Кіріспе

Петр I ескерткіші (Памятник Петру I), сонымен қатар Ұлы Петр ескерткіші (Памятник Петру Великому) – Ресейдегі Таганрог қаласында орналасқан Ресей Петрі I-ге арналған ескерткіш. Бұл мүсінші Марк Антокольский жасаған қоладан құйылған мүсін және алғаш рет 1903 жылы орнатылған.

Ескерткіштің тарихы

Таганрогты 1698 жылы құрған Ресейдің Петр I-ге арналған ескерткіш салу идеясы 1880 жылдан 1887 жылға дейін Таганрог мэрі болған Ахилл Альферакиге келді. Ресей императоры Александр III 1893 жылдың 5 маусымында ескерткіш салуға рұқсат берді. 1897 жылы Таганрог қалалық кеңесі мүсінші Марк Антокольскийден Петр I-ге ескерткіш жасауды өтінді. 1898 жылдың сәуір айында Антон Чехов Парижде Антокольскиймен кездесіп, қоладан мүсін жасауды ұйымдастырды. Мүсін Париждегі Тибо ағайындыларының шеберханасында жасалды. Ескерткіштің тұғыры 1901 жылы Одессадағы шеберхана иесі, суретші Эдуардс жасады. Монумент 1901 жылдың 27 шілдесінде "Деспино" пароходымен Марсельден Таганрогқа жеткізілді. Ескерткіш орнату үшін қалалық саябақтың орталық қақпаларына жақын Петровская көшесі таңдалды. Ұлы Петр I-ге арналған ескерткіш 1903 жылдың 13 мамырында Петровская көшесінде Кампехнаузен көшесімен қиылысатын жерде салтанатты түрде ашылды. Тұғырға жазылған мәтін: Император Петр I-ге, Таганрог 1698 1898 жылдары. 1924 жылдың 25 қаңтарында совет үкіметі ескерткішті бөлшектеп, сол кезде Чехов кітапханасында орналасқан Чехов мұражайына қойды. 1933 жылға қарай ескерткіш Чехов мұражайының ауласындағы ағаш қорапқа орналастырылды. 1940 жылы Ростов облысының үкіметі ескерткішті қайта ашуға шешім қабылдады, бірақ оны Петровская көшесіндегі тарихи орнында емес, Таганрог теңіз портының жанындағы Комсомольский бульварында орнатуға бел буды. Дайындық жұмыстары басталды, бірақ Германияның Кеңес Одағына шабуылы бұл жоспарлардың орындалуына кедергі келтірді. 1943 жылдың 18 шілдесінде Таганрогты оккупациялаған кезде, нацистік Германия билігі оны Горький саябағының орталық кіреберісі алдында қайта ашты. 1948 жылдың қыркүйегінде Таганрогтың құрылғанына 250 жыл толуына арналған тойларда ескерткіш Комсомольский бульварындағы қазіргі орнына қойылды.

Сыртқы сілтемелер мен сілтемелер

Таганрог энциклопедиясы. Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2003 жыл.