Кіріспе

Плацента аккретасы плацентаның барлық бөлігі немесе бір бөлігі миометрийге (жатыр қабырғасының бұлшықет қабаты) қалыптан тыс жағдайда бекіген кезде пайда болады. Плацентаның қалыптан тыс жағдайда бекілуінің үш деңгейі бекіну тереңдігіне және жатырдың бұлшықет қабаттарына енуіне қарай анықталады: Аккрета – хориондық түкшелер миометрийге бекітіледі, бірақ децидуа базалисте шектелмейді. Инкрета – хориондық түкшелер миометрийге еніп кіреді. Перкрета – хориондық түкшелер периметрий (жатыр серозасы) арқылы өтеді. Миометрийге қалыптан тыс бекінуінің салдарынан плацента аккретасы аналық жолмен босану кезінде қатты қан кету қаупін арттырады. Қан құю жиі қажет болады, ал өмірге қауіп төндіретін қан кетуді тоқтату үшін кейде жатырды хирургиялық жолмен алып тастау (гистерэктомия) қажет болуы мүмкін. Плацента аккретасының көрсеткіштері артып келеді. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, плацента аккретасы 272 жүктіліктің 1-іне шамамен кездеседі.

Тәуекел факторлары

Плацента аккретаның маңызды тәуекел факторы – жатырдың жарасы бар кезде плацента превиасы. Плацента превиасы плацента аккретаның тәуелсіз тәуекел факторы болып табылады. Плацента аккретасының қосымша тәуекел факторлары: ананың жасы, көп бала тудыру, басқа бұрынғы жатыр операциялары, жатырды кюретаж жасау, жатырға сәулемен сәулелену, эндометрийді абразиялау, Ашерман синдромы, жатыр лейомиомасы, жатыр аномалиялары және темекі тарту. Бұл жағдайдың жиілігі жатырдың бұрынғы хирургиялық араласуларынан, әсіресе кеңейту және кюретаж (түсік, жүктілікті тоқтату және босанғаннан кейінгі қан кету сияқты көптеген жағдайларда қолданылады), миомектомия немесе кесарево кесуден кейін пайда болатын жара тінінің болуымен артады, яғни Ашерман синдромынан. Жіңішке децидуа трофобласттық инвазияға да ықпал етуі мүмкін. Кейбір зерттеулерде ұрық қыз бала болғанда оның пайда болу жиілігі жоғары екендігі көрсетілген. Басқа тәуекел факторлары: төмен орналасқан плацента, алдыңғы плацента, туа біткен немесе жүре пайда болған жатырдың кемістіктері (мысалы, жатыр септігі), лейомиома, плацентаның эктопиялық имплантациясы (мүйізді жүктілік қоса алғанда). 35 жастан асқан, кесарево кесуден өткен және жатырдың жарасына плацента превиасы орналасқан жүкті әйелдерде плацента аккретаның даму ықтималдығы 40% құрайды.

Патогенез

Плацента жатыр қабырғасына қалыптан тыс берік және терең жабысады. Децидуа базалис жоқ және Нитабух қабаты толық дамымаған. Плацента аккретасының үш түрі бар, олар ену тереңдігімен ажыратылады. Түрі Пайыздық үлесі Сипаттамасы Плацента аккретасы 75–78% Плацента миометрийге берік жабысады, бірақ оның ішіне енбейді. Бұл жағдайдың барлық жағдайлардың шамамен 75% құрайды. Плацента инкретасы 17% Плацента миометрийге енген кезде пайда болады. Плацента перкретасы 5–7% Жағдайдың ең жоғары тәуекелді түрі – плацентаның жатырдың сероздық қабығына дейін (жатыр қабырғасының бүкіл қалыңдығынан өтуі) енуі. Бұл түрде плацента тік ішек немесе несеп көпіршігі сияқты басқа ағзаларға жабысуы мүмкін.

Емдеу

Егер плацента аккретасы туылмас бұрын диагноз қойылса, ем кесарево қимыл арқылы және құрсақ гистерэктомиясымен жүргізілуі мүмкін. Операциядан кейінгі күтімде окситоцин және антибиотиктер қолданылады. Плацентаның бір бөлігі жартылай бөлініп, ошақты аккретасы болған жағдайда, плацентаны алып тастау ең жақсы нұсқа. Әйелдің жатырын сақтау маңызды болса (келешектегі жүктіліктер үшін), плацентаның айналасын резекциялау сәтті болуы мүмкін. Консервативті емдеу де жатырды сақтап қалуға мүмкіндік береді, бірақ тиімділігі төмендеу болуы мүмкін және асқынулар қаупі жоғары.

Эпидемиология

Плацента аккретаның тіркелген жиілігі 1980-ші жылдары 1000 босанған әйелге шамамен 0,8 болса, соңғы он жылда 1000 босанған әйелге 3-ке дейін артқан. Жиілік кесарев тілігінің көбеюімен бірге өсті, 1970-ші жылдары 4027 жүктіліктің 1-і, 1980-ші жылдары 2510 жүктіліктің 1-і және 1982–2002 жылдары 533 жүктіліктің 1-і болды. 2002 жылы ACOG соңғы 50 жылда жиіліктің 10 есеге артқанын бағалады.