Филадельфия қаласының музыкалық өмірі

Филадельфия музыкасы: классика, джаз, R&B, соул, рок және хип-хоптың отаны. Қаланың бай музыкалық тарихы мен мәдени әртүрлілігі туралы біліңіз!

30 мин оқу

100%

Дереккөз: Music of Philadelphia — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Филадельфия қаласының музыкасы, Пенсильвания штаты

Филадельфия колониялық дәуірге дейінгі әлемдегі ең жарқын және жақсы құжатталған музыкалық мұралардың біріне ие. Классикалық музыка, опера, R&B, джаз, соул және рок салаларындағы жаңалықтар Филадельфия музыкасына ұлттық және халықаралық даңқ әкелді. Филадельфияның музыкалық мекемелері Пенсильвания және бүкіл елдің музыкасында, әсіресе хип-хоп музыкасының бастапқы дамуында маңызды рөл атқарды. Филадельфияның көп ұлтты халқы оған танцхоллдан ирландтық дәстүрлі музыкасына дейінгі стильдер, сондай-ақ өркендеген классикалық және халықтық музыка саласы үшін жақсы танымал болды. Филадельфия оркестрінің үшінші дирижері Леопольд Стоковский 20-шы ғасырдағы американдық классикалық музыканы қолдады және гастрольдерде, жазбаларда, әсіресе Уолт Диснейдің 1940 жылғы «Фантазия» анимациялық фильмінде дәстүрлі және заманауи классикалық репертуарды алғаш рет кең американдық тыңдаушыларға жеткізді. 1924 жылы Curtis Publishing Company мұрагері Мэри Луиза Кертис Бок құрған Риттенхаус алаңындағы Кертис музыка институты 20-шы ғасырда Леонард Бернштейн және Сэмюэл Барбер сияқты әлемдегі ең танымал және құрметті американдық композиторлар мен орындаушыларды, сондай-ақ Хуан Диего Флорес, Алан Гилберт, Хилари Хан, Дженнифер Хигдон, Ланг Ланг және Рей Чен сияқты қазіргі жұлдыздарды тәрбиеледі. Қала халықтық музыканы дамытуда да маңызды рөл атқарды. Рок-н-роллдың алғашқы жылдарында Оңтүстік Филадельфияда туған бірнеше танымал әншілер Филадельфия мен халықтық музыканы дерлік синоним етті, олардың ішінде Чабби Чекер, Фрэнки Авалон және Бобби Райделл болды. Бұл сол кездегі 46-шы және Маркет көшелеріндегі WPVI телестудиясынан Дик Кларк жүргізген танымал рок-н-ролл би шоуы American Bandstand эфирге шығуына әкелді, онда жасөспірімдер мектептен кейін ұлттық көрермендер алдында поп-чарттардағы соңғы хиттерге би билеп, теледидардан көрінуге асықты.

Музыкалық орындар мен мекемелер

Филадельфияда әр түрлі музыкалық орындар бар. Қаланың ең көрнекті орны – атақты Музыкалық академия. 1857 жылы құрылған академия АҚШ-тағы әлі күнге дейін бастапқы мақсаты үшін пайдаланылып келе жатқан опера театрының ең ұзақ жұмыс істейтін орны болып табылады. Филадельфияның музыкалық өмірінің ортасында академияда көптеген халықаралық деңгейде танымал орындаушылар ансамбльдері, соның ішінде Philly Pops, Филадельфия балеті және Филадельфия операсы бар. Академияда сондай-ақ гастрольдік өнерпаздар мен жоғары деңгейдегі музыкалық театрлар да қойылады. Қаланың ең жаңа орындары – 2001 жылы ашылған халықаралық деңгейде танымал Филадельфия оркестрінің үйі – Кимелдің сахналық өнер орталығы. Филадельфия әншілері оркестрмен бірге концерттерде жиі ән айтады. Орталықта Филадельфияның камералық оркестрі, Philadanco және Филадельфия камералық музыка қоғамы (PCMS) орналасқан. 1986 жылы құрылған PCMS халықаралық деңгейде танымал орындаушылар мен 1981 жылдан бері танымал жергілікті орындаушылар болып табылатын 1807 және Friends сияқты жергілікті ансамбльдердің концерттерін өткізеді. Қала үшін маңызды орынға ие Манн өнер орталығы, АҚШ-тағы ең үлкен ашық амфитеатрлардың бірі. 1976 жылы Робин Гуд Делл Вест ретінде құрылған Манн орталығы Филадельфия оркестрінің жазғы орындалу кеңістігі болып табылады. Ол сонымен қатар барлық музыка жанрларындағы ірі гастрольдік өнерпаздарға қонақжайлылық танытады және Филадельфияның танымал ойын-сауықшылардың негізгі орны болып табылады. Манн орталығына қоса, Пенсильвания штатының Верхний Дарби қалашығындағы Тауэр театры Филадельфиядан тыс жерде көптеген үздік гастрольдік топтардың бағыты болып табылады. Аненберг сахналық өнер орталығы – бұл қаладағы тағы бір көрнекті орын. 1971 жылы құрылған орталыққа қазір Пенсильвания университетінің Ирвин аудиториясы, Зелербах театры және Гарольд Принс театры кіреді. Бұл орталықта әр жылы 170-тен астам қойылымнан тұратын концерттер, театр және би сияқты түрлі-түсті бағдарламалар ұсынылады. Филадельфияда джаз және кабаре сахнасы өркендеп келеді, бұл негізінен жергілікті джаз аңызы Джон Колтрейнды құрметтейтін және қаладағы джазды насихаттауға көмектесетін Джон В. Колтрейн мәдени қоғамының күш-жігеріне байланысты. Қалада тікелей музыканы өткізетін бірнеше түнгі клубтар бар, ең бастысы – 40 жылдан астам уақыт бойы джаз және блюз өнерпаздарының танымал орны болып табылатын Warmdaddy's. Қалада сонымен қатар "жаз институты ретінде арнайы жобаланған және салынған алғашқы клуб" деп аталатын Филадельфия Клеф джаз және сахналық өнер клубы орналасқан. Тағы бір маңызды орын – 2004 жылдың қазан айында ашылған World Cafe Live (WCL). Үш қабатты музыка залы, мейрамхана және бар, WCL Джордж Клинтон және Parliament Funkadelic, Ретт Миллер, Натали Коул, KT Tunstall, Аллен Туссент, Pink Martini, Buckethead және Лиз Пхейр сияқты өнерпаздарды қабылдады. Филадельфияның әртүрлі этникалық топтары өздерінің музыкалық стильдерін насихаттайтын бірнеше ұйым құрды, соның ішінде Азия өнерінің бастамасы және Латын Америкасы музыканттары қауымдастығы (AMLA). AMLA 1982 жылы Солтүстік Филадельфияда Джесси Бермудес латиноамерикандық музыка мен музыканттарды насихаттау үшін құрды. Қауымдастық латын өнер мектебін басқарады, онда Элио Виллафранка және Пабло Батиста сияқты мұғалімдер бар. Итальяндық америкалық радио хабар тарату желісі Филадельфияда орналасқан және Пенсильванияның оңтүстік-шығысында итальян музыкасын тарататын радио станцияларын ұсынады; Филадельфиялық станциялар итальян музыкасын ойнайтын WPHT, WEDO және WEMG. Painted Bride Art Center – бұл баламалы және авангардтық музыканы насихаттайтын жергілікті ұйым, ал Crossroads Music – бұл қаланың бүкіл әлемнің белгілі бір мәдени дәстүрлеріне негізделген музыканттарды ұсынуға арналған жалғыз ұйымы. Басқа жергілікті мекемелерге 1981 жылы құрылған Филадельфия гей ерлер хоры және 19-ғасырдан басталған хоралдық топ Мендельсон клубы кіреді. Мендельсон клубының негізін Уильям Гилкрист қалады, ол 19-ғасырдағы музыкалық өнердің басты тұлғаларының бірі. Сондай-ақ, 1939 жылы құрылғаннан бері дүниежүзі бойынша өнер көрсетіп келе жатқан Филадельфия жастар оркестрі де назарға лайық. Жергілікті және жоғары бағаланған музыкалық жаңалық – 1300 Market мекенжайындағы Center City Macy дүкенінде орналасқан Wanamaker Organ. Оның органы 1904 жылы салынған, оны орган архитекторы Джордж Эшдаун Одсли жобалаған. Органның көлемі соншалық үлкен еді, оны Сент-Луистен жеткізу үшін он үш жүк вагонын қажет етті. Филадельфияға келген соң, орган одан да үлкен болды, қосымша құбырлар қосылды – 1917 жылға дейін 3000 құбыр қосылды, ал 1924 жыл мен 1930 жыл арасында тағы 10000 құбыр қосылды. Қазіргі заманғы органның 28 500 құбыры бар, олардың арасында Орегон қант шыршысынан жасалған 32 фут (10 м) ұзын және жуан құбыр мен төрттен бір дюйм ұзындығындағы кішкентай құбыр бар. Wanamaker Organ-дағы қойылымдар дүйсенбі күнінен бастап сенбіге дейін күніне екі рет өтеді.

Philadelphia has a wide variety of performance venues for music. The city's most senior venue is the famed Academy of Music. Established in 1857, the academy is the longest continuously operating opera house in the United States that is still being used for its original purpose. At the very center of Philadelphia's musical life, the academy is home to many internationally recognized performance ensembles, including the Philly Pops, the Philadelphia Ballet, and Opera Philadelphia. The academy also presents touring artists and musical theatre of the highest caliber. The most recent addition to the city's list of venues is the Kimmel Center for the Performing Arts, home of the internationally renowned Philadelphia Orchestra, which opened in 2001. The Philadelphia Singers often sing in concerts with the orchestra. The center is also home to the Chamber Orchestra of Philadelphia, Philadanco and the Philadelphia Chamber Music Society (PCMS). The PCMS, established in 1986, puts on concerts by internationally renowned performers as well as local ensembles like 1807 and Friends, who have been prominent local performers since 1981. Also of major importance to the city is the Mann Center for the Performing Arts, one of the largest outdoor amphitheatres in the United States. Established in 1976 as the Robin Hood Dell West, the Mann Center is the summer performance space for the Philadelphia Orchestra. It is also host to major touring artists from all genres of music and is Philadelphia's main venue for popular entertainers. In addition to the Mann Center, the Tower Theater, in Upper Darby Township, Pennsylvania, just outside Philadelphia serves as a destination for many top touring acts. The Annenberg Center for the Performing Arts is another notable venue in the city. Founded in 1971, the center now includes the University of Pennsylvania's Irvine Auditorium, Zellerbach Theatre and Harold Prince Theatre. The center offers a varied program of more than 170 performances each year, including concerts, theatre, and dance. Philadelphia has a thriving jazz and cabaret scene, largely due to the efforts of the John W. Coltrane Cultural Society, which honors local jazz legend John Coltrane and helps to promote jazz in the city. There are a number of nightclubs in the city that host live music, most notably Warmdaddy's which has been a hot spot for jazz and blues entertainers for more than four decades. The city is also home to the Philadelphia Clef Club of Jazz and Performing Arts, which has been called the "first ever club designed and constructed specifically as a jazz institution". Another notable venue is World Cafe Live (WCL), which opened October 2004. A three tiered music hall, restaurant, and bar, WCL has been host to such artists as George Clinton and the Parliament Funkadelic, Rhett Miller, Natalie Cole, KT Tunstall, Allen Toussaint, Pink Martini, Buckethead, and Liz Phair. Philadelphia's diverse ethnic groups have established several organizations that promote their musical styles, including the Asian Arts Initiative and the Latin American Musicians Association (AMLA). The AMLA was established by Jesse Bermudez in 1982 in North Philadelphia to promote Latino music and musicians. The association runs a Latin School of Arts, which features teachers like Elio Villafranca and Pablo Batista. The Italian American Broadcasting Network is in Philadelphia and promotes radio stations that broadcast Italian music in southeastern Pennsylvania; the Philadelphia stations that play Italian music include WPHT, WEDO, and WEMG. The Painted Bride Art Center is a local organization which promotes alternative and avant garde music, and Crossroads Music is the city's only organization entirely dedicated to presenting musicians with roots in specific cultural traditions from all parts of the world. Other local institutions include the Philadelphia Gay Men's Chorus, founded in 1981, and the Mendelssohn Club, a choral group that dates back to the 19th century. The Mendelssohn Club was founded by William Gilchrist, one of the major figures of 19th century music in the city. Also of note is the Philadelphia Youth Orchestra, one of the most highly regarded children's groups in the United States, having performed worldwide since forming in 1939. A local and highly respected musical novelty is the Wanamaker Organ, located in the Center City Macy's department store at 1300 Market. Its organ was built in 1904, designed by organ architect George Ashdown Audsley. The organ was so large it required thirteen freight cars to bring it from St. Louis. Once in Philadelphia, the organ was made even larger, with additional pipes added—3,000 were added by 1917, and between 1924 and 1930, 10,000 more were added. The modern organ has 28,500, ranging from a 32 feet (10 m) long and thick pipe made of Oregon sugar pine and a tiny, quarter inch long pipe. Performances on the Wanamaker Organ are given twice a day, Monday through Saturday.

Музыкалық фестивальдер мен жыл сайынғы іс-шаралар

Филадельфиядағы ірі музыка фестивальдеріне Вест-Ок-Лейн джаз фестивалі (бұрын жыл сайын маусым айында өткізілетін), Филадельфияның Бах фестивалі (1976 жылдан бері) және ұзақ жылдар бойы сақталған тарихи Филадельфия халық фестивалі кіреді. Penn's Landing-те түрлі жазғы концерттік сериялар мен этностық фестивальдер өтеді, оның ішінде тамыздағы Smooth Jazz Summer Nights сериясы. Jazz on the Ave Music Festival (2006 жылдан бері) әдетте тамыздың ортасында Broad Street және Cecil B. Moore Avenue көшелерінде джаз, соул, госпел және R&B, сондай-ақ заманауи қалалық музыка жанрларында өтеді. Филадельфия Céilí тобы – ирланд музыкасын насихаттайтын және фестиваль өткізетін белгілі жергілікті ұйым. Топтың мәлімдемесіне сәйкес, бұл фестиваль АҚШ-тағы ең көне үздіксіз ирландтық дәстүрлі фестивальдердің бірі. Қаладан көп алыс емес жерде жыл сайынғы Concerts Under the Stars жазғы фестивалі өтеді. Филадельфиядағы ең танымал жылдық музыкалық шара – Муммерс-парад, ол Жаңа жылдық мереке, онда әдемі костюмдер, көне заманғы струнды оркестрлер және басқа да көңіл көтеру шаралары ұйымдастырылады. Бұл дәстүр 17 ғасырдың ортасына дейін барып жетеді, сол кезде Филадельфиядағы фин және швед қоныс аударушылары мерекелерді мылтық ату арқылы тойлаған. Олардың парады жылдар бойы дамып, әртүрліленіп, ал Муммерс дәстүрі 1901 жылы ресми түрде бекітілді және содан бері екі жылды қоспағанда, әр жыл сайын өткізіліп келеді. Муммерлердің струнды оркестрі – бірнеше ондаған музыканттардан тұратын үлкен топ, олар банджо, скрипка, бас виола, глокеншпиль, қоңырау, аккордеон, саксофон және барабандарды "көне стильдегі, металл дыбыспен, 1900 жылға дейінгі танымал музыканы еске түсіретін" тәрізде орындайды.

17 ғасыр

Филадельфия аймағындағы ең алғашқы музыка – осы жерде тұратын халықтардың музыкасы болды, алайда олардың музыкасы туралы көп мәлімет жоқ. Қала 1682 жылы Англиядан келген Уильям Пенн тарапынан діни қуғын-сүргіннен зардап шеккендерге пана ретінде, Карл II оған бөлген жерге құрылды. Осының салдарынан, қаланың алғашқы музыка тарихының көп бөлігі түрлі діни сенімдерге байланысты қасиетті музыкамен тығыз байланысты. Қалаға келген неміс иммигранттары 18 ғасырдың бірінші жартысында протестант шіркеулерінде және музыка басылымы саласында белсенді музыкалық мәдениетті қалыптастыруға зор үлес қосты. Колониялық кезеңнің басында діни емес музыка үйлерде және жекелеген әлеуметтік клубтарда орындалса да, діни емес музыканың көпшілік алдында орындалуы 1750 жылдарға дейін басталған жоқ. Сол кезде Филадельфия Британдық Америкадағы Он үш колонияның және Революциялық соғыстан кейін құрылған жаңа Америка Құрама Штаттарының маңызды мәдени орталығы ретінде танылды. Қала Хайдн мен Моцарттың классикалық музыкасымен атақты болды және 18 ғасырдың соңғы жартысында Америка Құрама Штаттарындағы ең жақсы опера және театр сахнасына ие болды.

18 ғасыр

Филадельфия колониялық дәуірде және 18 ғасырдың соңында Солтүстік Америкадағы маңызды музыка орталығына айналды. Алғашқы колониялық кезеңде музыка көбінесе шіркеуде және үйде орындалған. Филадельфияға алғаш көшіп келген ағылшын квакерлері музыкаға көп қызығушылық танытпаса да, Уильям Пенннің басқа діни топтарға көрсеткен кеңпейілділігі музыкалық өмірдің дамуына жағдай жасады. 1700 жылдар шамасында қалаға келген неміс иммигранттары өздерімен музыкалық аспаптар әкеліп, орган жасап, әндер жазды. Осы неміс иммигранттары музыкалық ноталардың алғашқы басылымдарын жасады, ал 1750 жылға дейін қалада неміс тіліндегі 20-дан астам ән жинағы жарық көрді. 18 ғасырдың ортасына қарай қала Жаңа дүниедегі музыка баспасының жетекші орталығы болды. Америка Құрама Штаттарындағы ең көне ағылшын тіліндегі ән жинағы, қазірге дейін сақталған – 1741 жылы Бенджамин Франклин басып шығарған Исаак Уоттстің «Гимндер мен рухани әндер» кітабы. Ағылшын тіліндегі колониялық ән жинақтарының ең ірісі және маңыздысы – Джеймс Лионның (Филадельфия, 1761) құрастырған «Урания, немесе Забур күйлері, әндер мен гимндер» жинағы. Колониялық Пенсильванияда көптеген діни азшылықтар болды, олардың кейбіреуі аймақтың музыкалық дамуында маңызды рөл атқарды. 1694 жылы Иоганнес Келпиус басқарымындағы неміс пиетистерінің тобы Филадельфия аймағына қоныстанды. Бұл пиетистер Виссахикон өзенінің жағасында өмір сүрді және Виссахиконның шөлділері (немесе мистиктері) ретінде танылды. Кельпиус гимн жазушы және музыкант болған. Кейбір гимндердің әуені Кельпиус жазған деген болжам бар, бірақ музыка тарихшысы Гилберт Чейз мұның рас екеніне күмәнді. Чейзтің сөзіне қарағанда, музыканың көп бөлігі «неміс тіліндегі көздерден алынған». Бұл гимндерді суретші және музыкант Кристофер Витт ағылшын тіліне аударған, ол Солтүстік Америкадағы колониялардағы алғашқы жеке шіркеу емес орган жасаған деп есептеледі. Филадельфия қаласы Рим-католик шіркеуінің музыкасының да маңызды орталығы болды. Америка Құрама Штаттарында жарық көрген алғашқы католик ән жинағы 1787 жылы Филадельфияда жарық көрді, оның атауы «Litanies and Vesper Hymns and Anthems as They Are Sung in the Catholic Church» болды. Бұл жинаққа сопрано және бас үшін жазылған музыка кірді, кейінірек шыққан басылымдарда үшінші вокалдық бөлім қосылды, ал Масса мен гимндерде әшекейленген қарапайым ән тақырыптары қолданылды. Баспагер Мэтью Кэри өте ықпалды болды, 1794 жылы ол кейінірек шыққан басылымдарына гимндер қосылған катехизис жариялады. Діни емес музыканың алғашқы орындалуы бастапқыда үйде немесе қаладағы жекелеген әлеуметтік клубтарда өтті. Ең алғашқы жеке концерт 1734 жылы, ал алғашқы қоғамдық концерт 1757 жылы өтті. Сол жылы камералық оркестрдің қатысуымен жазылымдық концерттер басталды, онда заманауи ағылшын, итальян, неміс және богемиялық композиторлардың музыкасы орындалды, бұл губернатор Джон Пенн мен Тәуелсіздік декларациясына қол қойған және әуесқой композитор және орындаушы Фрэнсис Хопкинсонның күш-жігерінің нәтижесінде болды. Америка төңкерісінен кейін Филадельфияға Еуропадан көптеген кәсіби музыканттар келді. Рейнер Тейлор, Александр Рейнгл және Бенджамин Карр 18 ғасырдың басында қаланың музыкалық өміріндегі жетекші тұлғалар болды. Бұл адамдар Англиядан көшіп келген және орындаушылар, композиторлар, дирижерлер, мұғалімдер және концерт менеджерлері ретінде белсенді болды. Сюзанна Хасвелл Роусон қалада белсенді жұмыс істеген маңызды композитор болды. Ол Рейнглдің екі шығармасына либретто жазды және сәтті ақын, гитарист, әнші, драматург және актриса болды. Бенджамин Франклин де музыкант, гитара мұғалімі және шыны гармоника сияқты музыкалық аспаптардың ойлап тапқан. 1784 жылы Эндрю Адгейт шіркеу музыкасын қолдау институтын ұйымдастырды, ол 1787 жылы Уран академиясы деп аталды (1787–1800). Бұл мектеп 18 ғасырдың соңында қаланың хор музыкасының орталығы болды. Филадельфиядағы музыкалық драманың ең алғашқы қойылымы – Колли Сибердің «Флорасы немесе құдықтағы Хоб», 1754 жылы Англиядан келген гастрольдік опера труппасы орындаған баллада операсы. 1757 жылы Фрэнсис Хопкинсон Томас Арнның «Альфред» маскарасын сахналады. 1759 жылы Дэвид Дуглас салған Қоғам залы театры да, 1766 жылы Арнның «Томас және Салли» спектаклімен ашылған Саутварк театры да Америка труппасы ұсынған пьесалар мен опералардың қойылымдарын сахналады. Квакерлер мен басқа да діни топтар театрлық қойылымдарға моральдық қарсылық білдіргенімен, жетекші британ композиторларының комикалық опералары жиі қойылып, Лондон премьерасынан кейін көп ұзамай орындалды. Төңкеріс кезеңінде қымбат театрлық ойын-сауықтарға тыйым салынды, бірақ британ оккупациясы кезінде бұл тыйым күшін жойды және 1789 жылға дейін сақталды. Тыйым алынғаннан кейін Филадельфия елдегі маңызды театр орталықтарының біріне айналды. 1792 жылы Рейнгл мен Томас Вигнелл құрған Жаңа Америкалық труппа Англиядан көптеген әншілер мен композиторларды шақырды. Репертуардың басым бөлігі Лондоннан алынса да, Филадельфияда тұратын бірнеше композиторлар түпнұсқа опералар жазды, олардың ең сәттілері Каррдың «Дөңгелекшілер» (1796), Рейнглдің «Ерлер» (1795) және Тейлордың «Эфиоп» (1814) опералары болды. Филадельфия операсының сәттілігіне 1793 жылы Рейнгл мен Вигнелл салған Жаңа театрдың салынуы да себеп болды, кейін ол Кэстнат немесе Кэстнат көшесі театры деп аталды. Бірнеше Моцарт опералары, соның ішінде «Дон Жуан» және «Фигароның некесі» 1793 жылы Жаңа театрда АҚШ-та алғаш рет қойылды. Тейлор мен Карр да сол кездегі АҚШ-тағы ең сәнді театр болған Жаңа театрда жұмыс істеді. Бұл ғимаратқа шамамен 2000 адам сыйып, оның дизайны Англиядағы Бат қаласындағы Театр Роял үлгісінде салынған.

Philadelphia became an important center for music in North America during the colonial era and late 18th century. During the early colonial period, music making took place mainly in the church and the home. Although the original settlers of Philadelphia were English Quakers who had little interest in music, William Penn's hospitality to other religious groups ensured the eventual growth of musical activities. German immigrants who began arriving in the city around 1700 brought musical instruments with them, built organs, and composed hymns. Some of the earliest printing of sheet music came from these German immigrants and more than 20 editions of German language hymnals were printed in the city before 1750. By the mid 18th century the city was the leading center for music printing in the New World. One of the earliest English language hymnals from the United States that still survives is an extant copy of Isaac Watts' Hymns and Spiritual Songs, printed in 1741 by Benjamin Franklin. Of the colonial hymnbooks in English, the largest and most significant was Urania, or A Choice Collection of Psalm Tunes, Anthems, and Hymns, compiled by James Lyon (Philadelphia, 1761). Colonial Pennsylvania was home to a number of religious minority sects, several of which have played an important role in the musical development of the area. A number of German Pietists settled in the Philadelphia area in 1694, led by Johannes Kelpius. These Pietists lived along the banks of the Wissahickon Creek, and became known as the Hermits (or Mystics) of the Wissahickon. Kelpius was a hymn writer and musician. Kelpius has been said to be the composer of certain hymn tunes, although music historian Gilbert Chase doubts that he wrote the music, much of which, Chase claims, "is taken from readily identifiable German sources". These hymns were translated into English by Christopher Witt, a painter and musician said to have built the first private non church organ in the colonies of North America. The city of Philadelphia has also been a major center for Roman Catholic church music. The first Catholic hymnbook published in the United States came from Philadelphia in 1787, entitled Litanies and Vesper Hymns and Anthems as They Are Sung in the Catholic Church; this collection included music scored for treble and bass, with later editions adding a third vocal section, and used highly ornamented plainchant themes in the Mass and hymns. The publisher Mathew Carey was particularly influential, publishing a catechism in 1794 that included hymns in later editions. Performances of early non religious music were originally relegated to the home or private social clubs in the city. The earliest known private concert was given in 1734, the first known public concert in 1757. Subscription concerts featuring a chamber orchestra were initiated in that year, including music by contemporary English, Italian, German and Bohemian composers, largely through the efforts of Governor John Penn and Francis Hopkinson, a signer of the Declaration of Independence and amateur composer and performer. After the American Revolutionary War, a substantial number of professional musicians from Europe arrived in Philadelphia. Rayner Taylor, Alexander Reinagle and Benjamin Carr were the leading figures in the city's musical life around the turn of the 18th century. These men had emigrated from England and were active as performers, composers, conductors, teachers and concert managers. Susannah Haswell Rowson was an important female composer active in the city. She wrote the librettos for two of Reinagle's compositions, and was a successful poet, guitarist, singer, playwright and actress. Benjamin Franklin was also a musician, a guitar teacher and inventor of musical instruments like the glass armonica. In 1784 Andrew Adgate organized the Institution for the Encouragement of Church Music, renamed the Uranian Academy (1787–1800). The school was the center of the city's choral music scene during the latter part of the 18th century. The earliest known performance of a musical drama in Philadelphia was Colley Cibber’s Flora, or Hob in the Well, a ballad opera performed by a touring opera company from England in 1754. In 1757 Francis Hopkinson mounted an elaborate production of Thomas Arne’s masque Alfred. Both the Society Hall Theatre, built by David Douglass in 1759, and the Southwark Theatre, which opened in 1766 with Arne's Thomas and Sally, staged productions of plays and operas given by the American Company. Although the Quakers and other religious groups expressed their moral opposition to theatrical performances, comic operas by leading British composers were frequently performed, often soon after their premières in London. During the revolutionary period expensive theatrical entertainments were prohibited, except during the time of the British occupation, and the ban remained in effect until 1789. After the ban was lifted, Philadelphia became one of the nation's main theatrical centers. The New American Company, founded in 1792 by Reinagle and Thomas Wignell, recruited a large number of singers and composers from England. Although the principal repertory was from London, several composers who lived in Philadelphia wrote original operas; among the most successful were Carr's The Archers (1796), Reinagle's The Volunteers (1795), and Taylor's The Aethiop (1814). The success of Philadelphia opera due in part to the construction in 1793 of the New Theatre, later known as the Chestnut or Chestnut Street Theatre, by Reinagle and Wignell. Several Mozart operas made their United States debut in the New Theatre, including Don Giovanni and Marriage of Figaro, both in 1793. Taylor and Carr also worked at the New Theatre which was the most splendid theatre in the United States in its day. The building seated nearly 2000 people, and its design was based on the Theatre Royal, Bath in England.

19 ғасыр

Филадельфиядағы Қасиетті Үштік шіркеуі 1810 жылы алғашқы неміс-американдық католик катехизисін жариялады, ал Сент-Августин католик шіркеуінің музыкалық жетекшісі Бенджамин Карр 19 ғасырдың басында әндер жинақтарын жариялады. Каррдың 1805 жылғы еңбегі «O Sanctissima» және «Adeste Fideles» шығармаларын американдық католиктерге таныстырды. Америкалық содальдық қозғалысы 1841 жылы Филадельфияда Феликс Барбелин құрған; Барбелин жеке өзі алғашқы американдық содальдық нұсқаулықты дайындады, содан кейін 19 ғасырдың соңында басқалары да оған қосылды. Филадельфиядағы католик шіркеуі 19 ғасырдың басында музыкалық білім берудің маңызды орталықтарын құрды, оның ішінде ән мектебі мен ұлдар хоры ашылды. 1810 жылдары Людвиг ван Бетховеннің 1811 жылы тұңғыш рет орындалған «Эроика симфониясы» сияқты шығармаларының тұңғыш орындалуы болды. Нотр-Дам де Намур және Қасиетті Бала сестерлері бірнеше әндер жинақтарын жариялады, олардың кейбіреулері кейіннен Санкт-Базиль әндер жинағына енді. 1820 жылы Музыкалық қор қоғамының құрылуымен Филадельфиядағы музыкалық белсенділік күрт өсті. 19 ғасырдың ортасына қарай қала ұлттық музыкалық даму орталығына айналды, жергілікті діни музыка айтарлықтай өзгерді, ал жаңа стильдер аймақтық деңгейде танымал болды, әсіресе ағылшын операсы. Филадельфияда 19 ғасырдың ортасында маңызды концерт өтті, ол елдегі алғашқы ірі концерттердің бірі болды, оны Филадельфия колледжінің хоры жетекшілік етті. Филадельфияда 1845 жылы алғашқы американдық гранд-операның тұңғыш көрсетілімі болды, ол «Леонора» операсы, оның авторы – «Ұлттық газет» және «Қоғамдық кітапша» газеттерінің композиторы және музыка жазбашысы Уильям Генри Фрай. Опера итальян стилінде жазылған және оны осы маусымда 16 рет қойды. Филадельфияның Музыка академиясы, «Брод-стриттің ұлы анасы» 1855 жылы құрылды. Ол ашылған кезде АҚШ-тағы ең әдемі опера театры болды. Филадельфиялық Наполеон Ле Брун фирмасы салған және Ла Скала үлгісінде салынған бұл үйдің үш балконы, әсерлі интерьері және 3000-ға жуық орын бар. 1855 жылдың 18 маусымында Президент Франклин Пирс қатысқан негізді салу салтанаты өтті, ал орын 1857 жылдың 26 қаңтарында үлкен кешпен ашылды. Сол жылы 25 ақпанда Батыс жарты шарда Джузеппе Вердидің «Иль Троваторе» операсының тұңғыш көрсетілімі орындалды. Музыка академиясы – АҚШ-тағы ең көне опера театры және 1963 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды; ол қаланың басты опера театры болып табылады және Пенсильвания балетінің үйі. 2001 жылы Кимель сахналық өнер орталығы ашылғанға дейін Филадельфиядағы басты концерт залы болды. Бұл жерде көптеген алғашқы американдық қойылымдар орындалды, соның ішінде Шарль Гуноның «Фауст» (неміс тілінде, 1863), Рихард Вагнердің «Der fliegende Holländer» (итальян тілінде, 1876) және Ариго Боитоның «Мефистофеле» (1880). 19 ғасырдың екінші жартысында тағы екі опера театры ашылды: Честнат-стрит опера театры (1885) және Гранд опера театры (1888). Үш үйдің болуы арқасында қала Еуропаның ең үздік жұлдыздарын тарта алды. Гранд опера театрында Густав Хинрихс бірқатар американдық премьераларын қойды: «Cavalleria rusticana» (1891), «L'amico Fritz» (1892), «Les pêcheurs de perles» (1893), «Manon Lescaut» (1894) және Хинрихтің өзінің операсы «Onti Ora» (1890). Қаланың алғашқы маңызды оркестрі 1856 жылы құрылды. Карл Леншоудың жетекшілігімен ансамбль 1895 жылға дейін жыл сайын концерттер сериясын өткізді. Дирижер және импресарио Теодор Томас 1864 және 1891 жылдар аралығында әр маусымда бір немесе екі концерт сериясын ұсынды. 1876 жылы Америка тәуелсіздігінің 100 жылдығын тойлау кезінде Томас оркестрі жаз бойы концерттер берді, бірақ бағдарламалары тым ауыр болғандықтан және зал қаланың орталығынан тым алыс болғандықтан, Томас үлкен қаржылық шығынға ұшырады. Қаланың көптеген неміс тұрғындары бірнеше әншілер қауымдастығын қолдады. «Männerchor» (1835–1962), «Junger Männerchor» (1850 жылдан бастап) және «Arion» (1854–1969) таратылды, бірақ «Harmonie» (1855) және тағы сегіз неміс хор ұжымы әлі де белсенді болып қала береді. Басқа маңызды ертедегі хорлар – Майкл Кросс пен Хью Арчибальд Кларк жетекшілік еткен «Abt Male Chorus» және 1886–1918 жылдар аралығында болған «Eurydice Chorus». Екі хор әлі де гүлденуде: 1872 жылы құрылған Филадельфияның «Orpheus Club» – Америкадағы осы сияқты ең көне ерлер хоры және 1874 жылы Филадельфия композиторы және музыканты Уильям Уоллес Гилкрист құрған «Mendelssohn Club». 19 ғасырда Филадельфия халықтық музыканың композициясы, жариялануы және орындалуы үшін маңызды орталық болды, ал ғасырдың екінші жартысында 100-ден астам композиторлар театр мен салон үшін әндер мен билер жазып жатты. Мистральдық қойылымдар ынтамен қабылданады, ал 1855 жылы алғашқы қара нәсілді мистральдық театры ашылды. Жергілікті мистральдық өнерпаз Джеймс А. Блэнд «Carry Me Back to Old Virginny» (1878) және «Oh, dem Golden Slippers» (1879) сияқты феноменалды табысқа жеткен әндер жазды. Соңғысы «Mummers» әндерінің ресми әніне айналды, олар 1901 жылы жаңа жыл күні әртүрлі костюмдермен шеруге шығып, банжо, гитара, саксофон және глокеншпильде орындады.

Philadelphia's Holy Trinity Church published the first German American Catholic catechism in 1810, while the music director of St. Augustine's Catholic Church, Benjamin Carr, also published hymnbooks in the early 19th century. Carr's 1805 work introduced "O Sanctissima" and "Adeste Fideles" to American Catholics. The American Sodality movement began in Philadelphia in 1841, founded by Felix Barbelin; Barbelin personally prepared the first American Sodality Manual, which was followed by others throughout the later 19th century. The Catholic Church of Philadelphia established important institutions of musical education in the early 19th century, with the foundation a singing school and boys choir. Throughout the 1810s premieres of Ludwig van Beethoven’s works like his Eroica Symphony which premiered in 1811. The Sisters of Notre Dame de Namur and the Sisters of the Holy Child published several collections of hymns, some of which were later included in St. Basil's Hymnal. With the inauguration of the Musical Fund Society in 1820, musical activity in Philadelphia greatly increased. By the mid 19th century, the city was a national center for musical development, with local religious music changing considerably, and new styles becoming regionally popular, especially English opera. An important concert was held in Philadelphia in the mid 19th century, one of the first major concerts in the country led by a chorus, in this case from the College of Philadelphia. Philadelphia saw the première in 1845 of the first American grand opera, Leonora by composer and music journalist of the National Gazette and the Public Ledger, William Henry Fry. The opera was written in the Italian style and admired so much that it was performed 16 times that season. Philadelphia's Academy of Music, the "Grand Old Lady of Broad Street," was founded in 1855. When it opened it was by far the finest opera house in the United States. Built by the Philadelphia firm of Napoleon Le Brun and modeled after La Scala, the house has three balconies, an impressive interior and nearly 3000 seats. The groundbreaking ceremony was held on June 18, 1855, with President Franklin Pierce in attendance and the venue opened with a grand ball on January 26, 1857. The first opera performed there was the western hemisphere premiere of Giuseppe Verdi's Il Trovatore, on February 25 of the same year. The Academy of Music is the oldest existing opera house in the United States and was declared a National Historic Landmark in 1963; it remains the principal opera house for the city and is the home of the Pennsylvania Ballet. It was the principal concert hall in Philadelphia until the opening of the Kimmel Center for the Performing Arts in 2001. Many first American performances were given there, including Charles Gounod's Faust (in German, 1863), Richard Wagner's Der fliegende Holländer (in Italian, 1876) and Arrigo Boito’s Mefistofele (1880). In the second half of the 19th century, two additional opera houses were opened: the Chestnut Street Opera House (1885) and the Grand Opera House (1888). With three houses available, the city was able to attract touring companies that featured the finest European stars. A number of American premières were directed by Gustav Hinrichs at the Grand: Cavalleria rusticana (1891), L'amico Fritz (1892), Les pêcheurs de perles (1893), Manon Lescaut (1894) and Hinrich's own opera, Onti Ora (1890). The city's first resident orchestra of importance, the Germania Orchestra was founded in 1856. Under the direction of Carl Lenschow, the ensemble gave annual series of concerts up through 1895. The conductor and impresario Theodore Thomas also presented one or two concert series each season between 1864 and 1891. During the centennial celebration of American independence in 1876 the Thomas Orchestra gave concerts throughout the summer but, as the programs were too weighty and the hall too far from the center of the city to attract a large audience, Thomas suffered a great financial loss. The city's large German population supported several singing societies. The Männerchor (1835–1962), the Junger Männerchor (from 1850) and Arion (1854–1969) have been disbanded, but Harmonie (1855) and eight other German choral groups remain active. Other important early choruses were the Abt Male Chorus, led successively by Michael Cross and Hugh Archibald Clarke, and the Eurydice Chorus (1886–1918). Two choruses still flourishing are the Orpheus Club of Philadelphia, founded in 1872 it is America's oldest men's chorus of its kind, and the Mendelssohn Club, founded in 1874 by Philadelphia composer and musician William Wallace Gilchrist. In the 19th century, Philadelphia was an important center for the composition, publication and performance of popular music, and by the second half of the century more than 100 composers were writing songs and dances for the theatre and salon. Minstrel shows were enthusiastically received, and in 1855 the first black minstrel theatre was opened. The local minstrel performer James A. Bland composed songs that attained phenomenal success, especially "Carry Me Back to Old Virginny" (1878) and "Oh, dem Golden Slippers" (1879). The latter became the 'theme song' of the Mummers, who established clubs and formally inaugurated the annual tradition in 1901 of dressing in extravagant costumes and parading on New Year's Day while performing on banjos, guitars, saxophones and glockenspiels.

Филадельфия оркестрі

Филадельфия 1900 жылы Филадельфия оркестрінің мекенжайына айналды, оның тарихының көп бөлігінде американдық оркестрлер арасында ең көрнектісі және «Үлкен Бес» американдық ансамбльдерінің бірі саналды. Оркестрді бастапқыда Фриц Шель басқарды; 1907 жылы Карл Полиг дирижерлік таяқшаны иеленді. Бірақ оркестрді елдегі ең танымал оркестрлердің біріне айналдырған дирижер Леопольд Стоковский болды. Стоковский 1936 жылдан бастап Юджин Ормандимен бірлесіп дирижерлік қызметін атқарды, ал 1938 жылы Орманди толыққанды басқаруды өз қолына алды. Стоковский мен Ормандидің басшылығымен Филадельфия оркестрі 20-шы ғасырда бірнеше танымал жазбаларды жасады, соның ішінде 1940 жылғы Диснейдің «Фантазия» фильміне жазылған музыка бар. Өзін-өзі насихаттауға бейімділігімен көзге түскен «Стокки» атымен танымал оркестр ұлттық және халықаралық гастрольдердің ауқымды жоспарын жүзеге асырып, 20-шы ғасырдың заманауи классикалық оркестрінің үлгісіне айналды. Стоковский кеткеннен кейін Орманди 1970 жылдарға дейін оркестрді жетектеп, оның керемет дыбысын сақтап, «Филадельфия дыбысын» әйгілі еткен танымал классикалық репертуарға сүйенді. Ол Қытайға сапар шегіп, Пекин қаласындағы Халық Үлкен залында концерт берген алғашқы американдық оркестр болды. Қытайлық гастрольдер жақсы қабылданды және содан бері үш рет қайталанды. 20-шы ғасырда оркестр өз түрінде алғаш рет электрлік жазбалар жасады, коммерциялық демеушілікпен радио хабарларын таратуға, «The Big Broadcast» көркем фильмінің саундтрегіне, ұлттық телеарнада, Бетховеннің толық симфонияларын компакт-дискіге жазып, интернетте концерттің тікелей эфирін көрсетті және Вьетнамда гастрольдік сапарлар жасады.

Камералық музыка

Филадельфияда белсенді камералық музыка өнерінің дамуы да байқалды. 20-шы ғасырдың басындағы ең танымал кәсіби топтардың бірі – Кертис струнный квартеті (1932–81) болды. Квартет мүшелері Кертис институтын бітірген түлектер еді, және квартет көп саяхаттап, көптеген жазбалар жасады. Филадельфия оркестрінің мүшелерінен құралған Филадельфиялық струнный квартеті 1959 жылы құрылып, 1967 жылы Вашингтон университетінің тұрақты квартеті атанды. Филадельфия оркестрінің музыканттары жиі камералық музыка концерттерін өткізеді. 1964 жылы Марк Мостовой құрған «Кончерто солисти» қаланың басты кәсіби камералық оркестрі болды, кейіннен ол қайта ұйымдастырылып, Филадельфия камералық оркестрі болып өзгерді. 1986 жылы құрылған Филадельфия камералық музыка қоғамы қалаға белгілі камералық топтар мен жеке орындаушыларды шақырады.

Хорлық музыка

ХХ ғасырда қалада бірнеше елеулі жергілікті хорлар болды. Генри Гордон Тандэр жетекшілік еткен Филадельфия хор қоғамы (1897–1946 жж.) көптеген жылдар бойы қаланың басты хоры болды. Басқа бұрынғы хорлар: The Treble Clef Club (1884–1934), Palestrina Choir (1915–1948), Accademia dei Dilettanti di Musica (1928–1960), Pennsylvania Pro Musica (1972–2020). Филадельфияның Мендельсон клубы (1874), "Singing City" (1947), Филадельфия хорлық өнер қоғамы (1982) және VoxAmaDeus (1989) әлі де гүлденуде. 1971 жылы құрылған Филадельфия әншілері Дэвид Хейз басшылығымен қаланың негізгі кәсіби хоры болды, бірақ 2015 жылы таратылды. Филадельфиялық ұлдар хоры мен хоралы 1968 жылдан бері қаланың ең көрнекті ұлдар хоры болып табылады.

Халықтық музыка

Филадельфия сонымен қатар поп, панк-рок, соул және джаз сияқты алуан түрлі салаларда инновациялық орындаушыларды дүниеге әкелді. Чак Берри мен Бадди Холли 1950-ші жылдардың ортасында рок-н-ролл қалыптастырып жатқан кезде, Филадельфия – сол кезде қалалық мәдени және саяси жаңаруды бастан өткеріп, қала басшылары Джозеф С. Кларк пен Ричардсон Дилворт, сондай-ақ бас қала жоспарлаушысы Эдмунд Бэкон бастаған – 1956 жылы Америка мен бүкіл әлемдегі танымал музыканы өзгертетін ұлттық телешоуға қонақ шақыруды бастады. Бұл шоу рок-н-роллдың ең жарқын жұлдыздарын Батыс Филадельфияға, 46-шы және Маркет көшелеріндегі мектеп оқушылары сабадан кейін билейтін "American Bandstand" телешоуына, жүргізушісі Дик Кларкпен бірге әкелді. Қала 1950-ші және 1960-шы жылдардың басында алғашқы рок музыкасының ең танымал вокалистерін шығарды, олардың ішінде Чабби Чекер, Фрэнки Авалон, Джимми Даррен, Марио Ланза, Фабиан Форте және Бобби Райделл болды. Бұл кезең Оңтүстік Филадельфияда өткен "American Dreams" желілік теледрамасында белгілі бір дәрежеде зерттелді. Филадельфияның джаз мұрасы ерекше атауға лайық, әсіресе Джон Колтрейн мектеп бітіргеннен кейін осы қалаға көшіп келгендігін ескерсек, ол 20 ғасырдың ең инновациялық орындаушыларының бірі болды. 1970-ші жылдардағы "Philly soul" дыбысы да сол дәуірдегі ұлттық музыкалық сананың маңызды бөлігі болды.

Панк-рок

Қаланың жергілікті инди-рок және панк музыкасымен байланысты ерекше тарихы бар. Pure Hell панк тобы 1970-ші жылдары құрылған. 1980-ші жылдары Johnny's Dance Band (JDB) сияқты топтармен бірге жергілікті New Wave қозғалысы пайда болды, сондай-ақ Sadistic Exploits сияқты хардкор панк топтары да өркендеді. 1990-шы жылдардағы инди-рок сахнасы Dead Milkmen және Zen Guerrilla топтары арқылы елімізде кеңінен танылды. Dead Milkmen тобы 1980-ші жылдардың соңында MTV арнасында сатиралық панк дәуірін бастап кетті, ал қала Dieselboy және Josh Wink сияқты өкілдерімен электрондық музыка сахнасын да дамытты.

Ирландия музыкасы

Филадельфия 1840 жылдары көптеген ирланд иммигранттарының мекеніне айналды, және 19-шы және 20-шы ғасырлар бойы да осылай жалғасты. Осы иммигранттар өздерімен ирландтық дәстүрлі музыканың көптеген стилдерін, мысалы, джигтер мен рилдерді алып келді. 1940-жылдардың соңынан бастап Филадельфиядағы ирланд музыкасы Остин Келли мен All Ireland Irish Orchestra тобының WTEL радиостанциясы арқылы тікелей эфирде ойнатылуының нәтижесінде қарқынды дамыды. Қазіргі Филадельфия ирланд музыкасының көптеген маңызды орындаушыларын дүниеге әкелді, ең танымалдары – Мик Молони, Джон Веси, Кевин МакГиллиан және Семус Иган. Олардың әрқайсысы дәстүрлі ирланд-американ музыкасына деген жалпыұлттық қызығушылықтың қайта жандануына үлес қосты. Филадельфиядағы дәстүрлі музыканың қайта жаңғыруы 1930-жылдары жұмыс істей бастаған композитор Эд Риви сияқты алғашқы музыканттардың еңбегіне негізделді. Филадельфияның ирландтық дәстүрлі музыкасына қосқан ең танымал үлесі – Мик Молони. Молони Лимерик графтығынан шыққан, ол Лимерикте де, Дублинде де банджода ойнап, ән айтқан музыкант болды; сонымен қатар ол танымал The Johnstons фольклорлық тобының мүшесі болды. 1973 жылы Филадельфияға көшіп келген Молони ирландтық мәдениет және музыка туралы көптеген дәрістер оқыды және ирланд-американдық музыканы насихаттайтын Green Fields of America ұйымын құрды. Эган – Филадельфияда туған көп аспапты орындаушы, бірақ жас кезінде Майо графтығына көшіп, сол жерде танымал музыкантқа айналды. Ол Ирландияның Solas музыка тобының негізін қалаушы, сондай-ақ Сара МакЛахланның "I Will Remember You" хитін жазды, ол The Brothers McMullen фильмінің саундтрегінде пайда болды, ал Эган оған музыкалық сүйемелдеу жасады.

Жаз

Филадельфияда ерте джаз сахнасы қалыптасты, бастауында жақын орналасқан Честерден шыққан әнші Этель Уотерс тұрды, ол Black Swan Records компаниясының алғашқы жұлдызы болды. Стандарт театры мен Данбар театры, кейін Линкольн театры деп аталды, 20 ғасырдың басында джаз үшін маңызды орындарға айналды, сол кезде көптеген белгілі орындаушылар Филадельфия, Балтимор, Вашингтон (Колумбия округі) және Нью-Йорк қалаларында тоқтады. Джаз – гөспел мен блюзден туған афроамерикандық туынды болғанымен, Филадельфияның көпұлтты халқы осы стильге қызығушылық танытты, ал қаланың итальяндық және еврейлік аудандары бірнеше танымал джаз музыканттарын өсірді. Ең маңыздыларының екеуі – итальяндық джаз аспапшылары Эдди Ланг пен Джо Венути, соңғысы «Филадельфиядан келген ақымақ скрипкашы» деп танылды. Басқаларының арасында Стэн Гетц, Джимми Амади, Роберт Чудник және Ян Савитт болды, ол өзінің тобымен бірге Джордж Туннеллмен гастрольдік сапарлар жасады, ол қаланың алғашқы афроамерикандық әншілерінің бірі болды, үнемі атақты ақ музыканттар тобымен бірге өнер көрсетті. Қаланың 20 ғасырдың басындағы би сахнасын оркестр жетекшісі Говард Ланин басқарды, оның тобы танымал шоу-музыкаларды, вальстерді және жеңіл джазды орындады. Филадельфияның афроамерикандық халқы 2-ші дүниежүзілік соғыс кезінде оңтүстіктен көшіп келудің нәтижесінде күрт өсті, сол кезде болашақ жұлдыздар – Хит ағайындылары, Диззи Гиллеспи және Джон Колтрейн Каролинадан Филадельфияға көшіп келді. Филадельфияның 20 ғасырдың ортасындағы джаз мұрасы Нью-Йоркпен тығыз байланысты бибоп стилінің дамуында маңызды рөл атқарды. 1940 жылдары Филадельфия джазы Солтүстік Филадельфиядағы Колумбия даңғылындағы клубтарда және Оңтүстік Филадельфиядағы Клеф клубы, Шоубоут және Пеп сияқты клубтарда қалыптасты. Қала боп дәуірінің саксофонистерінің көптеген өкілдерін өсірді, олардың ең танымалсы – 20 ғасырдың ең танымал джаз музыканттарының бірі, «белсенді, күшті, эмоционалды стильмен» танылған Джон Колтрейн. Қала сонымен қатар Чарли Биддл, Клиффорд Браун, Рей Брайант, Томми Брайант, Кенни Деннис, Джимми Оливер, Каталист, Фили Джо Джонс, Ал Грей, Реджи Уоркман, Ред Родни, Джимми Смит, Хэнк Мобли, Билли Рут, Спекс Райт, Джерри Томас, Уилбур Уэр, Хасан Ибн Али, Кларенс Шарп, Джон Деннис, Уолт Диккерсон, Джонни Коулс, Ли Морган, Кал Масси, Бенни Голсон, Оден Поп, Билл Баррон, Кенни Баррон, Артур Харпер, Джимми Меррит, Генри Граймс, Леон Граймс, Джимми Гаррисон, Колмар Дункан, Шерман Фергюсон, Маккой Тайнер, Кенни Роджерс, Д.Б. Шрайер, Микки Рокер, Дональд Бейли, Виктор Бейли, Торнел Шварц, Бутси Барнс, Бобби Тиммонс, Спэнки ДеБрест, Сэм Докери, Уэйн Докери, Ричард Гроссман, Сонни Фортун, Тирон Браун, Чарльз Фамбро, Джеральд Висли, Эрл Груббс, Карл Груббс, Сэм Рид, Том Дарнелл, Джимми Васс, Арчи Шепп, Санни Мюррей, Рашид Али және Бадди Делко сияқты музыканттарды өсірді. Унтербергер сонымен қатар American Bandstand-тың мұрасының дәлелі ретінде көптеген кейінгі еліктеушілерді атап көрсетеді: Soul Train және Saturday Night Live пародиасы Sprockets. PCVB American Bandstand-ты «американдық поп-мәдениеттің институты» деп санайды. Кларк шоудың жүргізушісі ретінде жетекші американдық музыка продюсеріне айналды, ал шоу Филадельфияның музыкалық өміріне назар аударды, Swan Records, Cameo Parkway және Chancellor Records сияқты жергілікті лейблдердің дамуына көмектесті. Бұл жүйе Фабиан, Бобби Райделл және Фрэнки Авалон сияқты поп-жұлдыздарды өсірді. Бір кезде шоу мен Кларкқа жалақы төлеу туралы дау туды, бірақ кейіннен Конгресс тыңдауында музыка магнатының кінәсі жоқ екені анықталды. Дегенмен, шоу 1963 жылы Лос-Анджелеске көшірілді және Филадельфияның поп-өндірісі азайды. Филадельфияның 1950 жылдардағы музыкалық өнімдерінің арасында Пенсильвания штатының Честер қаласынан шыққан рок-пионері Билл Хейли және рокабилли музыканты Чарли Грейси болды. Филадельфия сонымен қатар жан-жақты R&B және соул сахнасына ие болды, оның ең ықпалдысы Cameo Parkway лейблі болды, ол 1950 жылдардағы R&B би хиттерінен бастап, Chubby Checker-дің «The Twist» әнінен бастап көптеген хиттер шығарды. Cameo Parkway-ге The Orlons-тың «The Wah Watusi», Dee Dee Sharp-тың «Mashed Potato Time» және The Dovells-тің «The Bristol Stomp» сияқты басқа да билік тақырыпты жаңа әндер сериясы ілесті. Филадельфияның атақты 1950 жылдардағы орындаушыларының арасында ду-воп тобы Дэнни және Джуниорлар да болды. Олар Филадельфияның ду-воп музыканттарының алғашқыларының бірі болды, ұлттық деңгейде сәттілікке жеткен. Ду-воп – Шығыс жағалауының көптеген қалаларымен, әсіресе Филадельфия, Нью-Йорк, Нью-Джерси және Балтимормен байланысты капелла вокалды музыканың стилі. Энтони мен Софоморлар, Филадельфияның тағы бір ду-воп тобы, 1960 жылдары пайда болды. 1950 жылдардың соңында American Bandstand-те биші ретінде танымал болғаннан бастап, ықпалды ди-джей және медиа тұлғасы Джерри Блават 2023 жылы қайтыс болғанға дейін Филадельфияның музыкасын, әсіресе қара нәсілді әртістерді насихаттауда маңызды рөл атқарды.

Philadelphia developed an early jazz scene, beginning with Ethel Waters, a singer from nearby Chester, Pennsylvania, who was the first star for Black Swan Records. The Standard Theatre and Dunbar Theatre, later renamed the Lincoln Theater, were important venues for jazz in the early 20th century, when most major performers stopped in Philadelphia, Baltimore, Washington, D. C., and New York City. Though jazz was an African American creation coming out of Gospel and Blues, Philadelphia's multi ethnic population was attracted to the style, and the city's Italian and Jewish neighborhoods produced several well known jazz musicians. Two of the most important were the Italian jazz instrumentalists Eddie Lang and Joe Venuti, the latter of whom became known as the "Mad Fiddler from Philly". Others included Stan Getz, Jimmy Amadie, Robert Chudnick and Jan Savitt, who, with his band the Top Hatters, toured with George Tunnell, one of the first African American singers in the city to consistently sing with a major white band. The city's early 20th century mainstream dance scene was led by the bandleader Howard Lanin, whose band performed popular showtunes, waltzes and light jazz. Philadelphia's African American population grew greatly as a result of immigration from the south during World War 2, when future luminaries like the Heath Brothers, Dizzy Gillespie and John Coltrane moved to Philadelphia from the Carolinas. Philadelphia's mid 20th century jazz heritage includes an important role in the development of bebop, a style most closely associated with New York. In the 1940s, Philadelphia jazz was based out of clubs along Columbia Avenue in North Philadelphia and clubs like the Clef Club, the Showboat, and Pep's in South Philadelphia. The city produced a number of bop era saxophonists, the most famous of whom was John Coltrane, one of the most renowned jazz musicians of the 20th century, known for an "active, vigorous, emotionally charged style". The city also produced Charlie Biddle, Clifford Brown, Ray Bryant, Tommy Bryant, Kenny Dennis, Jimmy Oliver, Catalyst, Philly Joe Jones, Al Grey, Reggie Workman, Red Rodney, Jimmy Smith, Hank Mobley, Billy Root, Specs Wright, Jerry Thomas, Wilbur Ware, Hasaan Ibn Ali, Clarence Sharpe, John Dennis, Walt Dickerson, Johnny Coles, Lee Morgan, Cal Massey, Benny Golson, Odean Pope, Bill Barron, Kenny Barron, Arthur Harper, Jymie Merritt, Henry Grimes, Leon Grimes, Jimmy Garrison, Colmar Duncan, Sherman Ferguson, McCoy Tyner, Kenny Rodgers, D. B. Shrier, Mickey Roker, Donald Bailey, Victor Bailey, Thornel Schwartz, Bootsie Barnes, Bobby Timmons, Spanky DeBrest, Sam Dockery, Wayne Dockery, Richard Grossman, Sonny Fortune, Tyrone Brown, Charles Fambrough, Gerald Veasley, Earl Grubbs, Carl Grubbs, Sam Reed, Tom Darnell, Jimmy Vass, Archie Shepp, Sunny Murray, Rashied Ali, and Buddy Delco. Unterberger also points to many later imitators as evidence of American Bandstands legacy: Soul Train and the Saturday Night Live parody Sprockets. PCVB regards American Bandstand as an "institution in American pop culture". Clark, as the show's host, became a leading American music producer and the show brought attention to Philadelphia's music scene, facilitating the rise of local labels like Swan Records, Cameo Parkway and Chancellor Records. This system produced pop stars including Fabian, Bobby Rydell and Frankie Avalon. A payola scandal threatened the show and Clark at one point but subsequent congressional hearings cleared the music mogul of wrongdoing. Nevertheless, the show moved to Los Angeles in 1963 and Philadelphia's pop output began to wane. Philadelphia's 1950s era musical output included the rock pioneer Bill Haley from Chester, Pennsylvania, and the rockabilly musician Charlie Gracie. Philadelphia also had a vibrant R&B and soul scene, including most influentially the label Cameo Parkway, which was responsible for some 1950s R&B dance hits beginning with Chubby Checker's "The Twist". Cameo Parkway followed with a series of other dance themed novelty songs like "The Wah Watusi" by The Orlons, "Mashed Potato Time" by Dee Dee Sharp and "The Bristol Stomp" by The Dovells. Philadelphia's famous 1950s performers also included Danny & the Juniors, a doo wop group. They were among the first of Philadelphia's doo wop musicians to gain national success. Doo wop was a style of a cappella vocal music associated with many cities of the urban East Coast, especially Philadelphia, New York, New Jersey and Baltimore. Anthony and the Sophomores, another Philadelphia doo wop group, emerged in the 1960s. Beginning in the late 1950s, when he came to fame as a dancer on American Bandstand, the influential dj and media personality Jerry Blavat was a major force in promoting Philadelphia's music, particularly that of Black artists, until his death in 2023.

Филадельфиялық жан

1960 жылдары Филадельфия соул өзінің ерекше дыбысын дамыта бастады, "күшті поп-мелодиялар мен лақтырылған, көтеріңкі өндіріс (бірлескен гармонияларды аз қолдана отырып)" арқасында қыздар тобының дыбысынан шабыттанды, ал Ховард Тейт және Соломон Берк сияқты басқа орындаушылар оңтүстік соул стиліне көшті. Басты қыздар тобының өкілдеріне Brenda & the Tabulations (“Dry Your Eyes” ду-вуп хитімен), Барбара Мейсон (“Yes, I'm Ready” әніндегі құштар вокалымен) және Клодин Кларктың “рауаша” дыбысы кірді. 1960 жылдары R&B және соул бағытындағы тәуелсіз лейблдардың ішінде Phil LA және Arctic Records болды, олар Кенни Гэмбл мен Леон Хаффтың ән жазу және продюсерлік тобының мансабын бастау орны болды. Гэмбл мен Хафф 1967 жылы The Soul Survivors тобының “Expressway to Your Heart” хитімен соул музыкасындағы Филадельфия дыбысының негізін қалаушылар болды. Олардың ерекшелігі – сезімтал және романтикалық дыбыс. Джерри Батлер онжылдықтың соңында маңызды орындаушыға айналды, өйткені Гэмбл мен Хафф скрипкалар, қоңыраулар мен горндардың үлкен ансамбльдерімен жасалған әсем оркестрлік дыбыспен тәжірибе жасады. Нәтижесінде "фанки" стиль пайда болды, "бұрынғы соулдың R&B және блюз тамырларынан алыстатылды" және "Motown сияқты, егжей-тегжейлілікке және ұстауға назар аударды, бірақ одан әлдеқайда жеңіл болды". Гэмбл мен Хафф Филадельфия соул сахнасының ең танымал продюсерлері болғанымен, аймақта Том Белл да жұмыс істеді, ол The Delfonics, The Stylistics және The Spinners тобымен классикалық стильде жұмыстасты. Philadelphia International сонымен қатар Билли Пол, Three Degrees, MFSB, Банни Сиглар, Декстер Вэнсел, Энтони Уайт және The Ebonys сияқты артистерді шығарды. 1980 жылдардың басында Филадельфия соулдың танымалдылығы күрт төмендеді. Көрермендер дисконы қабылдауын жалғастырды, оның алдында The Trammps және Sister Sledge сияқты топтар тұрды. Барабаншы Эрл Янг ерекше хай-хэт үлгісімен бидің өзін қалыптастырды. Филадельфияның тағы бір маңызды үлесі – жергілікті ветеран Пэтти Лабелл, ол ірі поп-әншісіне айналды. Қала музыкалық жағынан маңыздылығын сақтап, көптеген басқалармен қатар, кеңінен танымал болған жергілікті көк көзді соул дуэті Hall & Oates-ке жол ашты.

In the 1960s, Philadelphia soul began to develop its own sound, drawing from the girl group sound with "strong pop melodies and brassy, upbeat production (without as much use of) interactive harmonies", while other performers, like the funky Howard Tate and Solomon Burke adopted a more Southern soul style sound. Major girl group oriented acts included Brenda & the Tabulations, with their string dominated doo wop hit "Dry Your Eyes", Barbara Mason's sultry vocals on "Yes, I'm Ready" and Claudine Clark's "raucous" sound. R&B and soul oriented indie labels in the 1960s included Phil LA and Arctic Records, where the songwriting and producing team of Kenny Gamble and Leon Huff began their careers. Gamble and Huff were architects of the Philadelphia sound in soul music, beginning with their 1967 hit for The Soul Survivors' "Expressway to Your Heart". Their signature sound was sentimental and romantic, and began to develop with The Intruders, a long running pop act. Jerry Butler became an increasingly important performer later in the decade, as Gamble and Huff experimented with a lush, orchestral sound produced by large ensembles of strings, bells and horns. The effect was a "funky" style, "more removed from earlier soul's R&B and blues roots", and "reminiscent of Motown in its attention to detail and hooks, but was much more lightweight". Though Gamble and Huff were the most renowned producers of the Philly soul scene, the area also produced Thom Bell, who worked with The Delfonics, The Stylistics and The Spinners on a more classical influenced style. Philadelphia International also released Billy Paul, Three Degrees, MFSB, Bunny Siglar, Dexter Wansel, Anthony White, and The Ebonys. By the early 1980s, Philadelphia soul had declined greatly in popularity. Audiences continued to embrace disco, with groups such as The Trammps and Sister Sledge leading the way. Drummer Earl Young had codified the beat itself, with a distinct hi hat pattern. Another one of Philadelphia's major contributions was the local veteran Patti LaBelle, who became a major pop singer. The city remained important musically, giving rise to widely popular local blue eyed soul duo Hall & Oates among many more.

Рок музыкасы

20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында Филадельфияның жергілікті музыкалық өмірі джаз, R&B, рок, хип-хоп және дэнсхолл сияқты түрлі жанрларда көптеген белгілі әртістерді өндірді. 1980-жылдардан бері қаланың танымал музыкаға ең маңызды тарихи үлесі – Нью-Йорк қаласында қалыптасқан стиль, Шығыс жағалауы хип-хопының алғашқы дамуына зор үлес қосу болды.

Қатты панк

Гриндкор, индустриалдық музыка және хардкор панк Филадельфияның қазіргі заманғы музыкалық өмірінің де бөлігі болып табылады, олар Relapse және Dancing Ferret сияқты лейблдердің айналасында қалыптасқан. Жақында Soul Glo тобы панк пен хардкор музыкасын жаңа бағытқа бұрды.

Классикалық музыка

Филадельфияда классикалық музыка өркен жайып тұр. Көптеген оркестрлер, хор ұжымдары, камералық ансамбльдер және жаңа музыка топтары осы қалада орналасқан. Филадельфияда Дженнифер Хигдон сияқты бірнеше белгілі және сәтті композиторлар тұрады.

Электрондық музыка

Филадельфияда 4-ші көшеде орналасқан, кейде «Vinyl Row» деп аталатын аймақта электронды би музыкасының әртүрлі диджей сахнасы бар. Көптеген маңызды іс-шаралар мен кештер осы аймақта және Шон О’Нилдің «Филадельфия қалалық газетіндегі» «Диджей түндері» атты бағанасында жарияланады. Диджей клубтарына Fluid, Shampoo және Transit кіреді, ал қаланың ең танымал диджейлері – Rob Paine, Tom Colontonio, Willyum, Bryon Stout, LickAshot, Roland Riso, Sat One, DJ Smoove және Robbie Tronco. Филадельфияның электронды музыка сахнасында хаус, техно және басқа стильдерде ойнайтын диджейлер бар, бірақ қала әсіресе техстеп стиліндегі драм-н-бесспен танымал, және осы стильдегі елдегі ең танымал диджей – Dieselboy осы қалада тұрады. Филадельфиядағы ең маңызды драм-н-бесс түнгі клубы – Club Skyline, ол 1990 жылдардың соңында жабылып, қазір автотұраққа айналды. Жергілікті орындаушылардың ішінде Jordana LeSesne, Karl K және MC Dub 2 бар. Композитор Joseph Hallman сонымен қатар белсенді ремикстер/продюсер және негізінен Филадельфияда жұмыс істейді. Филадельфиядағы кейбір ағымдағы іс-шараларды ұйымдастырушы компаниялар жыл бойы көптеген арнайы іс-шаралар өткізеді. Sundae компаниясы «Sundae» кештерімен танымал болды, соңғы кезде олар «Rover» деп аталатын жылжымалы дүйсенбі кештерді ұйымдастыра бастады, ол әртүрлі орындарда өтеді. Worship ұзақ жылдар бойы ай сайын «Shakedown» атты хаус кешін ұйымдастырып келеді, онда жылына кем дегенде екі рет Josh Wink қатысады. 2010 жылы Bryon Stout Филадельфияның алғашқы табысты хаус музыкасы интернет-радиостанциясы Deephouselounge.com-ды іске қосты. Станция тәулік бойы әлемнің кез келген жеріне тікелей эфирде хабар таратады.

Хип-хоп

Филадельфиядан шыққан алғашқы ірі поп-хип-хоп орындаушылары Уилл Смит пен DJ Jazzy Jeff болды; қала сонымен қатар Tuff Crew, TLC-нің Лиза Лопес және new jack swing тобы Boyz II Men сияқты тағы бірнеше белгілі артистерді дүниеге әкелді. Жергілікті жазылған хип-хоп 1970-ші жылдардың соңында Lady B. есімді әртіспен басталды. Алайда, Филадельфияны хип-хоп картасына алғаш рет енгізген және Филадельфияны "рэп музыкасының толығымен жаңа бағытының бастауы" деп танытқан Schoolly D болды. Көбінесе алғашқы хардкор рэпер және гангста рэпер саналатын Schoolly D, "P. S. K. What Does It Mean?" синглымен жергілікті даңққа ие болды, ол Нью-Йоркке дейін жеткен эфирде ойналды. Ол "ганста" өмірі, геттода өмір сүру және кедейлік пен қылмыспен күресу туралы рэп оқыды. Филадельфия хардкор рэптің туған жерлерінің бірі болғанына қарамастан, көңілді және кештік стильдегі Уилл Смит ертедегі жұлдыздардың ең танымал өкілі болды. Дегенмен, жергілікті арена әлі де жанды, қала бойынша тұрақты өнер көрсетулер өтеді, соның ішінде Темпл университетінің Африка студенттер одағында. Смиттен кейін The Roots, Cassidy, The Goats, Beanie Sigel, Freeway, Kurupt, Peedi Crakk, State Property, Nonfiction, Meek Mill және Eve сияқты бірқатар орындаушылар ұлттық деңгейде үлкен жетістіктерге қол жеткізді; қала сонымен қатар Jedi Mind Tricks, Digable Planets, Princess Superstar, Bahamadia, Chiddy Bang, Spank Rock, Philadelphia Slick, Amanda Blank, Lil Dicky, PnB Rock және Lil Uzi Vert сияқты танымал альтернативті хип-хоп дуэттерін өндірді, олар Филадельфиялық Working On Dying өндірістік тобымен жұмыс істеді, бұл топ Филадельфияның астыртын рэп аренасында пайда болған хип-хоп жанрының қосалқы түрі – Tread rap үшін танымал.

Ямайка музыкасы

Филадельфия АҚШ-тағы қалалардың арасында ямайкалықтардың ең көп саны тұратын алтыншы қала. Дэнсхолл сияқты стильдерге арналған ямайкалық музыка клубтары 21-шы ғасырдың басында Филадельфия түнгі клубтар өмірінің маңызды бөлігіне айналды. Upper Deck, Genesis, Pinnacle және Reef клубтары Филадельфия дэнсхолл өнерінің негізгі орталықтары болды. Көптеген клубтар дэнсхолл сайыстарын ұйымдастырады, бірақ қалада аса танымал немесе жартылай ресми сайыс жоқ.

R&B және нео-соул

Филадельфия R&B жанрындағы нео-соул қозғалысының орталығы болды, мұнда Джилл Скотт, Джазмин Салливан және Мусик Соулчайлд сияқты әртістер өнер көрсетті. The Roots тобы Soulquarians деп белгілі болған бүкіл бір буын әртістеріне жол ашты. Эрика Баду, Д’Анджело және Билал осы қозғалыстың дыбысын қалыптастырды. Поп-жұлдыз Джон Легенд Пенсильвания университетінде оқыды және жергілікті музыкалық өмір оған соншалықты әсер етті ki, оны толық уақытпен кәсіп етіп алуға шешім қабылдады. Соңғы кезде Филадельфияда Роза Найс сияқты әншілердің қатысуымен көптеген жаңа, тартымды нео-соул дыбыстары пайда болды, ол әйгілі продюсер Поп Тракспен (Леон Хафф-младший деп те белгілі) бірлесіп жұмыс істеп, Филадельфияның тәуелсіз музыкалық тізімдерінің жоғарғы сатысына көтерілді.

Рок/инди музыкасы

Рок-н-ролл 1950 жылдардың басында Билл Хейли мен «Кометтер» тобының Глостер Ситидегі «Твин Барда» жиі өткізген концерттерінде дүниеге келген деп саналады. Бұл қала мен оның айналасы қазіргі заманда Джоан Джетт және Тейлор Свифт сияқты әсерлі рок-артистердің туған жеріне айналды. Аймақта сыншылар тарапынан жоғары бағаланған «A Life Once Lost», «Cinderella», «Circa Survive», «Valencia», «Varials», «Sinch», «Free Energy», «Dead Milkmen», «Hall and Oates», «George Thorogood», «G. Love & Special Sauce», «Robert Hazard and The Heroes» (Хазард Синди Лаупердің «Girls Just Wanna Have Fun» хитін жазған), «The Hooters», «The A's» және Тодд Рундгрен сияқты рок және металл топтары бар. Филадельфиядан шыққан танымал рок және инди-рок музыканттары: «Poison», «The Bloodhound Gang», «Amos Lee», «Man Man», «A Sunny Day in Glasgow», «Bardo Pond», «Norwegian Arms», «The Starting Line», «The Wonder Years», «Dr. Dog», Стив Ганн (музыкант), Фил Мур Браун, «Nothing», Курт Вайл, «CRUISR», «The Tressels», «Sun Airway», «Breaking Benjamin», «Halestorm», «The War on Drugs», Алекс G, «Japanese Breakfast» тобының Мишель Заунер, «Hop Along», «Beach Slang», «Zonic Shockum», «Clockcleaner», «Modern Baseball» және «Cold Cave». «Clap Your Hands Say Yeah» және «The Walkmen» сияқты танымал топтардың американдық музыканттары да Филадельфиядан.