Үмм әр Расас: Йорданияның ежелгі қаласы мен ЮНЕСКО мұрасы
Umm ar-Rasas
Үрденнің ежелгі қаласы – Умм ар Расас (Кастрон Мефаа). Иорданиядағы Рим, Византия және Ислам дәуірлерінен қалған археологиялық ескерткіш, ЮНЕСКО мұрасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Умм ар Расас (أم الرّصاص), ежелгі атауы: Кастрон Мефаа, Орталық Иорданиядағы Амман губернаторлығының Мадабадан оңтүстік-шығысқа қарай 30 шақырым жерде орналасқан. Бұл жер бұрын Корольдік жолдың тармақтары арқылы қолжетімді болған және Иордания шөлінің жартылай құрғақ дала аймағында жатыр. Бұл орынды Еремия кітабында еске алынған Мефааттың ежелгі қонысымен байланыстырады. Рим әскері бұл жерді стратегиялық гарнизон ретінде пайдаланған, бірақ кейін христиан және ислам қауымдары оны мекендеген. 2004 жылы бұл орын ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді және археологтар оны рим, византия және ерте ислам дәуірлеріне жататын кең ауқымды қираған орындары үшін жоғары бағалайды. Иерусалимдегі францискандық академиялық қоғам, Studium Biblicum Franciscanum (SBF), 1986 жылы осы орынның солтүстік жағында қазба жұмыстарын жүргізді, алайда аумақтың көп бөлігі әлі де қираған заттардың астында қалпында.
Umm ar Rasas (أم الرّصاص), ancient name: Kastron Mefa'a, is located 30 km southeast of Madaba in the Amman Governorate in central Jordan. It was once accessible by branches of the King's Highway, and is situated in the semi arid steppe region of the Jordanian Desert. The site has been associated with the biblical settlement of Mephaat mentioned in the Book of Jeremiah. The Roman military utilized the site as a strategic garrison, but it was later converted and inhabited by Christian and Islamic communities. In 2004, the site was inscribed as a UNESCO World Heritage Site, and is valued by archaeologists for its extensive ruins dating to the Roman, Byzantine, and early Muslim periods. The Franciscan academic society in Jerusalem, Studium Biblicum Franciscanum (SBF), carried out excavations at the north end of the site in 1986, but much of the area remains buried under debris.
Ерте тарих
Әсіресе III-IV ерте қола дәуірі, II темір дәуірі және Рим-Византия дәуірі кезеңдерінде Өлі теңіздің батыс жағалауынан тыс жерлерде тығыз халық қоныстанды. Осы ежелгі елді мекендердің арасында Мефаат қаласы биік жазықтағы қалалардың бірі ретінде айтылады және қиратуға ұшырауы тиіс деп көрсетілген (Еремия 48:21). Патша жолының көптеген тармақтары алыстағы ежелгі қалаларға баруға мүмкіндік берді, бірақ негізгі жол Рим императоры Траян (53-117 ж.с.) салған Via Traiana Nova жолының алдағысы болды. Бұл жол және оның көптеген тармақтары саяхатты жеңілдетіп, Рим әскерлерінің лагерьлері Limes Arabicus деп аталатын Рим шөлінің шекарасындағы шабуылдардан қорғану үшін орналастырылды. Кесариялық Евсевий өзінің "Ономастикон" (К.128:21) еңбегінде Мефаатты шөлге жақын римдік әскер лагері деп сипаттаған. Сонымен қатар, мұнда Византия шіркеуінің қазбалары "Castron Mephaa" деп жазылған жазуды ашты, бұл Умм ар Расас пен Киелі кітаптағы Мефааттың бір және соны болғандығы туралы теорияны нығайтады.
Particularly during the epochs of the Early Bronze Age III IV, Iron Age II, and Roman Byzantine eras, dense populations inhabited the topographical regions beyond the western banks of the Dead Sea. Among these ancient settlements, the site of Mephaat has been mentioned in biblical texts as one of the cities upon the plateau to be condemned to great destruction (Jeremiah 48:21). Many branches of the King's Highway provided a means for reaching the more remote ancient cities, but the main route served as the forerunner for the Via Traiana Nova built by the Roman Emperor Trajan (53 117 A. D.). This road with its many branches facilitated travel, and Roman military encampments were set in place along the way as a defensive measure against barbarian assaults across the Roman desert frontier known as the Limes Arabicus. Eusebius of Caesarea identified Mephaat as the camp site of a Roman army near the desert in his Onomasticon (K.128:21). Also, the excavation of a Byzantine church here exposed an inscription naming the area as "Castron Mephaa" further supporting the theory that Umm ar Rasas and the biblical Mephaat are one and the same.
Мозаикалар
Бұл жерде ең маңызды жаңалық – Киелі Стефан шіркеуінің мозаикалық едені. Ол 785 жылы салынған (1986 жылдан кейін табылған). Бұл мозаикалық еден Иорданиядағы ең үлкен және жақсы сақталған еден. Орталық бөлігінде аң аулау және балық аулау сахналары бейнеленген, ал тағы бір бөлігінде Филадельфия (Амман), Мадаба, Эсбунта (Хешбон), Белемунта (Маан), Ареополис (Ар Рабба), Харак Моаба (Карак), Иерусалим, Наблус, Кесария және Газа сияқты аймақтың маңызды қалалары көрсетілген. Мозаиканың жиегі ерекше әдемі. Жеті мозаика шебері жұмысына қол қойды: Эсбустан Стаурахиос, Евримий, Илияс, Константин, Герман және Абдела. Киелі Стефан шіркеуінің солтүстігінде, Епископ Сергий шіркеуінің (587) бұрынғы еденінің бұзылған бөлігі табылды. Жақын маңда тағы төрт шіркеу қазылып алынды, олардың кейбіреулерінде мозаиканың іздері сақталған.
The most important discovery on the site was the mosaic floor of the Church of St Stephen. It was made in 785 (discovered after 1986). The perfectly preserved mosaic floor is the largest one in Jordan. On the central panel, hunting and fishing scenes are depicted, while another panel illustrates the most important cities of the region including Philadelphia (Amman), Madaba, Esbounta (Heshbon), Belemounta (Ma'an), Areopolis (Ar Rabba), Charac Moaba (Karak), Jerusalem, Nablus, Caesarea, and Gaza. The frame of the mosaic is especially decorative. Six mosaic masters signed the work: Staurachios from Esbus, Euremios, Elias, Constantinus, Germanus, and Abdela. To the north of the St. Stephen's church lies another, damaged, mosaic floor in the earlier (587) Church of Bishop Sergius. Another four churches were excavated nearby, some with traces of mosaic decoration.
Византия дәуірі
IV ғасырдың басына қарай, қажылықтың пайда болуы Палестинаны христиан әлемінің ядросына айналдырды, ал көптеген ізгі адамдар мен әйелдер құдаймен байланыс іздеп, қасиетті жазбалардағы маңызды орындарды табу үшін шөлді кезіп өтті. V ғасырға қарай қажылардың саны артып, көптеген христиандар шөлде қоныстанып, монастырлық қауымдастықтар құрды. Умм ар-Расас көптеген Византия шіркеулерімен мақтанған діни орталыққа айналды. Умм ар-Расаста қазылып алынған маңызды табыстардың бірі – күрделі әрі әсем мозаикасы бар Әулие Степан шіркеуі. Мозаика ішіндегі грек жазуларының табылуы 756-785 жылдарға сәйкес келетінін растады. Бұл мерзім мұсылмандық Аббасид халифатының кезеңімен сәйкес келеді және христиандардың айналағы аймақтардан кейін осы жерді мекендегенін көрсетеді. Умм ар-Расас мозаикаларында қажылар құрметтейтін Бейтлехем, Хеброн немесе Назарет сияқты маңызды қасиетті орындардың суреттері жоқ, бұл жақын жерде табылған Мадаба картасынан өзгеше.
By the 4th century C. E., the advent of pilgrimage caused Palestine to become the nucleus of the Christian world, and scores of pious men and women traversed the desert seeking sites of scriptural significance as well as communion with their creator. The number of pilgrims intensified by the 5th century C. E., and many Christians chose to settle in the desert establishing monastic communities. Umm ar Rasas was converted into an ecclesiastical center boasting numerous Byzantine churches. Among the notable finds unearthed at Umm ar Rasas is the Church of Saint Stephen, which features elaborate and sophisticated mosaics. The discovery of Greek inscriptions within the mosaics confirmed dating to 756 785 C. E. The date range coincides with the Abbasid Caliphate period of Muslim rule, and demonstrates Christian occupation later than surrounding areas. Absent from the mosaics at Umm ar Rasas are portrayals of principal holy places revered by pilgrims such as Bethlehem, Hebron or Nazareth unlike the Madaba Map found nearby.
Стилит мұнарасы
Умм-ар-Расастың ең маңызды ерекшелігі қабырғалы қираған орындарынан солтүстікке қарай 2 шақырымдай жерде көтеріледі. Стилит мұнарасы деп жорылған бұл биік құрылыс, христиан аскеттерінің жоғарыда оқшауланған өмір сүруі үшін платформа, сонымен қатар дұғаға шақыру үшін алтарь қызметін атқарды. Төрт жағына христиандық белгілер қашалған төртбұрышты бағана, Византия дәуірінде рухани орталық ретінде құрылған, бір кездері гүлденген қоғамның куәсі болып тұр.
The salient feature of Umm ar Rasas stands about 1 mile (2 km) north of the walled ruins. Interpreted to be a stylite tower, the soaring structure served as a platform for Christian ascetics living in isolation at the top as well as an altar for a call to prayer. Ornamented with carved Christian symbols on all four sides, the square pillar endures in the distance as evidence of the once flourishing community established in the Byzantine era as a center for spiritual enlightenment.
Мұсылмандық жаулап алу
634 жылы жаз айында мұсылман әскерлері Палестинаға еніп, бастапқыда Жерорта теңізі жағалауындағы Газа секторын қоса, бірнеше аймақтарға шабуыл жасады. Византия билігіне наразы болған шөл кеңістіктерінде тұратын жергілікті араб тілінде сөйлейтін тайпалар мұсылман басқыншыларына ерікті түрде көмектесіп, олардың жаулап алуын жеңілдетті. Тиімді әскери науқан шектеулі қиратумен сипатталды, және Киелі жердің көптеген қалалары мұсылман билігіне шарттармен бағынды. Византия шіркеулері көбінесе мешіттерге айналдырылмады, бірақ әсіресе Аббасидтер кезеңінде мұсылман үкіметі христиан суреттеріне қатысты шектеу шараларын белсенді түрде күшейтті. Византия христиандары салған көптеген монастырлар мен шіркеулер соңында тасталып қалды.
Muslim armies penetrated Palestine during the summer of 634 C. E., and initially assaulted regions along the Mediterranean coast including the Gaza Strip. Discontented with Byzantine control, local Arab speaking tribesmen living in the desert expanses willingly aided the Muslim invaders easing their conquest. The efficacious campaign was characterized by limited destruction, and many cities of the Holy Land surrendered on terms to Muslim rule. Byzantine churches were infrequently transformed into mosques, but especially during the Abbasid period, the Muslim government actively enforced restrictive laws against Christian images. Many of the monasteries and churches built by Byzantine Christians were ultimately abandoned.