Дон Александр ұшақтар болғанда жарнаманы одан да көп сатуға болатынын түсінді. Ол 50 ұшаққа баға сұрап, ұшақ жасаушы компанияларға хат жазды, бірақ өндірушілер оның хатын ақылсыздық деп санап, назарға алмады. Сонда Александр өзі ұшақ жасауға бел буды. Ол өндірісін Колорадо штатының Энглвуд қаласына көшіріп, әуе компаниясын құрды. Ол Джастин Макинейни Миссури штатының Маршалл қаласына ұшақ сатып алу және ұшуды үйрену үшін жіберді. Джастинге ұлы Бен О. Ховард сабақ берді, ол кейін жарысқа қатысушы және сынақ пилоты ретінде танымал болды. Джастин 2300 долларға «Swallow» ұшағын сатып алып, оны Денверге қайтарды, бұл жол барысында көп мәжбүрлі қондырулар жасады. Содан кейін Джастин басқаларға ұшуды үйретті, олардың ішінде кейін TWA президенті болған Джек Фрай және ұшақ конструкторы Ал Муни де болды. Ұшақтардың сатылымы дағдарыс басталар алдында күніне сегіз ұшаққа жетті.
The company began life as an offshoot of the Alexander Film Company that specialized in film advertising, and the younger J. Don Alexander decided that they could sell more advertising if they had airplanes. He wrote to aircraft manufacturers asking for a quote on 50 airplanes, but the builders ignored his letter as the work of a crackpot. Alexander decided to build his own. He moved his operation to Englewood, Colorado and set up the aircraft company. He sent Justin McInaney to Marshall, Missouri to buy an airplane and learn to fly. Justin's instructor was the great Ben O. Howard, who later became famous as a racer and test pilot. Justin bought a Swallow airplane for $2,300 and flew it back to Denver, a trip with many forced landings. Justin then taught others to fly, including Jack Frye (later president of TWA) and airplane designer Al Mooney. Sales of the aircraft reached eight aircraft a day, just before the depression hit.
Апат
1928 жылға қарай компания Енглвудтағы импровизацияланған зауытының сұранысты қанағаттандыруда қиындықтарға тап болды. Шағын қалада орналасу компанияға өрт және құрылыс нормаларын сақтамауға мүмкіндік берді, бірақ Энглвудты жақын орналасқан Денвер қаласының құрамына қосып, ережелерді күшіне енгізуі мүмкін деген қауесет тарады. Компания директорлары басқа қалаларға көшуге дайындала бастады, сонымен қатар қаладан жеңілдіктер алу үшін көшіп кету қаупін пайдаланды. 1928 жылдың 20 сәуірінде сағат 12-ге дейін, ұшақ қанаттарына өте жанғыш целлюлозалық нитратпен жағылған қоймада өрт шықты. Бір бөлмеде мата тігетін тігіншілер жұмыс істеді. Барлық терезелер биік және торлы болды, қабырғалар мен едендер жанғыш химиялық заттармен сіңген, тіпті жұмысшылардың формалары да, ал ғимараттан шығудың жалғыз жолы – допинг бөлмесі болды, ол ішке қарай ашылатын. Допинг қоймасы өрт пен жарылысқа ұшырады, шығу жолдары қашып бара жатқан жұмысшылармен толып кетті, нәтижесінде он бір жұмысшы тірідей өрттен көз жұмды. 1931 жылға қарай компания Эль-Пасо округінің Пайквью мен Розуэлл арасында, Атчисон, Топека және Санта-Фе темір жолынан және 85-ші АҚШ тас жолынан батысқа қарай орналасқан өндіріс орнына ие болды. Компания 1932 жылдың тамыз айында банкротқа ұшырады және 1937 жылдың сәуір айында В. Ф. Тейс және Проктор В. Николс құрған Aircraft Mechanics Inc. компаниясы сатып алды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дуглас ұшақ компаниясы үшін компоненттер, АҚШ Әуе күштері үшін катапульдік креслолар және ғарыш кемесінің экипажы үшін креслолар өндірді.
By 1928, the company was having trouble meeting demand from its jury rigged factory in Englewood. Operating from a small town enabled the company to evade fire and building codes, but there were rumours that Englewood would be annexed by nearby Denver and regulations would be enforced. The company directors began to prepare for a move to other cities while using the threat of leaving to extort concessions out of the town. Just before noon on 20 April 1928, a fire started in the shed where aircraft wings were coated with highly flammable cellulose nitrate 'dope.' A back room was crowded with seamstresses sewing fabric. All of the windows were high and barred, the walls and floors were soaked in the flammable chemical, as were the uniforms of the workers, with the only exits from the building in the doping room which opened inwards. The doping shed was engulfed in fire and explosions, the exits became crowded with fleeing workers, and eleven workers were burned alive. By 1931 the company had an established manufacturing plant between Pikeview and Roswell in El Paso County, west of the Atchison, Topeka and Santa Fe Railway and U. S. Route 85. The company went bankrupt in August 1932 and was acquired by Aircraft Mechanics Inc., founded by W. F. Theis and Proctor W. Nichols, in April 1937. It produced components for the Douglas Aircraft Company during World War II, US Air Force ejection seats, and Space Shuttle crew seats.
Мұра
1928-1929 жылдар аралығында Александр қысқа мерзімге әлемдегі ең ірі ұшақ өндірушісіне айналды, және Колорадо штатында әлемнің басқа еш жерінен гөрі көбірек ұшақтар құрастырылды. 1930 жылдардың басында компания революциялық жаңа ұшақ – қазіргі заманғы ұшақтардың прототипі, төмен орналасқан қанаты және жиырылатын шассиі бар "Bullet" ұшағын жасады. Оның бірнешесі сынақ барысында апатқа ұшырады, себебі үкімет бұрылысқа келмейтін ұшақты қасақана бұруды талап етті. Бірақ, кейіннен ұшақ сертификатталды және жарыстарда және азаматтық авиацияда танымал болды. 1930 жылдардың ортасындағы экономикалық дағдарыс және "Bullet" бағдарламасының салдарынан ұшақ құрастыру компаниясы жұмылды. Александр Аль Мунидің, Техас штатының Керрвилл қаласындағы Mooney Aircraft компаниясының негізін қалаушының карьерасын бастағанымен де белгілі болды, бұл компания бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келеді.
For a brief period from 1928 to 1929, Alexander was the largest aircraft manufacturer in the world, and more aircraft were built in Colorado than anywhere else in the world. In the early 1930s, the firm built a revolutionary new plane—the forerunner of modern aircraft, with a low wing and retractable gear—called the "Bullet". Several of them crashed in the testing process because the government insisted that the unspinnable plane be tail spun. The plane later was certificated, though, and became famous in racing and civil aviation. The depression and losses suffered in the Bullet program forced the aircraft firm to fold in the mid 1930s. Alexander would also be known for starting the career of Al Mooney, the founder of Mooney Aircraft, a general aircraft manufacturer that continues in operation in Kerrville, Texas.