Кіріспе

Манхэттендегі тұтқындау кешені, Нью-Йорк

"Қабырғалар" Манхэттен тұтқындау кешенінің халық арасындағы аты болды. Оның осы стильде болуы оны "Қабырғалар" деп атауға себеп болған болуы мүмкін, бірақ басқа да теориялар бар. Бұл ғимарат 1735 жылы салынған қалалық әкімшілік саябағында орналасқан отарлық дәуірдегі Брайдуэлл түрмесінің орнына салынды. Жаңа құрылысқа ақша үнемдеу үшін бұзылған Брайдуэллдің материалдары қолданылды. "Қабырғалар" деп аталған төрт ғимарат:

1838–1902, Нью-Йорк қалалық әділет сарайы және тұтқындау үйі
1902–1941, қалалық түрме
1941–2023, Манхэттен тұтқындау үйі (1983 жылы Манхэттен тұтқындау кешенінің оңтүстік мұнарасы аталды)
1990–2023, Манхэттен тұтқындау кешенінің солтүстік мұнарасы

Қазіргі екі ғимарат 2023 жылы жоспарланған жаңа түрме ғимаратына дайындық үшін бұзуға кірісті.

Сот залдары мен қамау үйі, 18381902

Алғашқы лақап атпен танымал болған кешен 1838 жылы Джон Хавиланд салған египеттік стильдегі құрылыс болды. Сол кезде ғимараттың Джон Ллойд Стивенстің "Египеттегі саяхаттар" еңбегіндегі египеттік қабірдің суретінен шабыттанғаны туралы әңгіме тарады, бірақ бұл рас емес. Ғимараттың ұзындығы 253 фут, 3 дюйм, ені 200 фут, 5 дюйм болатын, толық бір кварталды алып жатты, және оны Орталық көшесі, Франклин көшесі, Элм көшесі (қазіргі Лафайетт) және Леонард көшесі қоршап тұрды. Бастапқыда ол 300-ге жуық тұтқынды қабылдады, ал 1835 жылы оның құрылысына 250 000 доллар қаражат бөлінді, бірақ жоба аяқталғанға дейін түрлі шығындар туды. Құрылыс орны Колониялық Нью-Йорк қаласының негізгі су көзі болған Коллекция тоғанын толтыру арқылы жасалды. 18-ші ғасырдың соңында индустриализация мен халық тығыздығы Коллектің қатты ластануына әкеп соқты, сондықтан ол 1817 жылы жабылды, құрғатылды және толтырылды. Дегенмен, толтыру жұмыстары нашар орындалды, және 10 жыл ішінде жер астына батып кетті. Нәтижесінде батпақты, жағымсыз иісті жағдай 1838 жылы түрме құрылысы басталған кезде аймақты "Бес бұрыш" деп аталатын аймаққа айналдырды. Хавиландтың дизайны бойынша салынған ауыр тас қабырғалар тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін тік орналасқан гемолока ағаштарының бағаналарына орнатылды, бірақ құрылыс ашылғаннан кейін көп ұзамай батып кетті. Бұл ылғалды негіз келесі ондаған жылдарда ғимараттың санитарлық жағдайының нашарлауына себеп болды. Чарльз Диккенс түрме туралы "Американдық жазбалар" еңбегінде былай деп жазды: "Осы камералар сияқты арсыз және жиреншікті түрмелер әлемдегі ең қатыгез империяны да ұятқа қалдырар еді!" "Қабірлердің" ресми атауы Нью-Йорк Әділет сарайы мен Тұтқындау үйі болды, себебі ол қаланың соттарын, полициясын және уақытша ұстау орындарын қамтыды. Бұл египеттік стильдегі архитектураның көрнекті мысалы болды, бірақ оның нағыз құндылығы туралы пікірлер әртүрлі болды. Диккенс жазғандай: "Бұл мысырлық стильдегі, мелодрамадағы сиқыршының сарайы сияқты қараңғы, көңілсіз құрылыс не?" Түрме жемқорлығымен танымал болды және оның алғашқы жылдарында көптеген даулы оқиғалар мен қашулар орын алды. 1842 жылдың 18 қарашасында ғимараттың бір бөлігі өртенді, сол күні Джон К. Колт есімді әйгілі кісінің дарға асылуы жоспарланған еді. Көрінетін болса, Колт қашуға тырысқан, бірақ сәтсіз аяқталған, және ол өзін камерасында пышақтап өлтірді. Сотталған кісі өлтіруші және Нью-Йорк қаласының саясаткері Уильям Дж. Шарки 1872 жылдың 22 қарашасында әйел кейпінде түрмеден қашу арқылы ұлттық даңққа ие болды. Ол ешқашан ұсталған жоқ, оның тағдыры белгісіз. Ребекка Саломе Фостер, түрмедегі көмекші және миссионер, "Қабір періштесі" деп танымал болды, себебі ол "Қабірлердегі" жағдайға түскен кедей адамдарға көмектесуге және олардың мүддесін қорғауға көп күш жұмсады. Оның ескерткіші 1902 жылы салынды және 1940 жылы сақтауға алынып, 2019 жылы Нью-Йорк штатының Жоғарғы сотының вестибюлінде қайта ашылды. Архитекторлар Фредерик Кларк Уизерс және Уолтер Диксон, Олбани қаласынан, 1880 жылдан бері серіктес болып жұмыс істеді. Бұл олардың соңғы маңызды тапсырмасы болды. 1900 жылдың қыркүйегінде архитекторлар құрылыстың бір жылға кешіктіріліп, 250 000 долларға қымбаттауына себеп болған Таммани Холлдың жемқор архитекторлары Хорган мен Слэтеридің жобаға қажетсіз араласуына шағымданып, наразылық білдірді. Ғимарат 1892 жылғы Манхэттендегі Қылмыстық соттар ғимаратымен "Кеңістік көпірі" арқылы байланыстырылды, ол Франклин көшесінен жоғары төрт қабатқа дейін созылды. Сондай-ақ, 1884 жылы аяқталған тағы 144 камерадан тұратын қосымша ғимарат та болды.

Манхэттендегі тұтқын үйі, 1941-1974

1902 жылғы түрме 1941 жылы Орталық көшесінің шығыс жағында, көшенің ар жағында орналасқан биік ғимаратпен алмастырылды. 795 000 шаршы фут (шамамен 73 887 шаршы метр) көлемдегі арт-деко архитектуралық стилдегі ғимаратты Харви Уайли Корбет және Чарльз Б. Майерс архитекторлары жобалаған. Бұл ғимарат Нью-Йорк қаласының Қылмыстық соттары ғимаратының 100 Орталық көшесіндегі төрт 15 қабатты мұнарасының ең солтүстігінде орналасқан. Үш оңтүстік мұнара бес қабатты "тажымен" біріктірілген жалғыз құрылымның қанаттары болып табылады, онда қаланың Қылмыстық және Жоғарғы соттары, қалалық кеңселер және түрмелер департаментінің бас кеңсесі сияқты әртүрлі бөлімдер орналасқан. Солтүстік мұнара жеке тұр, оның жеке мекенжайы – 125 Уайт көшесі. Ол ресми түрде Манхэттен ерлерге арналған уақытша қамау орны (MHD) деп аталды, бірақ халық арасында оны "Тәңірлер" деп атауды жалғастырды. 1969 жылға қарай "Тәңірлер" қаладағы ең жаман түрме болып саналды, жағдайлары мен тығыздығы жағынан ең нашар болды. Онда 925 адамға есептелген орындарда орташа есеппен 2000 тұтқын сақталды. 1970 жылдың 10 тамызында бюджеттің кемуі, ғимараттардың ескіруі және тұтқындар санының өсуі туралы бірнеше ескертулерден кейін, сондай-ақ кәсіби одақтағы түзету офицерлерінің наразылық акциясынан кейін тұтқындар көтеріліс жасады. Көтерілісшілер тоғызыншы қабатты басып алды, ал бес офицер сегіз сағатқа кепілге алынды, содан кейін мемлекеттік шенеуніктер тұтқындардың шағымдарын тыңдап, көтерілісшілерге ешқандай жаза шараларын қолданбауға келісті. Бұл уәдеге қарамастан, қала әкімі Джон Линдсей басты тәртіпсіздік тудырушыларды штаттың солтүстігіндегі Аттика түзеу мекемесіне жіберді, бұл шамамен бір жылдан кейін Аттика түрмесіндегі көтеріліске ықпал етті. Көтерілістен кейін бір ай өткен соң Нью-Йорк қаласының Заңдық көмек қоғамы "Тәңірлерде" ұсталған сотқа дейінгі күдіктілер атынан маңызды топтық сотқа шағым түсірді. Қала 1974 жылдың 20 желтоқсанында, жылдар бойы соталғаннан кейін және федералды судья Моррис Э. Ласкер түрменің жағдайы конституцияға қайшы келетіндей нашар екеніне келіскеннен кейін "Тәңірлерді" жабу туралы шешім қабылдады. Қалған 400 тұтқынды Райкерс аралына жіберді, онда жағдай да жақсырақ болған жоқ.

Манхэттендегі тұтқындық кешені, 19832023

Манхэттен тұтқындау кешені Оңтүстік мұнарадан, бұрынғы Манхэттен үйі тұтқындау орталығынан – ол 1983 жылы қайта жаңартылып, қайта ашылды, және 1990 жылы аяқталған Уайт-стриттің арғы жағындағы Солтүстік мұнарадан тұрды. Бұл кешенде тек ер адамдар ғана ұсталды, олардың көпшілігі сотқа дейінгі қамаудағы адамдар еді. Екі ғимараттың жалпы сыйымдылығы шамамен 900 адамды құрады. Түрме 2001 жылдың желтоқсан айында Нью-Йорк қаласының мэрі Рудольф Джулианидің тапсырмасымен Бернард Б. Керик кешені деп аталды. Керик 1998 жылдан 2000 жылға дейін Нью-Йорк қаласының Түзету департаментінің комиссары болды. «New York Daily News» газеті қала 2020 жылдың қараша айының соңына дейін кешенді жабуды жоспарлап отырғанын хабарлады. Кешеннің бұзылуы жер иелері, жергілікті тұрғындар және түрме реформасын қолдаушылардың наразылығын тудырды. Қарсыластар бұл жаңа құрылыс жергілікті тұрғындар мен бизнеске зиян келтіреді деп мәлімдеді. Екі суретші кешен қабырғасындағы суреттерді сақтап қалу үшін сотқа жүгінді, бірақ АҚШ округтік судьясы Льюис А. Каплан бұйрық беруден бас тартты, нәтижесінде жеті сурет алынып тасталды. Кешеннің бұзылуына 2023 жылдың сәуір айында рұқсат берілді, бірақ одан әрі наразылықтар туындағаннан кейін тоқтатылды. Жергілікті тұрғындардың қарсылығына қарамастан, бұзу жұмыстары жалғасты.