Лондонның 12 ғасырлық түрмесі: Флит түрмесінің тарихы

Кіріспе

Лондонның 12 ғасырындағы түрмесі – Флит түрмесі Флит өзенінің жанында орналасқан, өте жаман атқа ие Лондон түрмесі болған. Түрме 1197 жылы салынды, бірнеше рет қайта жаңартылды және 1844 жылға дейін пайдаланылды. 1846 жылы бұзылып жатыр.

Тарих

Түрме 1197 жылы қазіргі Фаррингдон көшесінде, өзеннің шығыс жағалауында салынған. Ол әсіресе Жұлдызды палатаға жіберілгендерді қабылдау орны ретінде, содан кейін борышкерлер түрмесі және сотқа бағынбағандарды қамау орны ретінде танымал болды. 1381 жылы шаруалар көтерілісі кезінде Уат Тайлердің адамдары оны қиратты. 15 ғасырда түрмеге көбінесе қылмыстық емес, азаматтық істер бойынша адамдар қамалды. Тұтқындар тамақ пен жатаққа ақы төлеуге, түрме қызметкерлеріне сыйлық беруге және түрмеге кірген-шыққандары үшін төлем жасауға міндетті болды. Түрмедегі камералар жайлыдан, екі адам бір төсекке жататын бөлмелерге дейін әртүрлі болды. Түрмедегі кедейлер тіпті терезе арқылы тілеу сұраған. 1666 жылы Лондонның Ұлы өрті кезінде ол өрттің үшінші күні өртеніп кетті, тұтқындар соңғы сәтте қашып үлкерді. Өрттен кейін түрме бастығы сэр Джереми Уиткотт, қарыздарды ұстау үшін Ламбеттегі Карон үйін сатып алды. Содан кейін Уиткотт түрмені өз қаражатымен қайта салды. 18 ғасырда Флит түрмесі негізінен борышкерлер мен банкроттар үшін пайдаланылды. Онда әдетте 300-ге жуық тұтқын мен олардың отбасылары болды. Маршалси түрмесі сияқты, ол да шектеулі және қиын жағдайға толы жалпы бөлімге және жалдау ақысы төленетін жайлырақ бөлімге бөлінді. Сол кезде түрмелер пайда табу үшін жұмыс істеді. Тұтқындар тамақ пен жатаққа ақы төлеуге міндетті болды. Кілт бұру және темір шебу үшін де ақы төленді, ал Флит түрмесінде Англиядағы ең жоғары бағалар болды. Фаррингдон көшесінің қабырғасына тұтқындардың жолаушылардан тілеу сұрауына мүмкіндік беретін тор орнатылған. Бірақ тұтқындар міндетті түрде Флит түрмесінде тұруға тиіс емес еді; егер олар күзетшіге жалақысының орнын толтырса, түрме қабырғаларынан тыс, "Флит бостандығы" немесе "Флит ережелері" деп аталатын белгілі бір ауданда тұруға болады. 1613 жылдан бастап көптеген құпия Флит некелері тіркелді. Флит бостандықтарының шекарасы Людгейт төбесінің солтүстік жағын, Олд Бейлиден Флит Лэйнге дейін және одан Флит нарығына дейін, содан кейін түрме бойымен Людгейт төбесіне дейін созылды. Түрме бастығы патент арқылы тағайындалды. Патент иесінің түрмені ең көп ұсыныс жасаған адамға беруі жиі кездесетін жағдай болды. Бұл әдет түрмедегілерге жасалған қатыгездіктермен көптеген жылдар бойы әйгілі болды. 1728 жылы түрме бастығы болған Томас Бэмбридж ерекше жаман атқа ие болды. Ол тұтқындардан ең көп ақы талап етумен кінәлі болды және, Парламент комитетінің мәліметінше, ағылшын түрмелерінің жай-күйін тексеруге тағайындалған, тұтқындарды темірмен байлап, подвалға жауып, қарыз үшін жойды, оларға ең жауыздықпен және қатыгездікпен қарады, заңдарды бұзып, қорлады. Ол Ньюгейт түрмесіне қамалды, ал 1728 жылғы Флит түрмесінің бастығы туралы заң (2 Гео. 2. c. 32) оның түрме бастығы лауазымын атқаруына кедергі келтірді. 1780 жылы Гордон көтерілісі кезінде Флит түрмесі қайтадан қиратылып, 1781–1782 жылдары қайта салынды. 1842 жылы Парламент актісіне сәйкес, Маршалси, Флит және Корольдік сот түрмелерінің тұтқындары Корольдік түрмеге (Корольдік сот түрмесінің жаңа аты) көшірілді, ол ақыры жабылып, 1844 жылы Лондон қаласының корпорациясына сатылды, ол оны 1846 жылы бұзды. Бұзу кезінде үш миллион кірпіш, 50 тонна қорғасын және тас төсеу материалы алынды. 17 жыл бос тұрғаннан кейін бұл жер Лондон, Чатем және Довер темір жолына сатылып, олардың жаңа Людгейт станциясына айналды.

The prison was built in 1197 off what is now Farringdon Street, on the eastern bank of the River Fleet after which it was named. It came into particular prominence from being used as a place of reception for persons committed by the Star Chamber, and, afterwards, as a debtor's prison and for persons imprisoned for contempt of court by the Court of Chancery. In 1381, during the Peasants' Revolt, it was deliberately destroyed by Wat Tyler's men. During the 15th century, inmates were usually imprisoned here for civil rather than criminal cases, and the prison was considered at the time as more comfortable than Ludgate prison. Inmates had to pay for board and lodgings, provide tips for prison servants and pay a fee for when they entered and leave the prison. Prison cells ranged from luxurious private rooms to inmates who slept two in a bed. The very poor in prison were even known to beg through a grate while in prison. In 1666, during the Great Fire of London, it burned down on the third day of the fire, the prisoners fleeing in the last moments. After the fire, the warden of the prison, Sir Jeremy Whichcote, purchased Caron House in Lambeth in order to house the prison's debtors. Whichcote then rebuilt the prison on the original site at his own expense. During the 18th century, Fleet Prison was mainly used for debtors and bankrupts. It usually contained about 300 prisoners and their families. Like the Marshalsea prison, it was divided into a restrictive and arduous common side and a more open master's side, where rent had to be paid. At that time, prisons were profit making enterprises. Prisoners had to pay for food and lodging. There were fees for turning keys and for taking irons off, and Fleet Prison had the highest fees in England. There was even a grille built into the Farringdon Street prison wall, so that prisoners might beg alms from passers by. But prisoners did not necessarily have to live within Fleet Prison itself; as long as they paid the keeper to compensate him for loss of earnings, they could take lodgings within a particular area outside the prison walls called the "Liberty of the Fleet" or the "Rules of the Fleet". From 1613 on, there were also many clandestine Fleet Marriages. The boundary of the Liberties of the Fleet included the north side of Ludgate Hill, the Old Bailey to Fleet Lane and along it until the Fleet Market, and ran alongside the prison to Ludgate Hill. The head of the prison was termed the warden, who was appointed by letters patent. It became a frequent practice of the holder of the patent to farm out the prison to the highest bidder. This custom made the prison long notorious for the cruelties inflicted on prisoners. One purchaser of the office, Thomas Bambridge, who became warden in 1728, was of particularly evil repute. He was guilty of the greatest extortions upon prisoners, and, according to a committee of the House of Commons appointed to inquire into the state of English gaols, arbitrarily and unlawfully loaded with irons, put into dungeons, and destroyed prisoners for debt, treating them in the most barbarous and cruel manner, in high violation and contempt of the laws. He was committed to Newgate Prison, and an act, the Warden of Fleet Prison Act 1728 (2 Geo. 2. c. 32), was passed to prevent his enjoying the office of warden. During the Gordon Riots in 1780 Fleet Prison was again destroyed and rebuilt in 1781–1782. In 1842, in pursuance of an Act of Parliament, by which inmates of the Marshalsea, Fleet and Queen's Bench prisons were relocated to the Queen's Prison (as the Queen's Bench Prison was renamed), it was finally closed, and in 1844 sold to the Corporation of the City of London, by whom it was pulled down in 1846. The demolition yielded three million bricks, 50 tons of lead and of paving. After lying empty for 17 years the site was sold to the London, Chatham and Dover Railway and became the site of their new Ludgate station.

Көркем шығармаларда

Сэмюэл Пиквик мырза – Чарльз Диккенстің «Пиквик қағаздары» романының басты кейіпкері, ол Миссис Барделлдің өзіне қарсы жасаған уәдесін бұзудан туындаған айыппұл төлеуден бас тартқаны үшін Флот түрмесінде қамауда отыр. Кітапта түрмедегі өмір, әдет-ғұрыптар мен кемшіліктер жан-жақты сипатталған. Шекспирдің «Генрих IV, 2-бөлім» пьесасының соңында (V акт, V көрініс) Фальстафф жаңа патшаның оны жоғары лауазымға тағайындамай, бас судьяның өзінің офицерлеріне: «Барыңыз, сэр Джон Фальстаффты Флотқа жеткізіңіздер; / Оның барлық серіктерін де өзімен бірге алып жүріңіздер» деген бұйрық бергенін естіп таңғалады. «Барри Линдонның бақыты» романында Линдон өмірінің соңғы он тоғыз жылын Флот түрмесінде өткізеді. Пирс Иганның 1821 жылғы «Лондондағы өмір» әңгімесінің соңында Боб Логик қарызы үшін Флот түрмесінде уақыт өткізеді. Тобиас Смоллетттің «Перегрин Пиклдің оқиғалары» романының соңында Перегрин және оның бірнеше достары Мистер Пикл барлық ақшасын қарызға беріп, CVI тарауда зейнетақысын жоғалтқаннан кейін банкротқа ұшырап, Флот түрмесіне түседі. Уолтер Бессант пен Джеймс Райстың «Флоттың капелланы» (1881) романы – XVIII ғасырда Флот түрмесінде өтетін тарихи роман.