Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Муронг Цзюнь (; 319–360), Сяньбэй атауы Хелайба (賀賴跋), сый есімі Сюаньин (宣英), сондай-ақ қайтыс болғаннан кейін Бұрынғы Ян императоры Цзиньчжао (前燕景昭帝) ретінде танымал, Қытайдың Бұрынғы Ян әулетінің екінші және соңғы билеушісі болды. Ол бастапқыда Шығыс Цзинь құрған Ян патшасы атағын алған, бірақ кейін 353 жылы император атағын жариялады. Оның билігі тұсында мемлекет қазіргі Ляонин және Хэбэйдің бір бөлігін иеленуден бастап, Сары өзеннің солтүстігіндегі дерлік барлық аумаққа және Сары өзеннің оңтүстігіндегі маңызды иеліктерге дейін кеңейді. "Цзинь кітабында" Муронг Цзюньнің шамамен екі метр бойы болғаны және әсерлі келбеті болғаны айтылған.
Murong Jun (; 319–360), Xianbei name Helaiba (賀賴跋), courtesy name Xuanying (宣英), also known by his posthumous name as the Emperor Jingzhao of Former Yan (前燕景昭帝), was the second and penultimate ruler of the Former Yan dynasty of China. He initially held the Eastern Jin created title of Prince of Yan, but later claimed the title of emperor in 353. During his reign, the state expanded from possessing merely modern day Liaoning and parts of Hebei to nearly all of the territory north of the Yellow River and some substantial holdings south of the Yellow River. The Book of Jin described Murong Jun as being approximately two metres tall and having an imposing look.
Ерте мансап
Муронг Цзюнь 319 жылы туған, оның әкесі Муронг Хуан әлі де әкесі Муронг Хуидің мұрагері болған, Цзинь Ляодун герцогы атанған кезде. Жастық шағында ол әдебиет және әскери істерде білімді деп есептелді. 333 жылы әкесі әкесінің орнын басып алғаннан кейін, ол мұрагер атанды, және бұл мәртебесін әкесі 337 жылы Ян патшасы атағын алғаннан кейін, ал 341 жылы Цзинь бұл атақты ресми мойындағаннан кейін де сақтап қалды. Тарихи мәліметтерде Муронг Хуанның Муронг Цзюньнің кіші інісі Муронг Баны да мұрагер деп қарастырғаны, Муронг Баның зиялылығына тәнті болғаны, бірақ шенеуніктері оны бұл шешімнен қайтарғаны айтылады; сонымен қатар, осы дереккөздер Муронг Цзюньнің Муронг Баға деген қызғаныш пен үрей сезіміне осы жағдай себеп болғанын көрсетеді. Егер бұл рас болса, Муронг Цзюнь билік құрған кезінде інісіне маңызды өкілеттік беруіне бұл кедергі болмады. Оның әскерге жетекшілік еткені туралы алғашқы тарихи жазба 344 жылы тіркелді, ол өзінің ағасы Муронг Пингпен бірге Дайға қарсы әскерге басшылық етуге тағайындалды, бірақ Дай патшасы Туоба Шийцзян әскерімен шайқасудан бас тартқандықтан, ірі шайқас болған жоқ. 346 жылы Муронг Хуан оған Буйоға (қытай тілінде Fuyu (夫餘)) қарсы әскерге басшылық етуді тапсырды, бірақ нақты басшылықты оның ағасы Муронг Ке жүзеге асырған сияқты. Бұл әскер Буйоның астанасын және оның патшасы Хён Буйоны (玄王) жаулап алуда сәтті болды. 348 жылы Муронг Хуан қайтыс болды. Муронг Цзюнь оның орнына Ян патшасы болды.
Murong Jun was born in 319, while his father Murong Huang was still the heir apparent to his grandfather Murong Hui, the Jin created Duke of Liaodong. In his youth, he was considered to be learned in both literary and military matters. Sometime after his father succeeded his grandfather in 333, he was made the heir apparent, a status that he retained after his father claimed the title Prince of Yan in 337 and after Jin retroactively acknowledged that title in 341. Historical accounts indicate that Murong Huang also considered Murong Jun's younger brother Murong Ba as the heir apparent, being impressed with Murong Ba's intelligence, but was dissuaded from it by his officials; those sources also attribute this as the reason why Murong Jun was jealous and apprehensive of Murong Ba. If this were true, it did not stop Murong Jun from granting his brother substantial authority during his reign. The first historical mention of his being involved in leading the army was in 344, when he, along with his uncle Murong Ping, was commissioned to lead an army against Dai, but as the Dai prince Tuoba Shiyijian refused to engage his army, no significant battle occurred. In 346, Murong Huang commissioned him to command an army against Buyeo (Fuyu (夫餘) in Chinese), although the actual command appeared to be held by his brother Murong Ke. The army was successful in capturing the capital of Buyeo and its king Hyeon of Buyeo (玄王). In 348, Murong Huang died. Murong Jun succeeded him as the Prince of Yan.
Ян ханзадасы ретінде
349 жылы қарсыласы Кейінгі Чжао императоры Ши Ху қайтыс болғаннан кейін, Кейінгі Чжао Ши Худың ұлдарымен және асырап алған немересі Ши Минмен (кейіннен өзінің тегін әкесінің бұрынғы тегі "Ран" деп өзгертті) ішкі соғысқа түсті. Муронг Баның ұсынысы бойынша (осы кезде ол Муронг Чуй деп аталды; толық мәлімет үшін Муронг Чуйдің мақаласын қараңыз), Муронг Джун Кейінгі Чжао аумағына кеңейтуге дайындалды. Ол Муронг Ке, Муронг Пинг, Ян Ву және Муронг Чуиді бас генералдар етіп тағайындап, Кейінгі Чжаоның шекара аймағына қарсы ірі шабуылға дайындады. 350 жылы көктемде Муронг Джун шабуылға шықты және маңызды Jicheng (薊城, қазіргі Бейжің) қаласын тез басып алды. Муронг Джун содан кейін астананы Лончжэннен (龍城, қазіргі Цзиньчжоу, Ляонин) Jicheng-ке көшірді. Ұзақ өтпей, бүкіл Ючжоу (幽州, қазіргі Пекин, Тяньцзинь және солтүстік Хэбэй) бұрынғы Янның иелігіне көшті. Содан кейін ол оңтүстікке қарай жорығын жалғастырды, бірақ Кейінгі Чжао генералы Лубо Заодан (鹿勃早) жеңіліске ұшырағаннан кейін уақытша тоқтатты. Муронг Джун 350 жылы қыста жорығын қайта бастады, себебі Ран Мин, осы уақытқа дейін Ран Вэй мемлекетін құрған, Ши Цзи басшылығымен Кейінгі Чжаоның қалдықтарымен күресіп жатты. Ол тез арада Джи провинциясындағы (冀州, қазіргі Хэбэй орталығы) бірнеше округтерді басып алды, Ши Цзидің уақытша астанасы Сянгуоға (襄國, қазіргі Синтай, Хэбэй) жақындады. Ран Миннің шабуылынан кейін Ши Цзи 351 жылдың басында Муронг Джуннан көмек сұрады, императорлық мөрлерді беруге ұсыныс жасады (бірақ олардың өзінде мөрлер болмады). Муронг Джун өзінің генералы Юэ Ванды Ши Цзи мен оның генералы Яо Сянға қосылуға жіберді, олардың біріккен күштері Ран Минді ауыр жеңіліске ұшыратты, Ран Минді Xiangguo-ны қоршаудан уақытша бас тартуға мәжбүр етті, бірақ көп ұзамай Ран Мин Ши Цзидің генералы Лю Сяньды (劉顯) Ши Цзиді өлтіруге көндіріп, Кейінгі Чжаоның соңына шек қойды. 352 жылы жазда Муронг Джун мен Ран Миннің әскерлері ірі шайқасқа түсті. Муронг Джунның негізгі күштерінің қолбасшысы Муронг Ке, Ран Миннің жаяу әскерін жазыққа шақырып, атты әскердің шабуылымен ауыр жеңіліске ұшыратты. Шайқас қызған кезде Ран Миннің аты өлтірілді; ол құлап, Муронг әскерлері оны тұтқынға алды. Ранды Муронг Джунға алып келгенде, ол оны сөкпек болды: "Сен сияқты төмендеген адам қалайша таққа таласуға батылың бар?" (汝奴仆下才,何得妄称帝). Бірақ хань ұлтынан шыққан Ран Мин Муронг Джунды "амбициясы артық, варварлық тәжді талап етуші" деп айыптады. (尔曹夷狄禽兽之类犹称帝). Ашуланған Муронг Ран Минды 300 рет қамшымен соқты, жер аударып, кейіннен басын кесті; бірақ ол көп ұзамай Ранның кекшіл рухының құрғақшылыққа себеп болатынынан қорқып, ақырында Ранды құрметпен жерледі. Муронг Джун енді Ран Вэйдің астанасы Еге (қазіргі Ханьдан, Хэбэй) қарсы жорық жасады. Ран Вэйдің мұрагер ханзадасы Ран Цзи, Императрица Донг және маңызды лауазымды тұлғалар Цзиньнан көмек сұрады. Бұл кезде Муронг Джун техникалық тұрғыдан Цзиньнің вассалы болған, бірақ Цзиньге бағынуды жалғастыра алмайтыны анық болды. Дегенмен, тіпті Цзиньнің көмегімен де Е қаласының қорғанысы бұзылды, ал бұрынғы Ян күштері Ран Цзи мен Императрица Донгты тұтқынға алып, Ран Вэйді жойды. Муронг Джун Ран Цзи мен Императрица Донгқа құрметті атақтар берді (Ран Цзи үшін Хайбин маркизі, Императрица Донг үшін Фэнкси ханым) және оларға мейірімділікпен қарады, императорлық мөрлерді оған Императрица Донг тапсырғанын мәлімдеді. (Шындығында, императорлық мөрлер – бастапқыда Цзиньге тиесілі болған, бірақ кейін Хан Чжао қолға түсіріп, содан кейін Кейінгі Чжаоға өткен – Цзиньге көмек үшін кепіл ретінде қайтарылған). Кейінгі Чжаоның шығыс аумақтарының көп бөлігі бұрынғы Янның қолына көшті, бірақ бұрынғы Ян, бұрынғы Цин және Цзинь жылдар бойы шекаралары үшін күресіп жатты. 352 жылы қыста Муронг Джун Цзиньнен тәуелсіздігін жариялап, өзін император деп жариялады.
In 349, following the death of rival Later Zhao's emperor Shi Hu, Later Zhao fell into internecine wars with Shi Hu's sons and his adoptive grandson Shi Min (who later changed his family name back to his father's original "Ran"). Under the suggestion of Murong Ba (whom he had renamed Murong Chui by this point; see Murong Chui's article for more details), Murong Jun prepared for expansion into Later Zhao's territory. He commissioned Murong Ke, Murong Ping, Yang Wu, and Murong Chui as major generals, preparing for a major attack against Later Zhao's border region. In spring 350, Murong Jun launched the attack, and they quickly captured the important city of Jicheng (薊城, in modern Beijing). Murong Jun then moved the capital from Longcheng (龍城, in modern Jinzhou, Liaoning) to Jicheng. In short order, the entire Youzhou (幽州, modern Beijing, Tianjin, and northern Hebei) became Former Yan possession. He then continued to march south, but temporarily halted his advances after nearly being defeated by the Later Zhao general Lubo Zao (鹿勃早). Murong Jun resumed his campaign in winter 350, as Ran Min, who had by now established the new state of Ran Wei, was battling Later Zhao's remnants under Shi Zhi. He quickly captured a number of commanderies in Ji Province (冀州, modern central Hebei), approaching Shi Zhi's provisional capital Xiangguo (襄國, in modern Xintai, Hebei). Shi Zhi, under attack by Ran Min, sought Murong Jun's assistance in early 351, offering to surrender to Murong Jun the imperial seals (which, however, he did not actually have). Murong Jun sent his general Yue Wan to join Shi Zhi and his general Yao Xiang, and their joint forces dealt Ran Min a major defeat, forcing Ran Min to give up on sieging Xiangguo for the time being, although soon thereafter Ran Min was able to persuade Shi Zhi's general Liu Xian (劉顯) to kill Shi Zhi, ending Later Zhao. In summer 352, Murong Jun's and Ran Min's forces engaged in a major battle. Murong Ke, in command of Murong Jun's primary forces, tricked Ran Min's infantry into entering the plains, then dealt him a major defeat with attacks by cavalry forces. During the heat of the battle, Ran Min's horse was killed; he fell and the Murong troops captured him. When Ran was taken to Murong Jun, the latter famously rebuked him: "How could a lowly knave like you have the audacity to be a Pretender to the Throne?" (汝奴仆下才,何得妄称帝) However Ran Min, an ethnic Han, accused Murong Jun of being "an over ambitious barbarian Pretender" in turn. (尔曹夷狄禽兽之类犹称帝) Enraged, Murong had Ran Min whipped 300 times, exiled and later beheaded; although he soon became apprehensive about the possibilities of Ran's vengeful spirit causing a draught, and eventually Ran was buried with honours. Murong Jun next marched against the Ran Wei capital Ye (in modern Handan, Hebei). Ran Wei's crown prince Ran Zhi, Empress Dong, and key officials sought assistance from Jin. At this time Murong Jun was still technically a Jin vassal, but clearly was not going to continue to submit to Jin. Even with Jin assistance, however, Ye's defenses were soon breached, and Former Yan forces captured Ran Zhi and Empress Dong, ending Ran Wei. Murong Jun created both Ran Zhi and Empress Dong honorable titles (Marquess of Haibin for Ran Zhi, Lady of Fengxi for Empress Dong) and apparently treated them with kindness, claiming that Empress Dong had surrendered the imperial seals to him. (In actuality, the imperial seals—which were Jin's in the first place until they were captured by Han Zhao and subsequently passed through Later Zhao—had been given to Jin as collateral for Jin assistance.) Most of Later Zhao's eastern territories were securely in Former Yan's hands, although Former Yan, Former Qin, and Jin would fight over their borders for years to come. In winter 352, Murong Jun formally declared independence from Jin and declared himself emperor.
Император ретінде
353 жылы Муроң Чжун әйелі Кэзухун ханшайымын императрица, ал мұрагері Муроң Йені (慕容瞱) тақ мұрагері етіп тағайындады. 354 жылы Муроң Чжун көптеген інілерін, бауырларын және ұлдарын ханзадалар етіп тағайындады. 355 жылы қазіргі Шандоңды басқаратын және номиналды түрде Цзиньге бағынышты (Ци герцогы ретінде) болған туысы Дуань Канның (段龕) императорлық титул алғанына наразылық білдіріп, Муроң Чжунға хат жазғанына ашуланған Муроң Чжун Муроң Ке мен Ян Уды оған қарсы жіберді. 356 жылы Дуаньның астанасы Гуангудың (廣固, қазіргі Цинчжоу, Шандоң) мықты бекіністеріне қарамастан, Муроң Ке оны қоршап алды. Дуаньның азық-түлігі таусылғаннан кейін ол қарсылық көрсетуді тоқтатты. Муроң Чжун бастапқыда Дуаньды кешірді, бірақ себебі белгісіз, 357 жылы Дуаньды өлімге кесті. Сондай-ақ 356 жылы Муроң Чжунның тақ мұрагері Муроң Йе қайтыс болды, ал 357 жылы Муроң Чжун кіші ұлы Муроң Вэйді тақ мұрагері етіп тағайындады. 357 жылы Муроң Чжун астананы Чиченгтен Йеге көшірді. 358 жылы Муроң Чжун кең ауқымды әскерге шақыруды бастады – әр отбасыдан әскери қызметке жарамды ер адамдарды, әр үйден біреуін қоспағанда, әскерге жіберуге бұйрық берді. Лю Гуйдің (劉貴) өтінішінен кейін ол әскерге шақыру жоспарын қысқартып, әр бес әскери қызметке жарамды ер адамның арасынан үшеуін әскерге қабылдауды бұйырды. 358 жылы Муроң Чжун мен Муроң Чуй арасындағы араздық қайтадан күшейді. Муроң Чуйдің әйелі Дуань ханшайымы, оның руы бұрын Муроңдармен тең дәрежеде болғандықтан және Лиаоси герцогы атағын алғандықтан, Муроң Чжунның әйелі императрица Кэзухунды құрметтемеді. Евнух Не Хао (涅浩), император мен императрицаның қалауы деп есептеп, Дуань ханшайымын және Муроң Чуйдің көмекшісі Гао Биді (高弼) сиқыршылықпен айыптады, Муроң Чуйді іске тарту мақсатымен. Алайда, қинауларға қарамастан, Дуань ханшайымы мен Гао Би кінәларын мойындаудан бас тартты, ал Муроң Чуй іске араласудан жалтарды, бірақ Дуань ханшайымы түрмеде қайтыс болды. Муроң Чуй іс жүзінде алыс Пин провинциясының (平州, қазіргі Шығыс Ляонин) губернаторы болып жер аударылды. 359 жылы Цзинь әскерлері Чжуге Ю (諸葛攸) мен Ся Вань (謝萬) басшылығымен Бұрынғы Янға шабуыл жасады, бірақ Бұрынғы Ян әскерлері оларды жеңді. Бұл жеңіс Бұрынғы Янға Сары өзеннің оңтүстігіндегі қазіргі Хэнань аймағын біртіндеп басып алуға мүмкіндік берді. 360 жылдың басында Муроң Чжун ауырып қалды және Муроң Кэге Бұрынғы Цинь және Цзиньбен бәсекелестікті ескере отырып, 10 жасар Муроң Вэйдің орнына оған тақты тапсыратынын айтты, өйткені ол ересек және өте қабілетті болды. Муроң Ке Муроң Чжунды өзінің қабілеттері империяны басқаруға жеткілікті болса, жас императорға көмектесе алатынына көндірді. Ол сондай-ақ Муроң Чуйді астанаға шақырды. Кейін ол сәл жақсарды және Йеде жиналған әскерлермен Муроң Ке мен Ян Уды Цзиньге қарсы үлкен шабуыл жасауға ниеттенді, бірақ көп ұзамай ауруы нашарлады. Содан кейін ол Муроң Ке, Ян, Муроң Пинг және Мую Генді (慕輿根) шақырып, тақ мұрагерін оларға сеніп тапсырды. Ол көп ұзамай қайтыс болды және оның орнына Муроң Вэй келді.
In 353, Murong Jun created his wife Princess Kezuhun empress and his heir apparent Murong Ye (慕容瞱) crown prince. In 354, Murong Jun further created many of his uncles, brothers, and sons princes. In 355, angered that his cousin Duan Kan (段龕), who was in control of modern Shandong and nominally a Jin vassal (as Duke of Qi), wrote a letter to him denouncing him for claiming imperial title, Murong Jun sent Murong Ke and Yang Wu against him. In 356, despite the heavy fortifications that Duan's capital Guanggu (廣固, in modern Qingzhou, Shandong) had, Murong Ke sieged it, and after Duan's food supplies ran out, he was forced to surrender. Murong Jun initially spared Duan, but for reasons unknown, he executed Duan in 357. Also in 356, Murong Jun's crown prince Murong Ye died, and in 357, Murong Jun created his younger son Murong Wei as crown prince. Later in 357, Murong Jun moved the capital from Jicheng to Ye. In 358, Murong Jun started a large scale conscription—ordering that each family send its service eligible men into the army except for one per household—preparing to attack Former Qin and Jin. After a petition by Liu Gui (劉貴), he scaled back the conscription plan, ordering that for every five service eligible men of the household, three enter the army. Later in 358, the grudges between Murong Jun and Murong Chui flared up again. Murong Chui's wife Princess Duan, because her clan was an honored one—being previously on equal standing as the Murongs, with the title of Duke of Liaoxi—was not respectful of Murong Jun's wife Empress Kezuhun. The eunuch Nie Hao (涅浩), believing it to be the emperor and empress' wishes, falsely accused Princess Duan and Murong Chui's assistant Gao Bi (高弼) of witchcraft, with intent to drag Murong Chui into the case. However, despite torture, Princess Duan and Gao refused to admit, and Murong Chui avoided becoming entangled, although Princess Duan still died in prison. Murong Chui was effectively exiled to be the governor of remote Ping Province (平州, modern eastern Liaoning). In 359, Jin forces under Zhuge You (諸葛攸) and Xie Wan (謝萬) attacked Former Yan, but were defeated by Former Yan forces. This victory allowed Former Yan to gradually take over the modern Henan region, south of the Yellow River. In early 360, Murong Jun grew ill, and he told Murong Ke that, in light of the rivalries with Former Qin and Jin, he was going to pass the throne to him instead, since he was an adult and highly capable, rather than the 10 year old Murong Wei. Murong Ke declined—persuading Murong Jun that if his abilities were capable of ruling over the empire, then they were also capable of assisting the young emperor. He also summoned Murong Chui back to the capital. Afterwards, he grew slightly better, and with the men he conscripted gathered at Ye, he intended to have Murong Ke and Yang Wu make a major assault against Jin, but soon his illness grew worse. He then summoned Murong Ke, Yang, Murong Ping, and Muyu Gen (慕輿根) to entrust the crown prince to them. He died soon thereafter and was succeeded by Murong Wei.