Кіріспе

Адамның қақтығысқа ден қоюын бағалау

Томас-Кильман қақтығыс стилінің сауалнамасы (TKI) – бұл жеке тұлғаның қақтығыс жағдайларына қалай ден қоятынын өлшеу үшін жасалған құрал. Бұл қақтығыс стилін анықтауға арналған инвентаризация.

Даму

Бірқатар қақтығыс стиліне арналған инвентаризациялар 1960 жылдардан бері белсенді қолданылуда. Олардың көпшілігі Роберт Р. Блейк пен Джейн Мутон жасаған менеджерлік желілік модельге негізделген. Блейк пен Мутон моделі екі ось қолданады: "адамдарға қатыстылық" тік осьте, ал "тапсырмаға қатыстылық" көлденең осьте көрсетіледі. Әрбір ось 1-ден 9-ға дейінгі сандық шкаламен өлшенген. Бұл осьтердің өзара әрекеттесуі бес түрлі басқару стилін көрнекті етеді. Бұл модель тапсырма мен қарым-қатынастың өзара байланысын көрсетеді және адамдардың осы екі факторды қалай бағалауына байланысты, басқалармен өзара әрекеттесудің бес негізгі тәсілі бар екенін анықтайды. 1974 жылы Кеннет В. Томас және Ральф Х. Килманн өздерінің Томас-Килманн қақтығыс режимі құралын (Tuxedo NY: Xicom, 1974) ұсынды.

Сипаттама

Томас-Килманның қақтығыс стилі сауалнамасы отыз жұп мәлімдемеден тұрады. Әрбір жұп үшін жауап беруші А немесе В тармағын таңдауы керек (мысалы, бір тармақ ынтымақтастықты, ал екіншісі қақтығыстан қашуды сипаттайды). Әрбір мәлімдеме жұбы көп сатылы зерттеу процесі арқылы әлеуметтік жағынан тең болу үшін әзірленді. Сауалнама "әсерлілік" және "ынтымақтастық" деп аталатын екі осьті (Мутон және Блейк еңбектерінің ықпалымен) пайдаланады. Сауалнама қақтығыстың бес стилін анықтайды: Бәсекелестік (әсерлі, ынтымақтастықсыз), Қашу (әсерлі емес, ынтымақтастықсыз), Ылдамдасу (әсерлі емес, ынтымақтастық), Ынтымақтастық (әсерлі, ынтымақтастық) және Келісім (орташа әсерлілік және ынтымақтастық). 1978 жылы жарияланған 86 жауапқа жасалған талдауда Томас пен Кильманн сауалнаманың орташа қайта-тест сенімділігін, орташа ішкі сәйкестілігін (Кронбахтың альфасымен өлшенген) және үш басқа сауалнамамен төменнен орташаға дейінгі корреляцияны көрсеткенін анықтады. Сауалнама авторлық құқықпен қорғалған және әрбір жеке бағалау үшін сатып алынбаса, жалпыға қолжетімді емес. Myers Briggs Company (қазіргі авторлық құқық иесі) арқылы сатып алынатын қағаз түріндегі нұсқасы бір данасы 21,95 АҚШ доллары тұрады, ал 90 күнге жүктеуге мүмкіндік беретін онлайн-бағалау 45 АҚШ долларына бағаланады. Сауалнама көбінесе қақтығысты басқару курстарында немесе семинарларда студенттермен қолданылады. Ол сондай-ақ психологиялық зерттеулерде де қолданылған, мысалы, колледж студенттері-спортшылар мен спортпен айналыспайтын студенттердің қақтығысқа қатысты көзқарастарын салыстыру үшін. Сауалнаманы сынға алғандардың бірі оның жұмыс орындарында жиі қолданылуын атап өтті. 1993 жылы бір газеттің тілшісі: «Мен бұл сауалнаманы сонша рет тапсырдым, қандай жауаптар қажетті нәтижеге жеткізетінін білемін» деп жазған. Басқалары сауалнаманы сенімді және дұрыс тұлғалық өлшем ретінде бағалайды.