Кіріспе
Up the Line (1969) - американдық ғылыми-фантастика жазушысы Роберт Сильвербергтің 1969 жылғы уақыт саяхаты туралы романы. Романның негізгі желісі уақыт саяхатының нәтижесінде туындаған парадокстарды қамтиды және 1960 жылдардың соңындағы американдық ғылыми фантастиканың ашық әдепті және еркін кезеңінің бір үлгісі ретінде қарастырылады, сол заманғы контрмәдениеттің көрінісі. 1969 жылы «Набула» сыйлығының «Жылдың үздік романы» номинациясына және 1970 жылы «Хьюго» сыйлығының «Жылдың үздік романы» номинациясына ұсынылған, бірақ екі жағдайда да Урсула К. Ле Гуиннің «Қараңғылықтың сол қолы» романына есе жіберді. Алғаш рет 1969 жылы Amazing Stories журналында жарияланып, содан кейін сол жылы Ballantine Books баспасынан жеке кітап ретінде шықты.
Up the Line (1969) is a time travel novel by American science fiction author Robert Silverberg. The plot revolves mainly around the paradoxes brought about by time travel and is considered an example of the more sexually permissive era of late 1960s American science fiction, a reflection of the counterculture of its day. It was nominated for a Nebula Award for Best Novel in 1969 and a Hugo Award for Best Novel in 1970 but lost to Ursula K. Le Guin's The Left Hand of Darkness both times. It was originally serialized in Amazing Stories in 1969 and then issued as a paperback original by Ballantine Books later that year.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Джуд Эллиот II – 2059 жылы Гарвардта тарих магистрі болып оқыған, бірақ бітірмеген. Заң кеңсесіндегі кеңсе қызметкері ретіндегі жұмысынан жалыққан ол, Уақыт қызметіне Уақыт курьеры болып орналасады. Кіріспе курсын өткеннен кейін, Джуд уақыт желісімен жоғары да, төмен де қозғалады ("желіге көтерілу" – өткенге саяхаттау; "желіге түсу" – болашаққа саяхаттау, бірақ тек Джудтің 2059 жылғы қазіргі уақытына дейін). Ол ежелгі және ортағасырлық Византия/Константинопольге саяхаттайтын туристерге жетекшілік етеді. Джудтың проблемаларына тек ақымақ туристер ғана емес, сонымен қатар ашкөз және психикалық тұрақсыз әріптестері де кіреді, олар өткенге түрлі дүрліктер тудыруға тырысады. Ол Уақыт патрулінің назарын аудармай, жағдайды түзету үшін ережелерді бұзуға мәжбүр болады. "Пулхерия" деп аталатын керемет уақыт парадоксымен танысып, ғашық болғанда, ол өзінің көп буынды әжесіне ғашық болып, өткенге құмар болып, түзетуге келмейтін парадокстар жасайды және Уақыт патрулінің қармағына түседі. Сильвербергтің повестеуінде уақыт саяхаты туризмінің проблемалары туралы ойлы айтылған мәліметтер бар. Мысалы, Исаның айқышқа шегеленіп өлтірілуін көргісі келетін туристердің саны жылдар бойы өсіп, бұл оқиғаның куәгерлерінің санын ондағаннан жүздегенге, тіпті он мыңдағанға жеткізді. Бір оқиғаға қайта-қайта баратын уақыт экскурсиясы жетекшілері айналаға тым көп қарап, өзге топтарға жетекшілік ететін өзімен көз байланысын жасамауы керек. Сильвербергтің Рим тарихының Византия дәуіріне деген қызығушылығы Юстиниан билігіндегі Константинопольді және 532 жылғы Ника көтерілісін көрнекті бейнелеуге мүмкіндік берді.
Қабылдау
Алгис Будрис "Желіні жоғарыға" дегенді жағымсыз бағалады, егер "секстің мөлшері мен сипаты" және "Константинополь туралы ұзақ, егжей-тегжейлі сипаттамалар" болмаса, ол "қысқа әңгіме немесе повесть болар еді" деді. Оның пікірінде романның сюжетінің логикалық қателіктері де кеңінен талқыланды.