Кіріспе

Британ жазушысы Дж. Х. Стокквеллер (21 шілде 1801 – 14 наурыз 1886) – журналист, автор және лекция оқыған адам. Ол театр, үнді және әскери мәселелерге қызығушылық танытқан, Англияда, Үндістанда және Америка Құрама Штаттарында өмір сүрген.

Өмірбаян

Жоахим Хейвард Стокклер 1801 жылғы 21 шілдеде Лондон қаласының Абчерч-Лейн көшесінде дүниеге келді және 1801 жылғы 25 тамызда Лондондағы португал елшілігінің шіркеуінде крещениеден өтті. Оның әкесі – итальяндық опера әншісі Джованна Сестини мен оның португалдық күйеуі Хосе Кристиано Стокклерердің ұлы Жоахим Кристиан Стокклерер. Анасы – Хакни қаласының дәрігері Фрэнсис Хейвардтың қызы Элизабет Хейвард. Ол Камдендегі Брочард академиясында білім алған. Банкте және саяхаттайтын театр труппасында қызмет еткеннен кейін, ол Чатхамда Шығыс Үндістан компаниясы армиясында офицерлік қызметке дайындалды, сосын 1819 жылы Бомбейге «Hythe» атты шығыс үнділік кемесімен 100 сарбазды басқарып сапар шекті. Стокклерер 1824 жылы армиядан босату құжатын сатып алды; ол Бомбей үкіметінің бас хатшысының кеңсесінде жұмыс істеді, бірақ оның радикалдық көзқарастары мен баспасөзге деген қызығушылығы оны жақтырмас етті. Ол Англияға сапар жасап, 1827 жылы Бомбейге баспа машиналарын алып оралды. «Бомбей курьерін» редакциялады, «Бомбей спорт журналы» мен «Жарыс күнтізбесін» шығарды, «Бомбей қоғамдық кітапханасын» құруға көмектесті, бірақ қаржылық қиындыққа тап болды. Бомбейден Персия шығанағына бағытталған шағын араб қайығымен Стокклерер 1831 және 1832 жылдары қауіпті саяхатқа шықты. Евфрат өзенінен Бағдат арқылы Еуропаға құрлық жолымен бару жоспарлары соғыс пен обадан кейін сәтсіз аяқталды. Ол бұрын ешбір ақ адам өтпеген қауіпті Персиядағы Бухтария таулары арқылы өтуге мәжбүр болды. Ауру мен шабуылдан аман қалғаннан кейін ол Қара теңізге және Одессаға жетіп, карантинге алынды. Содан кейін ол Еуропаны аралап, Линцте жер аударылған поляк генералы Ян Зигмунт Скриньецкиймен және Ганновердегі вице-король, Кембридж герцогы принц Адольфпен кездесті. 1832 жылғы мамыр айында Лондонға жеткенде өмірінен аман қалғаны үшін шүкіршілік айтты және өзінің саяхаттары туралы «Хузистан мен Парсыдағы аяқ баспаған жерлер арқылы он бес айлық саяхат» атты екі томдық еңбегін жариялады. 1833 жылдың басында Стокклерер Үндістанға оралды, бірақ енді Калькуттада болды, онда бенгалдық кәсіпкер Дварканат Тагордың көмегімен «John Bull» газетін сатып алды. Ол газеттің атын «The Englishman» деп өзгертті және редакторы ретінде оған либералды бағыт берді, бірақ кейде жергілікті тұрғындарды ренжітті. Стокклерер «Bengal Sporting Magazine» (1833-1845) және «East India United Services Journal» газеттерін шығарды. 1836 жылы оның ұсынысы бойынша Калькутта қоғамдық кітапханасы құрылды. Ол Шоурингидегі театрлық қойылымдармен және сол жердегі жаңа «Sans Souci» театрымен айналысты. Журналист ретінде Стокклерер Бірінші ағылшын-афған соғысын бақылады, бірақ Калькуттаға оралғанда қаржылық проблемалар оны 1840 жылғы қазаннан 1841 жылғы ақпанға дейін қарызға түскен түрмеге қамады. Ол «The Englishman» газетін (сәтті жалғасын тапқан) сатты және 1843 жылы Суэцке бағытталған жаңа P&O құмыралы бу кемесі «Hindostan» арқылы Үндістаннан кетіп қалды. Ол Мысыр мен Италия арқылы Лондонға сапар шекті, онда келесі 16 жыл бойы тұрды. Стокклерер Үндістан, әскери қызмет және саяхаттарындағы тәжірибесін пайдаланып, көптеген еңбектердің авторы болды. Ол театр үшін жазды, соның ішінде «Алма шайқасы» және «Себастопольдің құлауы» сияқты табысты спектакльдердің мәтінін жазды, екеуі де оңтүстік Лондонның Астли амфитеатрында сахналанды. Ол харизматикалық лектор болды және Регент-стриттегі иллюстрация галереясында диорамаларға түсініктеме берді: тақырыптарына Австралияға дейінгі жол, Қырым соғысының жалғасу тарихы және Веллингтон герцогының ерлігі кірді, оның өмірбаянын Стокклерер де жазды. Ол Лондонда газетші ретінде көп сәттілікке жете алмады, бірақ бірнеше жыл бойы «United Service Gazette» газетінің әскери редакторы болды. Ол әскери колледждерге үміткерлерге сабақ берді және Ричмондтағы қысқа мерзімді кавалерия колледжіне қатысты. Оның әскери комиссияларды заңсыз сатуға қатысы бар деген күдік тудырып, беделіне нұқсан келтірді. Әртүрлі жұмыстарына қарамастан, Лондондағы жылдары Стокклерер жиі қаржылық қиындықтарға тап болды. Ол отбасылық ақшаны (бай әпкесінің барлық мүлкін қоса алғанда) пайдаланды және бірнеше рет банкротқа ұшырады, тіпті бір рет Шотландия заңына сәйкес Лондонға одан әрі қамаудан қашу үшін мүлікті тоңдыруды пайдаланды. Содан кейін сенсациялық түрде 1859 жылы Кенттегі Мейдстоун қаласында сот отырысы кезінде қашып кетіп, «Siddons» псевдонимімен Нью-Йоркке қашып кетті. Солтүстік Америкада ол жазуды және дәріс беруді жалғастырды; Нью-Йорктегі Колумбия колледжіндегі қызметі Азамат соғысының басталуымен тоқтатылды, бірақ Сиддонс (қазір осылай танылған) Одақ әскеріне жататын сарбаздарға әскери оқудан сабақ берді. Содан кейін ол Канада мен Жаңа Англияда дәріс берді, содан кейін Англияға қайтып, АҚШ-та өндіріс жұмысын істеу үшін көшіп келуге ниеттенген шеберлерді іздеді. Лондон мен Ирландияда өмір оңай болған жоқ, ал 1875 жылы Стокклерер тағы да АҚШ-қа оралды, Вашингтон округінде қоныстанды, онда мемлекеттік қызметкер ретінде кеңсе жұмысын тауып, Шекспирді зерттеуші ретінде белгілі болды. Ол 1886 жылғы 14 наурызда, кейде айтылғандай 1885 жылы емес, Англияның Бат қаласында қайтыс болды. 1860 жылдан бастап өмірінің соңына дейін Стокклерер «Siddons» тегін пайдаланды, көбінесе АҚШ-та және кейде Ұлыбританияда, ол актриса Сара Сиддонстың ұлы Джордж Сиддонстың заңсыз ұлы екенін мәлімдеді. Оның отбасының кейбір мүшелері бұл сөзді сендірсе де, актриса Сара Сиддонстың шын ұрпағы Мэри Фрэнсис Скотт Сиддонс бұл мәлімдемені қатысты түрде жоққа шығарды.

Отбасылық өмір

Стоккелер 1828 жылы Бомбейде Джейн Спенсерге үйленді; олардың ұлы Эдвин Ропер Лофтус Стоккелер келесі жылы дүниеге келді. Екінші ұлы туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Әйелінен ұзақ ажырасып, Англияда болғаннан кейін Джейн Стоккелер мен Эдвин Австралиядағы Виктория алтын кендеріне аттанды. Эдвин 1850-ші жылдардың ортасында Бендиго алтын кендерінде болды, онда ол кеншілердің бірнеше көрінісін суреттеді. Джейн Стоккелер 1870 жылы Бомбейде, ал Эдвин 1895 жылы Лондонда қайтыс болды. 1844 жылы Жоахим Хейвард Стоккелер, пастор Чарльз Уэслидің куәлігімен, Сент-Пол шіркеуінде (Ковент-Гарден), Кент қаласының Дил ауданынан Элиза Уилсон Пепперге үйленді. Бұл заңсыз неке болды, өйткені ол бұрыннан Джейнге үйленген еді. Элиза оған төрт бала дүниеге әкелді, олардың екеуі (Фанни мен Эдгар) тірі қалды. 1860 жылы отбасы Нью-Йоркте Стоккелерге қосылды. Фанни Стоккелер Америкада музыкалық театр әртісі болды. Эдгар Стоккелер Англияда үйленіп, үлкен отбасымен Жаңа Оңтүстік Уэльске көшіп кеткен кеме жүргізуші болды. Элиза Стоккелер 1868 жылы Нью-Джерсиде британдық заңгер Эдвин Джон Джеймске екінші рет тұрмысқа шығып, кейін Англияға оралды. Стоккелер 1852 және 1857 жылдар аралығында Луиза Уордропермен жасаған қатынастан үш баланың әкесі болды. Олардың екеуі (Артур мен Марион Стоккелер Уордропер) тірі қалды. Артур дін қызметкері болды, ал Марион әнші және актер Артур Чарльз Маргетсонның анасы болды. Америка Құрама Штаттарында Стоккелер өзінен жасы ондаған жылға кіші Мэри Агнес Кэмеронмен танысты. Олар бірге өнер көрсетіп, Канада мен Жаңа Англияда оқылымдар ұйымдастырды, онда ол оны өзінің қызы ретінде таныстырды. 1864 жылы олар Англияға бірге сапарлады, сол жылы олардың ұлы дүниеге келді. Екі қызы дүниеге келгеннен кейін, 1870 жылы Лондонда, ол 69 жасқа келгенде және Джейн Стоккелер Бомбейде қайтыс болғаннан кейін, Стоккелер Мэри Кэмеронға үйленді. 1875 жылы отбасы АҚШ-қа қоныс аударды. Үш баланың ең танымалсы – Фредерик Линкольн Сиддонс, ол кейіннен АҚШ-тың федералды судьясы болды және «Теапот Купол» скандалындағы рөлімен және жазушы Энн Риверс Сиддонстың әкесі ретінде еске алынады.

Авторлығы

1831 және 1832 жылдары Хузистан мен Парсыдағы тоқталмаған жерлер арқылы он бес айлық саяхат. 2 том. Лондон: Saunders & Otley, 1832. Веллингтонның нұсқаулығы, Веллингтон герцогының әскери тәртіп пен басқаруға қатысты түрлі мәселелер бойынша пікірлерін қамтитын, оның жіберген хаттарынан жасалған жинақ. Калькутта: W. Rushton & Co., 1840. 1838-1842 жылдар аралығындағы Ауғанстан туралы естеліктер. Калькутта: 1843. Лукреция Борджия, тарихи роман. Лондон: William Barth, 1844. Үндістан нұсқаулығы, бейтаныс және саяхатшыға арналған нұсқаулық және тұрғын үшін серік. Лондон: W. H. Allen, 1844. Шығыс Үндістанның аудармашысы және білімі: Британдық Үндістан нұсқаулығына қосымша. Лондон: C. Cox, 1848. Қызметші Мариан: Орман патшайымы. Лондон: George Peirce, 1849. Алғашқыда 31 бөлімнен тұратын серия ретінде жарияланды. Далалық бекіністерінің катехизисі. Лондон: United Service Gazette Press, 1850. Египет арқылы Үндістанға саяхатшыға арналған жолсерік: The Overland Companion. Лондон: Wm. H. Allen & Co., 1850. Британ офицері, оның лауазымы, міндеттері, жалақысы және артықшылықтары. Лондон: Smith, Elder & Co., 1851. Жеңіске жету керек. Ән: Ж.Х. Стокклер сөздері. Музыкасы Гарриет Джорджина Уиллоубиға тиесілі. Лондон: T. E. Purday, 1852. Ескі дала офицері; немесе, майор Уортингтонның әскери және спорттық оқиғалары. Эдинбург: A. & C. Black, 1853. Әскери энциклопедия; әскери ғылымдарға, көрнекті әскерилердің естеліктеріне және тамаша шайқастардың баяндамаларына қатысты техникалық, тарихи және ақпараттық сөздік. Лондон: Wm. H. Allen & Co., 1853. Үндістан: оның тарихы, климаты, өнімдері және дала спорты; еуропалық өмір мен әдет-ғұрыптар және түрлі саяхат жолдары туралы хабарламалармен. Лондон: G. Routledge and Co., 1853. Фельдмаршал Веллингтон герцогының өмірі. Екі томдық. Лондон: Ingram, Cooke, and Company, 1853; Филадельфия: 1855. Генерал-майор сэр Уильям Нотттың естеліктері мен хат алмасуы. 2 том. Лондон: Hurst & Blackett, 1854. Энтони Уолш жазған әскери катехизис және полк ережелерінің нұсқаулығы, Ж.Х. Стокквелер толықтырған және қайта қараған. Лондон: W. Thacker & Co., 1855. Британ сарбазы: Британ армиясының құрылғаннан бастап қазіргі уақытқа дейінгі тарихы. Лондон: Orr & Co., 1857. Бенгал армиясының көтерілісінің нақты себептері. Лондон: Charles Evans, 1858. Британдық Үндістанның таныс тарихы, ең ерте кезеңнен бастап 1858 жылы Үндістан үкіметінің британдық тәжге өтуіне дейін. Лондон: Darton, 1859. Италиядағы соғыс және оған қатысты барлық нәрсе. Лондон: Henry Lea, 1859. Нортонның Еуропаға арналған нұсқаулығы: немесе, Ескі әлемде қалай саяхаттау керек. Ж.Х. Сиддонс (Ж.Х. Стокквеллер) жазған. Нью-Йорк: Charles B Norton, 1860. Канадалық еріктілер нұсқаулығы: әскери фактілер мен ұсыныстар жинағы. Ж.Х. Сиддонс (Ж.Х. Стокквеллер) жазған. Торонто: Rollo & Adam, 1863. Көшпендінің досы; Нью-Йоркке, Бостонға, Филадельфияға немесе Канадаға баратын көшпендіге арналған нақты нұсқаулық. Ливерпуль: W. Gilling, 1864. Янкиленд қиындықта: соғыс кезінде ағылшынның хат алмасуы. Ж.Х. Сиддонс (Ж.Х. Стокквеллер) жазған. 1864 жылғы памфлет (баспасөз көрсетілмеген). Америка Құрама Штаттарының таныс тарихы, алғашқы қоныстардан бастап қазіргі уақытқа дейін. Лондон: Darton & Hodge, 1865. 1660 жылғы қалпына келтіруден бастап қазіргі уақытқа дейінгі Британ армиясының таныс тарихы. Лондон: Stanford, 1871. 1750-1872 жылдардағы Атты әскерлердің жеке тарихы. Лондон: Hurst & Blackett, 1873. Журналистің естеліктері. Лондон: Hurst and Blackett, 1873. Доктор Г.В. Лейтнердің өмірі мен еңбектеріне шолу (The Oriental журналынан қайта басылған). Брайтон: Tower Press, 1875. Саравак раджахаты, (The Oriental журналынан қайта басылған). Брайтон: Tower Press, 1875. Сөздік және сөйлеу өнері: жоғары көркем оқу мен тиімді сөйлеудің маңыздылығы туралы бірнеше ой. Ж.Х. Сиддонс (Ж.Х. Стокквеллер) жазған. Нью-Йорк: Sheldon & Co., 1876. Шекспирдің тілі мен әдебиеті. Ж.Х. Сиддонс (Ж.Х. Стокквеллер) жазған. Вашингтон: Gibson brothers, printers, 1884. Шекспирлік сарапшы. Ж.Х. Сиддонс (Ж.Х. Стокквеллер) жазған. Вашингтон: W. H. Lowdermilk & Co., 1886.

Кішігірім пьесалары

Полкамания: бір актідегі сәйкес келетін шағын нәрсе. 1844 жыл
Үш Фра Диаволо. 1844 жыл
Жақсы ат. 1845 жыл
Қызығушылық тудыратын нәрсе. 1845 жыл
Христиандық әлемінің жеті батыры. 1845 жыл
Робин Гуд және Ричард Жүректің Арыстаны. 1846 жыл
Мәрмәр қыз. 1846 жыл
Екінші Крузо. 1847 жыл
Эмиграция, шешім. 1848 жыл
Белгі. 1848 жыл
Уақытша үкімет. 1848 жыл
Кез келген порт – дауылдан пана. 1853 жыл
Көбелектің биі. 1855 жыл
Өлі жүрек. (Дж. Х. Сиддонс ретінде). 1860 жыл

Астлидің амфитеатрында және басқа жерлерде қойылымдар

Сикх шабуылы. 1846
Силезия лагері; немесе Циган королевасы. 1847
Харем көтерілісі. 1848
Алма шайқасы. 1854
Севастопольдің құлауы. 1855
Англия мен Франция рыцарлық дәуірінде. 1855
Кантонды бомбалау және жаулап алу. 1858
"Францияның сұлулығы" және Орлеан қызы. 1868