Кіріспе

Конни Зилякус (13 қыркүйек 1894 – 6 шілде 1967) 1945 жылдан 1950 жылға дейін Гейтсхедтен, ал 1955 жылдан өмірінің соңына дейін Манчестер Гортоннан Парламент депутаты болды. Ол солшыл лейборист саясаткер еді. Зилякус тоғыз тілді мүжіл сөйлейтін және халықаралық мәселелер оның көп күшін жұмсады, соғыс аралығында Ұлттар Лигасының шенеунігі ретінде де, соғыстан кейінгі кезеңде Парламент мүшесі ретінде де. Оның коммунистік көзқарастары бар деген кең пікір қалыптасты, бұл оны Лейборист партиясы жетекшілігімен қақтығысқа түсірді және 1949 жылы партиядан қуылды. 1950 жылы ол парламенттегі мандатын жоғалтты, 1952 жылы Лейборист партиясы оны қайта қабылдады және 1955 жылы Парламентке оралды. Зилякус қару-жараққа жұмсалатын қаражатты азайту үшін күресті. Ол Ядролық қаруды жою науқанының негізін қалаушы мүшесі және Вьетнам соғысына қарсы болды. Оның әкесі Конрад Виктор Зилякус – фин тәуелсіздік қозғалысының белсендісі.

Ерте өмір

Зиллиакус Жапонияның Кобе қаласында туды, ол Финляндияның қуғынға түскен ұлтшылы Конрад Виктор (Конни) Зиллиакустың (1855–1924) және Америкада туған Лилиан Маклорин Графтың (1873–1938) ұлы еді. Ол 1909 жылға дейін ата-анасымен бірге әлемді аралап, содан кейін Англияға қоныстанды. Зиллиакус Хэмпширдегі Бедалес мектебінде оқыды, онда Жосия Клемент Веджвудтың ұлдарымен дос болды. Ол АҚШ-тағы Йель университетін бітіріп, 1915 жылы курсын бірінші болып аяқтады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Ұлыбритания Корольдік әуе күштеріне өтініш берді, бірақ денсаулығына байланысты қабылданбады. Оның орнына ол майданға жақын француз медициналық бөлімінде санитар болып жұмыс істеді. Дифтерияға шалдыққаннан кейін медициналық корпустан шығарылып, Зиллиакус Ұлыбританияға оралып, Демократиялық бақылау одағына қосылды және Либералдық партияның депутаттары Ноэль Бакстон мен Норман Ангелге жұмыс істеді. Ол Веджвудпен бірге Ресейге сапар шегіп, онда Қазан революциясына деген ықыласын білдірді және Ресей азамат соғысына британдық интервенцияның мәліметтерін баспасөзге жеткізді. 1919 жылы Евгения Новичкаға үйленіп, жаңа туған қызы Стелла Зиллиакуспен бірге Ұлыбританияның Еңбек партиясына қосылды.

Ұлттар Лигасының Хатшылығы

Көп тілді болғандықтан, ол Филип Ноэль Бейкермен бірге Ұлттар Лигасына британдық өкілі болып жұмысқа орналасты. 1931 жылы Маньчжурия дағдарысы кезінде Альфред Сзе, Ку және Гуо Тайцзимен бірге Қытаймен ынтымақтастық комитеті үшін сөздер жазды. Ол Женевада келіп тұратын ресейліктерге ресми аудармашы болды. Ұзақ жылдар бойы "С. Говард Эллис" псевдонимімен Ұлттар Лигасының оқулығын – "Ұлттар Лигасының пайда болуы, құрылымы және жұмысы" – жазғаны айтылып келді. Алайда, нақты авторы "Дик" Эллис екені дәлелденді. Зиллиакус "The Manchester Guardian" газетінің C. P. Scott-пен хат алысып тұрды, бұл 1935 жылы Италия Эфиопияны басып алуға тырысса, Ұлыбританияда оған қарсы санкцияларды қолдауға көмектесті, ал бұл шабуыл сол жылы басталды. Ол көптеген мақалалар мен хаттарды халықаралық мәселелер бойынша, көбінесе "Vigilantes" сияқты қалам есімдерімен, қайырымдылыққа негіздеме жасап жазды. Зиллиакус көпұлтты ұйымдардың соғыстың алдын алуға қабілетіне берік сенді, бірақ ол британдық сыртқы саясатты Лига арқылы жүзеге асыруға ықпал ете алмады. Ол Чехословакияға нацистер шабуыл жасағанға дейін Ұлттар Лигасы хатшылығынан кеткенге дейін Ұлттар Лигасында жақсы қызмет етті.

Парламент

Екінші дүниежүзілік соғыста Зилякус Ақпарат министрлігінде жұмыс істеді және 1941 жылғы комитетке мүше болды.

Парламентке сайлау

Ол 1945 жылы Гейтсхедтен Парламент мүшесі болып сайланды және үкіметтің сыртқы саясатын солшыл сыншы ретінде танылды. 1949 жылы Зилякус НАТО-ға қосылуға қарсы дауыс берді және Сыртқы істер министрі Эрнест Бевиннің кеңесшіл емес саясатын ашық түрде сынады. 1949 жылы ол Лесли Соллимен бірге партиядан қуылды. Бұған жауап ретінде ол "Еңбекші тәуелсіздер" тобын құруға көмектесті, бірақ кейіннен бұл топ Жозеф Сталинді Иосип Броз Титодан жоғары қойғанда одан шығып кетті. 1950 жылғы жалпы сайлауда ол қайта сайлануға тырысты, бірақ Еңбекші партияның үміткері Артур Мудиге жеңіліп қалды. Зилякус коммунистік Югославияға да ықылас білдірді. 1952 жылы Чехословакияда Рудольф Сланскийдің көрсетілген сот процесі кезінде Сланский "Чехословакияда капитализмді қайта орнатуды жоспарлау кезінде" Зилякусқа ақпарат бергенін мойындауға мәжбүр болды; Зилякус бұл айыптаманы "мүлдем қисынсыз" деп бағалады.

Парламентте қайтадан

1952 жылы ол Еңбек партиясына қайта қабылданды және 1955 жылғы жалпы сайлауда Манчестер Гортон сайлау округінде жеңіске жетті. Ол 1967 жылғы 6 шілдеде қайтыс болғанға дейін осы орынды сақтап келді. Ол ядролық қаруды жою науқанының негізін қалаушы мүшесі болды және 1961 жылы чех журналына мақала жазғаны үшін бірнеше айға партиядан шеттетілді. Зиллиакус 1950 жылдары қару-жараққа және ядролық сынақтарға жұмсалатын қаражатты азайтуды жақтаған, ал 1960 жылдары Вьетнам соғысына қарсы шыққан белгілі пацифист болды. Ол 72 жасында лейкемиядан қайтыс болды. Бір тарихшының сөзінше, Зиллиакус «Гарольд Уилсонды және Н.С. Хрущевті де құрметтеген және өкінген жоқ» деп сипатталды. Ол Сибирде кездескен 19 жастағы поляк революционер қызы Евгения Новичка Зиллиакус есімді қабылдады. Зиллиакус өзінің, мүмкін, одан да маңызды немесе танымал «әйелі» Жан Тримблге, үнсіз кино дәуірінің американдық режиссері Лоренс Тримблдің қызына ресми түрде үйленбеді, бірақ ол Зиллиакус атын қабылдап, 1945 жылы одан қыз тудырды. Зиллиакус отбасы (оның басқа балалары да болды) 1940 жылдардан бастап Лондонның Сент-Джонс Вуд және жақын маңдағы Майда Вейл аудандарында тұрды, онда ол Лондон зообағының еріктісі болды және 1999 жылы қайтыс болғанға дейін жергілікті (Паддингтон) сайлау округінің Еңбек партиясының адал мүшесі болды.