Кіріспе

Америкалық азаматтық инженер (1839–1919)
Теодор Купер (13 қаңтар 1839 – 24 тамыз 1919) – американдық азаматтық инженер. Ол 1907 жылы құлап түскен Квебек көпірінің кеңесші инженері ретінде ең жақсы танылған.

Өмірбаян

1858 жылы Реселер институтынан (қазіргі Реселер политехникалық институты) азаматтық инженер мамандығы бойынша диплом алғаннан кейін Купер Трой және Гринфилд темір жолы мен Хосак туннелінде инженер-ассистент лауазымына тағайындалды. 1861 жылы теңіз флотына қабылданды; оның әскери мансабы он жылдан асты, Оңтүстік Тынық мұхитында «Chocorua» және «Nyack» атқыштар қайығында қызмет етті, сондай-ақ Теңіз академиясында оқытушы және инженер болып жұмыс істеді. 1872 жылы бірінші көмекші инженер шенімен теңіз флотынан кеткеннен кейін, Джеймс Эдс, Миссисипи өзеніндегі болат аркалы көпірдің (Эдс көпірі) авторы, оны Мидвейл болат зауытының инспекторы етіп тағайындады; 1872-1875 жылдары Эдстың орнын басып, Көпір және туннель компаниясының инженері болды. Купер президенттің Хадсон өзеніндегі көпірдің ұзындығын анықтау үшін таңдаған бес сарапшы инженердің бірі болды. Ол сондай-ақ Нью-Йорк қалалық кітапханасының кеңесші инженері болды. Купердің жобаларына Мексиканың Ұлттық темір жолының Ларедо шеберханаларынан бастап, Пенсильвания штатының Скрантон қаласындағы Лакаванна көмір және темір компаниясының домендік пеш зауытына дейінгі алуан түрлі құрылыстар кірді, бірақ оның ең есте қаларлық еңбегі көпірлерді жобалау саласында болды. Оның көпір салу мансабы теңіз флотынан босатылғаннан бастап 1907 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін созылды. Ол Питтсбургтегі Аллегейни өзенінің үстіндегі (1876) Біріккен көпірлерді, Род-Айленд штатының Провиденс қаласындағы Сиконк көпірін, Нью-Йорктегі Харлем өзенінің үстіндегі Екінші авеню көпірін және Мерримак өзенінің үстіндегі Ньюберипорт (Массачусетс) көпірін жобалады. Үшінші Алтыншы көше көпірі Купер толыққанды жобалаған жалғыз құрылым ретінде сақталған, оның қатысуы тіпті көпірдің қоршауы, шамдары және фасады сияқты ең ұсақ бөлшектеріне дейін жеткен. 1885 және 1902 жылдар аралығында Купер теміржол және автомобиль жолдары көпірлерін жобалау туралы бірнеше маңызды еңбектер жариялады. Оның теориялары теміржол көпірлері үшін дөңгелек жүктемесін талдауды қабылдауға зор ықпал етті. Сондай-ақ, осы кезеңде ол Нью-Йорк және Бостон сияқты қалалардағы жылдам транзиттік жүйелерді дамытумен айналысқан көптеген комиссияларға кеңесші ретінде қызмет етті. Осы көрнекті және танымал инженердің (Америка инженерлер қоғамының екі мәрте Норман медалімен марапатталған) мансабы трагедиямен аяқталды, 1907 жылы Купер кеңесші инженері болған монументалды Квебек көпірі құрылыс кезінде құлап, 75 адамның қаза болуына әкелді. Апаттан кейінгі есептерде Купер апатқа дейін нашар шешімдер қабылдағаны және командалық жұмыс істемегені үшін қатты сынға ілікті. Купер 1919 жылдың 24 тамызында Нью-Йорктегі үйінде 81 жасында пневмониядан қайтыс болды. Ол отбасы құрмаған.

Купердің жүктеу жүйесі

Купер 1894 жылы теміржол көпірлерін қауіпсіз жүктеуге арналған есептеулер және стандарттар жүйесін әзірлеуге де жауапты болды. Купердің жүктеу жүйесі E10 стандартына негізделген, яғни 2-8-0 типті бу локомотивтерінің жұбы, шексіз сандағы вагондарды тартқан. Әр локомотивке жетекші доңғалақтарға, алдыңғы жүк көлігіне және тендерлік жүк көлігіне арналған ось жүктемесі берілді. Әрбір соңынан келе жатқан вагондарға рельстің білігімен жүктеме берілді. 1880 жылдары теміржол көпірлері E20 эквивалентті рейтингімен салынған. 1894 жылы Купер өз стандартын ұсынғанда, ол E40 стандартын, яғни E10 стандартынан төрт есе жоғары стандартты ұсынды. 1914 жылға қарай стандарт E60-қа дейін өсті. 1990 жылдардың ортасына қарай Америка теміржол инженерлік қауымдастығы бетон конструкциялар үшін E72 (E10 стандартынан 7,2 есе) және болат конструкциялар үшін E80 ұсынды.