Кіріспе
Британ жазушысы Дж. Х. Стокквеллер (21 шілде 1801 – 14 наурыз 1886) – журналист, автор және лекция оқыған адам. Ол театр, үнді және әскери мәселелерге қызығушылық танытқан, Англияда, Үндістанда және Америка Құрама Штаттарында өмір сүрген.
J. H. Stocqueler (21 July 1801 14 March 1886) was a journalist, author and lecturer with interests in the theatre and in Indian and military affairs; he lived in England, India, and the United States of America.
Өмірбаян
Жоахим Хейвард Стокклер 1801 жылғы 21 шілдеде Лондон қаласының Абчерч-Лейн көшесінде дүниеге келді және 1801 жылғы 25 тамызда Лондондағы португал елшілігінің шіркеуінде крещениеден өтті. Оның әкесі – итальяндық опера әншісі Джованна Сестини мен оның португалдық күйеуі Хосе Кристиано Стокклерердің ұлы Жоахим Кристиан Стокклерер. Анасы – Хакни қаласының дәрігері Фрэнсис Хейвардтың қызы Элизабет Хейвард. Ол Камдендегі Брочард академиясында білім алған. Банкте және саяхаттайтын театр труппасында қызмет еткеннен кейін, ол Чатхамда Шығыс Үндістан компаниясы армиясында офицерлік қызметке дайындалды, сосын 1819 жылы Бомбейге «Hythe» атты шығыс үнділік кемесімен 100 сарбазды басқарып сапар шекті. Стокклерер 1824 жылы армиядан босату құжатын сатып алды; ол Бомбей үкіметінің бас хатшысының кеңсесінде жұмыс істеді, бірақ оның радикалдық көзқарастары мен баспасөзге деген қызығушылығы оны жақтырмас етті. Ол Англияға сапар жасап, 1827 жылы Бомбейге баспа машиналарын алып оралды. «Бомбей курьерін» редакциялады, «Бомбей спорт журналы» мен «Жарыс күнтізбесін» шығарды, «Бомбей қоғамдық кітапханасын» құруға көмектесті, бірақ қаржылық қиындыққа тап болды. Бомбейден Персия шығанағына бағытталған шағын араб қайығымен Стокклерер 1831 және 1832 жылдары қауіпті саяхатқа шықты. Евфрат өзенінен Бағдат арқылы Еуропаға құрлық жолымен бару жоспарлары соғыс пен обадан кейін сәтсіз аяқталды. Ол бұрын ешбір ақ адам өтпеген қауіпті Персиядағы Бухтария таулары арқылы өтуге мәжбүр болды. Ауру мен шабуылдан аман қалғаннан кейін ол Қара теңізге және Одессаға жетіп, карантинге алынды. Содан кейін ол Еуропаны аралап, Линцте жер аударылған поляк генералы Ян Зигмунт Скриньецкиймен және Ганновердегі вице-король, Кембридж герцогы принц Адольфпен кездесті. 1832 жылғы мамыр айында Лондонға жеткенде өмірінен аман қалғаны үшін шүкіршілік айтты және өзінің саяхаттары туралы «Хузистан мен Парсыдағы аяқ баспаған жерлер арқылы он бес айлық саяхат» атты екі томдық еңбегін жариялады. 1833 жылдың басында Стокклерер Үндістанға оралды, бірақ енді Калькуттада болды, онда бенгалдық кәсіпкер Дварканат Тагордың көмегімен «John Bull» газетін сатып алды. Ол газеттің атын «The Englishman» деп өзгертті және редакторы ретінде оған либералды бағыт берді, бірақ кейде жергілікті тұрғындарды ренжітті. Стокклерер «Bengal Sporting Magazine» (1833-1845) және «East India United Services Journal» газеттерін шығарды. 1836 жылы оның ұсынысы бойынша Калькутта қоғамдық кітапханасы құрылды. Ол Шоурингидегі театрлық қойылымдармен және сол жердегі жаңа «Sans Souci» театрымен айналысты. Журналист ретінде Стокклерер Бірінші ағылшын-афған соғысын бақылады, бірақ Калькуттаға оралғанда қаржылық проблемалар оны 1840 жылғы қазаннан 1841 жылғы ақпанға дейін қарызға түскен түрмеге қамады. Ол «The Englishman» газетін (сәтті жалғасын тапқан) сатты және 1843 жылы Суэцке бағытталған жаңа P&O құмыралы бу кемесі «Hindostan» арқылы Үндістаннан кетіп қалды. Ол Мысыр мен Италия арқылы Лондонға сапар шекті, онда келесі 16 жыл бойы тұрды. Стокклерер Үндістан, әскери қызмет және саяхаттарындағы тәжірибесін пайдаланып, көптеген еңбектердің авторы болды. Ол театр үшін жазды, соның ішінде «Алма шайқасы» және «Себастопольдің құлауы» сияқты табысты спектакльдердің мәтінін жазды, екеуі де оңтүстік Лондонның Астли амфитеатрында сахналанды. Ол харизматикалық лектор болды және Регент-стриттегі иллюстрация галереясында диорамаларға түсініктеме берді: тақырыптарына Австралияға дейінгі жол, Қырым соғысының жалғасу тарихы және Веллингтон герцогының ерлігі кірді, оның өмірбаянын Стокклерер де жазды. Ол Лондонда газетші ретінде көп сәттілікке жете алмады, бірақ бірнеше жыл бойы «United Service Gazette» газетінің әскери редакторы болды. Ол әскери колледждерге үміткерлерге сабақ берді және Ричмондтағы қысқа мерзімді кавалерия колледжіне қатысты. Оның әскери комиссияларды заңсыз сатуға қатысы бар деген күдік тудырып, беделіне нұқсан келтірді. Әртүрлі жұмыстарына қарамастан, Лондондағы жылдары Стокклерер жиі қаржылық қиындықтарға тап болды. Ол отбасылық ақшаны (бай әпкесінің барлық мүлкін қоса алғанда) пайдаланды және бірнеше рет банкротқа ұшырады, тіпті бір рет Шотландия заңына сәйкес Лондонға одан әрі қамаудан қашу үшін мүлікті тоңдыруды пайдаланды. Содан кейін сенсациялық түрде 1859 жылы Кенттегі Мейдстоун қаласында сот отырысы кезінде қашып кетіп, «Siddons» псевдонимімен Нью-Йоркке қашып кетті. Солтүстік Америкада ол жазуды және дәріс беруді жалғастырды; Нью-Йорктегі Колумбия колледжіндегі қызметі Азамат соғысының басталуымен тоқтатылды, бірақ Сиддонс (қазір осылай танылған) Одақ әскеріне жататын сарбаздарға әскери оқудан сабақ берді. Содан кейін ол Канада мен Жаңа Англияда дәріс берді, содан кейін Англияға қайтып, АҚШ-та өндіріс жұмысын істеу үшін көшіп келуге ниеттенген шеберлерді іздеді. Лондон мен Ирландияда өмір оңай болған жоқ, ал 1875 жылы Стокклерер тағы да АҚШ-қа оралды, Вашингтон округінде қоныстанды, онда мемлекеттік қызметкер ретінде кеңсе жұмысын тауып, Шекспирді зерттеуші ретінде белгілі болды. Ол 1886 жылғы 14 наурызда, кейде айтылғандай 1885 жылы емес, Англияның Бат қаласында қайтыс болды. 1860 жылдан бастап өмірінің соңына дейін Стокклерер «Siddons» тегін пайдаланды, көбінесе АҚШ-та және кейде Ұлыбританияда, ол актриса Сара Сиддонстың ұлы Джордж Сиддонстың заңсыз ұлы екенін мәлімдеді. Оның отбасының кейбір мүшелері бұл сөзді сендірсе де, актриса Сара Сиддонстың шын ұрпағы Мэри Фрэнсис Скотт Сиддонс бұл мәлімдемені қатысты түрде жоққа шығарды.
Early in 1833 Stocqueler was back in India, but now in Calcutta where, with the help of the Bengali entrepreneur Dwarkanath Tagore, he purchased the newspaper John Bull. He changed its name to The Englishman and, as its editor, gave it a liberal focus but at times annoyed local residents. Stocqueler also published the Bengal Sporting Magazine (1833 1845) and East India United Services Journal. In 1836, the Calcutta Public Library was established at his suggestion. He was involved with theatrical performances in fashionable Chowringhee and with the new Sans Souci theatre there. As a journalist Stocqueler observed the First Anglo Afghan War, but on his return to Calcutta financial problems landed him in the Debtors’ Prison there from October 1840 until February 1841. He sold The Englishman (which continued successfully) and left India on the new P&O paddle steamer Hindostan in 1843, bound for Suez. He travelled via Egypt and Italy to London, which he made his home for the next 16 years. Stocqueler was a prolific writer, making use of his experiences of India, the military and his travels. He wrote for the theatre, including the text for successful spectacles such as The Battle of The Alma and The Fall of Sebastopol, both elaborately staged at Astley's Amphitheatre in south London. He was a charismatic lecturer and provided the commentary for dioramas at the Gallery of Illustration in Regent Street: subjects included the Overland Route to Australia, the continuing story of the Crimean War, and the exploits of the Duke of Wellington, whose biography Stocqueler also wrote. He was less successful as a newspaperman in London, but was army editor of the United Service Gazette for several years. He tutored candidates for military colleges and was involved with the short lived Cavalry College in Richmond. His reputation was not helped by suggestions of involvement in the illegal sale of army commissions. Despite his varied occupations, during his years in London Stocqueler was frequently in financial difficulties. He used family money (including all the assets of a wealthy maiden aunt) and faced bankruptcy on several occasions, even once using sequestration under Scottish law to evade further imprisonment in London. Then sensationally, in 1859 he ran away during a court hearing in Maidstone, Kent and escaped, under the pseudonym of Siddons, to New York. In North America he continued to write and lecture; a post at Columbia College in New York was interrupted by the onset of the Civil War but Siddons (as he was now known) offered some military instruction to Unionist recruits. He then lectured in Canada and New England, before going back to England to recruit artisans who would emigrate and take up manufacturing work in the States. Life was not easy in London, or briefly in Ireland, and in 1875 Stocqueler returned again to the United States, settling in Washington DC where found clerical work as a civil servant and gained some reputation as a Shakespearean scholar. He died on 14 March 1886, not 1885 in Bath, England, as is sometimes stated. At intervals from 1860 to his death, Stocqueler used the surname Siddons, mainly in the United States of America and, at times in Britain, claiming that he was the illegitimate son of George Siddons, son of Sarah Siddons the actress. Although apparently believed by some of his family, this claim was vehemently disputed by Sarah Siddons’s true great grand daughter, the actress Mary Frances Scott Siddons.
Отбасылық өмір
Стоккелер 1828 жылы Бомбейде Джейн Спенсерге үйленді; олардың ұлы Эдвин Ропер Лофтус Стоккелер келесі жылы дүниеге келді. Екінші ұлы туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Әйелінен ұзақ ажырасып, Англияда болғаннан кейін Джейн Стоккелер мен Эдвин Австралиядағы Виктория алтын кендеріне аттанды. Эдвин 1850-ші жылдардың ортасында Бендиго алтын кендерінде болды, онда ол кеншілердің бірнеше көрінісін суреттеді. Джейн Стоккелер 1870 жылы Бомбейде, ал Эдвин 1895 жылы Лондонда қайтыс болды. 1844 жылы Жоахим Хейвард Стоккелер, пастор Чарльз Уэслидің куәлігімен, Сент-Пол шіркеуінде (Ковент-Гарден), Кент қаласының Дил ауданынан Элиза Уилсон Пепперге үйленді. Бұл заңсыз неке болды, өйткені ол бұрыннан Джейнге үйленген еді. Элиза оған төрт бала дүниеге әкелді, олардың екеуі (Фанни мен Эдгар) тірі қалды. 1860 жылы отбасы Нью-Йоркте Стоккелерге қосылды. Фанни Стоккелер Америкада музыкалық театр әртісі болды. Эдгар Стоккелер Англияда үйленіп, үлкен отбасымен Жаңа Оңтүстік Уэльске көшіп кеткен кеме жүргізуші болды. Элиза Стоккелер 1868 жылы Нью-Джерсиде британдық заңгер Эдвин Джон Джеймске екінші рет тұрмысқа шығып, кейін Англияға оралды. Стоккелер 1852 және 1857 жылдар аралығында Луиза Уордропермен жасаған қатынастан үш баланың әкесі болды. Олардың екеуі (Артур мен Марион Стоккелер Уордропер) тірі қалды. Артур дін қызметкері болды, ал Марион әнші және актер Артур Чарльз Маргетсонның анасы болды. Америка Құрама Штаттарында Стоккелер өзінен жасы ондаған жылға кіші Мэри Агнес Кэмеронмен танысты. Олар бірге өнер көрсетіп, Канада мен Жаңа Англияда оқылымдар ұйымдастырды, онда ол оны өзінің қызы ретінде таныстырды. 1864 жылы олар Англияға бірге сапарлады, сол жылы олардың ұлы дүниеге келді. Екі қызы дүниеге келгеннен кейін, 1870 жылы Лондонда, ол 69 жасқа келгенде және Джейн Стоккелер Бомбейде қайтыс болғаннан кейін, Стоккелер Мэри Кэмеронға үйленді. 1875 жылы отбасы АҚШ-қа қоныс аударды. Үш баланың ең танымалсы – Фредерик Линкольн Сиддонс, ол кейіннен АҚШ-тың федералды судьясы болды және «Теапот Купол» скандалындағы рөлімен және жазушы Энн Риверс Сиддонстың әкесі ретінде еске алынады.
Авторлығы
1831 және 1832 жылдары Хузистан мен Парсыдағы тоқталмаған жерлер арқылы он бес айлық саяхат. 2 том. Лондон: Saunders & Otley, 1832. Веллингтонның нұсқаулығы, Веллингтон герцогының әскери тәртіп пен басқаруға қатысты түрлі мәселелер бойынша пікірлерін қамтитын, оның жіберген хаттарынан жасалған жинақ. Калькутта: W. Rushton & Co., 1840. 1838-1842 жылдар аралығындағы Ауғанстан туралы естеліктер. Калькутта: 1843. Лукреция Борджия, тарихи роман. Лондон: William Barth, 1844. Үндістан нұсқаулығы, бейтаныс және саяхатшыға арналған нұсқаулық және тұрғын үшін серік. Лондон: W. H. Allen, 1844. Шығыс Үндістанның аудармашысы және білімі: Британдық Үндістан нұсқаулығына қосымша. Лондон: C. Cox, 1848. Қызметші Мариан: Орман патшайымы. Лондон: George Peirce, 1849. Алғашқыда 31 бөлімнен тұратын серия ретінде жарияланды. Далалық бекіністерінің катехизисі. Лондон: United Service Gazette Press, 1850. Египет арқылы Үндістанға саяхатшыға арналған жолсерік: The Overland Companion. Лондон: Wm. H. Allen & Co., 1850. Британ офицері, оның лауазымы, міндеттері, жалақысы және артықшылықтары. Лондон: Smith, Elder & Co., 1851. Жеңіске жету керек. Ән: Ж.Х. Стокклер сөздері. Музыкасы Гарриет Джорджина Уиллоубиға тиесілі. Лондон: T. E. Purday, 1852. Ескі дала офицері; немесе, майор Уортингтонның әскери және спорттық оқиғалары. Эдинбург: A. & C. Black, 1853. Әскери энциклопедия; әскери ғылымдарға, көрнекті әскерилердің естеліктеріне және тамаша шайқастардың баяндамаларына қатысты техникалық, тарихи және ақпараттық сөздік. Лондон: Wm. H. Allen & Co., 1853. Үндістан: оның тарихы, климаты, өнімдері және дала спорты; еуропалық өмір мен әдет-ғұрыптар және түрлі саяхат жолдары туралы хабарламалармен. Лондон: G. Routledge and Co., 1853. Фельдмаршал Веллингтон герцогының өмірі. Екі томдық. Лондон: Ingram, Cooke, and Company, 1853; Филадельфия: 1855. Генерал-майор сэр Уильям Нотттың естеліктері мен хат алмасуы. 2 том. Лондон: Hurst & Blackett, 1854. Энтони Уолш жазған әскери катехизис және полк ережелерінің нұсқаулығы, Ж.Х. Стокквелер толықтырған және қайта қараған. Лондон: W. Thacker & Co., 1855. Британ сарбазы: Британ армиясының құрылғаннан бастап қазіргі уақытқа дейінгі тарихы. Лондон: Orr & Co., 1857. Бенгал армиясының көтерілісінің нақты себептері. Лондон: Charles Evans, 1858. Британдық Үндістанның таныс тарихы, ең ерте кезеңнен бастап 1858 жылы Үндістан үкіметінің британдық тәжге өтуіне дейін. Лондон: Darton, 1859. Италиядағы соғыс және оған қатысты барлық нәрсе. Лондон: Henry Lea, 1859. Нортонның Еуропаға арналған нұсқаулығы: немесе, Ескі әлемде қалай саяхаттау керек. Ж.Х. Сиддонс (Ж.Х. Стокквеллер) жазған. Нью-Йорк: Charles B Norton, 1860. Канадалық еріктілер нұсқаулығы: әскери фактілер мен ұсыныстар жинағы. Ж.Х. Сиддонс (Ж.Х. Стокквеллер) жазған. Торонто: Rollo & Adam, 1863. Көшпендінің досы; Нью-Йоркке, Бостонға, Филадельфияға немесе Канадаға баратын көшпендіге арналған нақты нұсқаулық. Ливерпуль: W. Gilling, 1864. Янкиленд қиындықта: соғыс кезінде ағылшынның хат алмасуы. Ж.Х. Сиддонс (Ж.Х. Стокквеллер) жазған. 1864 жылғы памфлет (баспасөз көрсетілмеген). Америка Құрама Штаттарының таныс тарихы, алғашқы қоныстардан бастап қазіргі уақытқа дейін. Лондон: Darton & Hodge, 1865. 1660 жылғы қалпына келтіруден бастап қазіргі уақытқа дейінгі Британ армиясының таныс тарихы. Лондон: Stanford, 1871. 1750-1872 жылдардағы Атты әскерлердің жеке тарихы. Лондон: Hurst & Blackett, 1873. Журналистің естеліктері. Лондон: Hurst and Blackett, 1873. Доктор Г.В. Лейтнердің өмірі мен еңбектеріне шолу (The Oriental журналынан қайта басылған). Брайтон: Tower Press, 1875. Саравак раджахаты, (The Oriental журналынан қайта басылған). Брайтон: Tower Press, 1875. Сөздік және сөйлеу өнері: жоғары көркем оқу мен тиімді сөйлеудің маңыздылығы туралы бірнеше ой. Ж.Х. Сиддонс (Ж.Х. Стокквеллер) жазған. Нью-Йорк: Sheldon & Co., 1876. Шекспирдің тілі мен әдебиеті. Ж.Х. Сиддонс (Ж.Х. Стокквеллер) жазған. Вашингтон: Gibson brothers, printers, 1884. Шекспирлік сарапшы. Ж.Х. Сиддонс (Ж.Х. Стокквеллер) жазған. Вашингтон: W. H. Lowdermilk & Co., 1886.
The Handbook of India, A guide to the Stranger and the Traveller, and a Companion to the Resident. London: W. H. Allen, 1844. The Oriental Interpreter and Treasury of East India Knowledge : companion to The Handbook of British India. London: C. Cox, 1848. Maid Marian: the Forest Queen. London: George Peirce, 1849. Originally serialized in 31 parts. A Catechism of Field Fortifications. London: United Service Gazette Press, 1850
The Overland Companion: being a guide for the traveller to India via Egypt. London: Wm. H. Allen & Co., 1850. The British Officer, His Position, Duties and Emoluments and Privileges. London: Smith, Elder & Co., 1851. The Victory must be won. Song: Words by J H Stocqueler. Music composed by Miss Harriet Georgina Willoughby. London: T. E. Purday, 1852
The Old Field Officer; or, the military and sporting adventures of Major Worthington. Edinburgh: A. & C. Black, 1853
The Military Encyclopædia; A Technical, Biographical, and Historical Dictionary, referring exclusively to the Military Sciences, the Memoirs of Distinguished Soldiers, and the Narratives of Remarkable Battles. London: Wm. H. Allen & Co., 1853. India: its history, climate, productions, and field sports; with notices of European life and manners, and of the various travelling routes. London: G. Routledge and Co., 1853. The Life of Field Marshal the Duke of Wellington. Two volumes. London: Ingram, Cooke, and Company, 1853; Philadelphia: 1855. Memoirs and Correspondence of Major General Sir William Nott. 2 vols. London: Hurst & Blackett, 1854. Military Catechism and Handbook of Regimental Standing Orders by Anthony Walshe, revised and enlarged by J H Stocqueler. London: W. Thacker & Co., 1855. The British Soldier: an anecdotal history of the British Army from its earliest formation to the present time. London: Orr & Co., 1857. The True Causes of the Revolt of the Bengal army. London: Charles Evans, 1858. A Familiar History of British India, from the earliest period to the transfer of the government of India to the British crown in 1858. London: Darton, 1859. The War in Italy, and all about it. London: Henry Lea, 1859. Norton’s Hand book to Europe: or, How to Travel in the Old World. By J H Siddons (J H Stocqueler). New York: Charles B Norton, 1860
The Canadian Volunteers' hand book : a compendium of military facts and suggestions adapted to field service. By J H Siddons (J H Stocqueler). Toronto: Rollo & Adam, 1863. The Emigrant's Friend; a true guide to the emigrant proceeding to New York, Boston, Philadelphia or the Canadas. Liverpool: W. Gilling, 1864. Yankeeland in her Trouble: An Englishman's Correspondence during the War. By J H Siddons (J H Stocqueler). Pamphlet (no publisher), 1864. A Familiar History of the United States of America from the date of the earliest settlements down to the present time. London: Darton & Hodge, 1865. A Familiar History of the British army, from the Restoration in 1660 to the Present Time. London: Stanford, 1871. A Personal History of The Horse Guards from 1750 to 1872. London: Hurst & Blackett, 1873. The Memoirs of a Journalist. London: Hurst and Blackett, 1873. A Review of the Life and Labours of Dr. G. W. Leitner, (reprinted from The Oriental). Brighton: Tower Press, 1875
The Rajahate of Saràwak, (reprinted from The Oriental). Brighton: Tower Press, 1875
Utterance and Expression: a few words on the importance of high art reading and effective speaking. By J H Siddons (J H Stocqueler). New York: Sheldon & Co., 1876. The Language and Literature of Shakespeare. By J H Siddons (J H Stocqueler). Washington: Gibson brothers, printers, 1884. The Shakespearian Referee. By J H Siddons (J H Stocqueler). Washington: W. H. Lowdermilk & Co., 1886
Кішігірім пьесалары
Полкамания: бір актідегі сәйкес келетін шағын нәрсе. 1844 жыл
Үш Фра Диаволо. 1844 жыл
Жақсы ат. 1845 жыл
Қызығушылық тудыратын нәрсе. 1845 жыл
Христиандық әлемінің жеті батыры. 1845 жыл
Робин Гуд және Ричард Жүректің Арыстаны. 1846 жыл
Мәрмәр қыз. 1846 жыл
Екінші Крузо. 1847 жыл
Эмиграция, шешім. 1848 жыл
Белгі. 1848 жыл
Уақытша үкімет. 1848 жыл
Кез келген порт – дауылдан пана. 1853 жыл
Көбелектің биі. 1855 жыл
Өлі жүрек. (Дж. Х. Сиддонс ретінде). 1860 жыл
The Three Fra Diavolos. 1844
A Good Name. 1845
An Object of Interest. 1845
The Seven Champions of Christendom. 1845
Robin Hood and Richard Coeur de Lion. 1846
The Marble Maiden. 1846
Crusoe the Second. 1847
Emigration, the Remedy. 1848
The Fortress. 1848
The Provisional Government. 1848
Any Port in a Storm. 1853
The Butterfly’s Ball. 1855
Dead Heart. (as J. H. Siddons). 1860
Астлидің амфитеатрында және басқа жерлерде қойылымдар
Сикх шабуылы. 1846
Силезия лагері; немесе Циган королевасы. 1847
Харем көтерілісі. 1848
Алма шайқасы. 1854
Севастопольдің құлауы. 1855
Англия мен Франция рыцарлық дәуірінде. 1855
Кантонды бомбалау және жаулап алу. 1858
"Францияның сұлулығы" және Орлеан қызы. 1868
The Camp of Silesia; or the Gypsy Queen. 1847
The Revolt of the Harem. 1848
The Battle of the Alma. 1854
The Fall of Sebastopol. 1855
England and France in the Days of Chivalry. 1855
The Bombardment and Capture of Canton. 1858
La Belle France and the Maid of Orleans. 1868