Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амфибия түрлері
Species of amphibian
Төрт саусақты саламандр (Hemidactylium scutatum) – Солтүстік Американың шығысында таралған өкпесі жоқ саламандр. Бұл Hemidactylium туысының жалғыз түрі болып табылады.
The four toed salamander (Hemidactylium scutatum) is a lungless salamander native to eastern North America. It is the only species of the monotypic genus Hemidactylium.
Сипаттама
Төрт саусақты саламандрды қара нүктелермен себілген ақ құрсағынан тануға болады. Оның арқасы қызғылт қоңырдан қызыл қоңырға дейін өзгеріп тұрады; бүйірлері сұрғылт. Денесі мен аяқтары созылған. Мұрыны қысқа, ал көздері анық көрінеді. Құйрығының түсі әдетте арқасынан ашық, ал денесі мен құйрығының қосылған жерінде тарылу байқалады. Артқы аяқтарында төрт саусақ бар (содан оның аты шыққан), бұл жақсы анықтамалық белгі, бірақ оны далада қолдану қиын. Бұл түрдің ұзындығы сирек ең көп. Көбейтілу маусымында (қазан айының соңынан желтоқсан айының басына дейін) еркектердің премаксилляр тістері үлкейеді және қысқа, төртбұрышты мұрынға ие болады, ал аналықтардың мұрыны дөңгелек болады. Жастардың құйрығы денесінен қысқа болады. Төрт саусақты саламандрды жабайы табиғатта қызыл арқалы саламандрмен (Plethodon cinereus) шатастыру оңай. Қызыл арқалы саламандрдің құрсағында қара белгілер көп. Төрт саусақты саламандрдан айырмашылығы, қызыл арқалы саламандрдың құйрығының табанында тарылу жоқ, ал оның артқы аяқтары бес саусақты көрсетеді.
The four toed salamander can be recognized by its white underbelly sprinkled with black dots. Its back varies from orange brownish to red brownish; its flanks are grayish. The body and the limbs are elongated. The snout is short, and the eyes are prominent. The tail color is usually brighter than the back, and you can observe a constriction at the body/tail junction. The posterior limbs have four toes (hence its name), a good identification criterion but hard to use in the field. This species rarely exceeds in length. In the breading season (late October to early December) males have enlarged premaxillary teeth and truncated squarish snouts, which are round in females. The juveniles show a tail shorter than the body. The four toed salamander can be easily mistaken for the redback salamander (Plethodon cinereus) in the wild. The redback salamander's underbelly has more numerous black markings. Unlike the four toed salamander, the redback salamander has no constriction at the tail base, and its posterior limbs show five digits.
Өзін-өзі қорғау
Төрт саусақты саламандраның жыртқыштардан қорғанудың үш негізгі тәсілі бар. Біріншісі – жауды жаңылыстыру үшін құйрығын қасақана түсіру. Құйрығы түскен кезде, ол әлі де қимылдап тұрады. Жау алаңдап, саламандраға қашып кетуге уақыт береді. Қорғанудың екінші тәсілі – өлі болып көріну. Қауіп сезгенде, бұл саламандра қысқа ғана күшті қимылдар жасап, кейін тоқтап қалады. Ол қауіп сейілгенше мұздай қатқан күйде тұрады (Сасс және Андерсон, 2011). Үшінші және соңғы қорғаныс тәсілі – құйрығын арқасына орап, өмірінің құтылуы үшін оны жауға ұсыну.
The four toed salamander has three main forms of self defense against predators. The first is that it purposely sheds off its tail to distract the enemy. When the tail comes off, it is still wiggling around. The enemy gets distracted, giving the salamander time to get away. The second form of defense is playing dead. When threatened, this salamander will have a short burst of violent thrashes and then stop dead in its tracks. It will stay frozen like this until it feels the threat is gone (Sass and Anderson, 2011). The third and final form of defense is curling up and putting its tail on its back, offering it in exchange for its life.
Ұя салу тәртібі
H. scutatum аналықтарында ұя салудың үш әдісі анықталған, олар екі санатқа жатады: жалғыз немесе қауымдық/бірлескен ұя салу. Жалғыз ұя салатындар тек өз жұмыртқаларын салады және күтіп бағады. Қауымдық ұя салуда әдетте бір аналық бір түрдің екі немесе одан да көп, тіпті 14 аналыққа дейін жұмыртқаларын басады. Бұл әдісте аналықтар жұмыртқаларын салып, ұядан кетеді немесе жұмыртқаларын салып, өз жұмыртқаларымен қатар, ұяны тастап кеткен аналықтардың жұмыртқаларын да күтіп бағады. Бір популяциядағы ұялардың шамамен үштен бірі – бірлескен ұялар, ал әр жылы аналықтардың 50-70% бірлескен ұяларға жұмыртқа салады. H. scutatum-да оофагия да кездеседі, онда бір аналық басқа аналықтың бірнеше жұмыртқасын жеп, содан кейін ортақ ұяға өз жұмыртқаларын салады. Канадада төрт саусақты саламандр Онтарионың оңтүстігі мен Квебекте, Нова-Шотландияда табылса, 1983 жылы Нью-Брансуикте бір популяциясы анықталды. АҚШ-та оны Мэннен Миннесотаға дейін, ал оңтүстікте Алабамаға дейін кездестіруге болады. Олар сондай-ақ Кентуккидің шығысында да табылған. Түрдің мекендеу аумағы белгісіз. Бұрын оның тіршілік ортасының әртүрлі элементтерінің (көбейіс, жаз және қыстау) бір-біріне 100 метрден аспауы керек деп есептелген, бірақ соңғы байқаулар бұл бағалаудың жеткіліксіз болуы мүмкін екенін көрсетеді. Табиғатты қорғау халықаралық одағы (IUCN) түрді кең таралуы мен көп популяциясының болуына байланысты ең аз алаңдау тудыратын түр ретінде тізімдеген. АҚШ-та оның статусы Иллинойс штатында – «Қауіпке ұшыраған», Миннесота штатында – «Жойылып бара жатқан», Висконсин, Огайо және Миссури штаттарында – «Ерекше қорғауға алынған» деп саналады.
There are three methods of nesting that have been documented in the females of H. scutatum, which can fall into one of two categories: solitary or communal/joint nesting. Solitary nesters lay and brood only their eggs. Communal nesting is normally one female brooding the eggs of two or more, up to 14, females of the same species. In this method the females either lay their eggs and leave the nest, or lay their eggs and stay to brood their eggs as well as those of the deserting females. About one third of the nests of a population are joint nests, while between 50% and 70% of females lay their eggs in joint nests each year. Oophagy has also been reported in H. scutatum, where one female would eat several eggs of another female before laying her eggs in a communal nest. In Canada, the four toed salamander can be found in southern Ontario and Quebec, in Nova Scotia, and a single population was found in New Brunswick in 1983. In the United States, it can be found from Maine to Minnesota and as far as Alabama in the south. They have also been found in eastern Kentucky. The home range of the species is not known. It was believed that the different elements of its habitat (breeding, summer and overwintering) had to be within 100 m of each other, but recent observations might suggest this to be an underestimation. It is also listed as a species of least concern by the International Union for Conversation of Nature (IUCN) due to the wide distribution and assumed large population. Its status in the United States ranges from Threatened (Illinois), to Endangered (Minnesota), to Special Concern (Wisconsin, Ohio, and Missouri).