Кіріспе

XIX ғасырдағы ағылшын суретшісі Джордж Доу (6 ақпан 1781 – 15 қазан 1829) – Наполеонның Ресейге басып кіруі кезіндегі орыс генералдарының 329 портретін салған, Қышқы сарайдың әскери галереясы үшін жұмыс істеген ағылшын портретшісі. 1819 жылы Санкт-Петербургке қоныс аударған ол, көркем өнер шеберлерінен жоғары баға алып, Пушкиннен мақтау өлеңдеріне ие болды. Ол Бостон шай партиясы оқиғаларына байланысты саяси карикатуралар жасаған, табысты мезотинт гравюрашысы Филип Доудың ұлы еді. Оның бауырларының бірі – Генри Эдвард Доу, ол да портретші болған. 1829 жылғы 15 қазанда ол Ұлыбританияның Кентиш Таун қаласында қайтыс болды.

Ерте өмір және оқу

Джордж Доу 1781 жылдың 6 ақпанында Вестминстердегі Сент-Джеймс приходының Брюер-стрит көшесінде Филип Доу мен Джейн отбасында дүниеге келді. Филип – Хогарт пен Джозеф Малорд Уильям Тернермен бірге жұмыс істеген, мезотинт әдісімен сурет салып, гравюра жасайтын суретші және шебер болды. Ол сонымен қатар Америкадағы өмірге арналған сатирикалық саяси карикатуралар жасады, олар бүгінгі күнге дейін жоғары бағаланады. Джордж – олардың тұңғыш баласы болды және отбасында тағы да табысты суретшілер өсті. Доу 1781 жылдың 25 ақпанында Пикадиллидегі Сент-Джеймс шіркеуінде крещениеден өтті. Ол бастапқыда әкесінен гравюра шеберлігін үйренді және ерте жасынан-ақ осы өнерде өте жақсы нәтижелерге қол жеткізді. Кейіннен ол сурет салуға қызығушылық танытып, Корольдік өнер академиясында оқыды, онда 1803 жылы Корольдік академия мектебінің алтын медалін жеңіп алды. 1809 жылы Корольдік академияның қосымша мүшесі болып сайланды және 1814 жылы академик атағын алды. Ол ежелгі шеберлердің туындыларын жинап, қазіргі заманғы және классикалық тілдерді, философия мен әдебиетті зерттеді. Адам денесін жақсырақ түсіну үшін анатомияны оқыды, өз үйінде адам денесін жарып зерттеді, сондай-ақ адам денесі туралы білімін арттыру үшін операцияларға қатысты.

Портреттік сурет салу

Оның классикалық тақырыптардағы суреттері зор мақтауға ие болды және оның ерте даңқын қалыптастырды, бірақ ол қаржылық сәттілікке көбірек ұмтылып, табыс әкелетін портреттерге тапсырыс беруді іздеді, бұл оны жоғары әлеуметтік топтармен байланыстырды. Дегенмен, оның өнер туындыларын тікелей жарнамалауы көркем ортада жақтырылмады және замандастарынан көп сынға ұшырады, соның ішінде Джон Констебл де болды, ол бір рет Дейвтің портреті үшін фон жазған. Ол Кент герцогы мен герцогинясының, сондай-ақ принцесса Шарлотта мен принц Леопольдтің де қамқорлығын алды.

Ресейдегі мансап

1819 жылы ол Кент герцогымен бірге Еуропаға саяхат жасады. Осы саяхат барысында ол әскери шенеуніктер мен дипломаттардың портреттерін салғандықтан Александр I-нің назарына ілігіп, оған Наполеонға қарсы күрескен жоғары дәрежелі орыс әскери шенеуніктерінің портреттерін салу тапсырылды. Ол Санкт-Петербургке қоныстанды және 1822-1828 жылдары көмекшілері Александр Поляков пен Вильгельм Август Голичкемен бірге Қысқы сарайдағы әскери жинақ үшін 300-ден астам портрет салды. Ол Еуропа бойынша атақты болды және Ресейдің зиялы элитасымен қарым-қатынас жасады. Оның ішінде Пушкинмен танысып, оған "Дауэ мырзаға" деген өлең арнады. 1826 жылы Николай I оны таққа отыру салтанатына шақырды, ал 1828 жылы ол Император сарайының бірінші портретшісі болып ресми түрде тағайындалды. Дауэ 1828 жылы Англияға оралып, бірнеше ай бойы сонда болды. Осы кезеңде ол көптеген жаңа туындыларын көрмеге қойды, ал Георг IV оларды жеке көрсетілгендердің қатарында болды.

Денсаулығы нашарлап, өлім

1829 жылы Санкт-Петербургке оралды, бірақ қатты суықтан кейін тыныс алуда қиындықтар туындап, денсаулығы нашарлай бастады. Бала кезінде ауырған сырқаттан соң өмірі бойы өкпесі әлсіз болды. 1829 жылдың тамызында Лондонға қайтып келді және 15 қазанда әйгілі гравёр Томас Райттың үйінде дүниеден өтті. Санкт-Пол соборының жер астына жерленді, оның қосылу рәсіміне көптеген суретшілер мен Ресей елшілігінің өкілдері қатысты. Ресейде салған маңызды туындылары қазір Санкт-Петербургтегі Эрмитаж мұражайының әскери галереясында сақталуда. Оның көптеген картиналары Британ корольдік жинағына да кіреді. Өмірінде халықаралық деңгейде танымал болғанына қарамастан, Англияда оның танымалдылығы ұзаққа соқпады, бірақ Ресейде оны әлі де жақсы біледі және құрметтейді.