Кіріспе

Джан Франческо Гамурини (18 мамыр 1835, Ареццо – 17 наурыз 1923, Ареццо) – итальяндық археолог, тарихшы, кітап сүйер және сарбаз.

Шығармалары

Аретиндік аристократиялық отбасынан шыққан Гамурини тарихтағы қызығушылығын 25 жасында, ол өзінің өкілеттігі аяқталғанда тарихын жариялаған Ареццоның ежелгі бауырластығы Fraternità dei Laici ректоры болып таңдалған кезде сезінді. Перуджада оқығанмен, Fraternità кітапханасы оның нағыз мектебі болды, ол өзінің атын шығаратын нумизматика мен этрус зерттеулеріне қызығушылық танытты. Ареццо кітапханасында Corpus Inscriptionum Latinarum (Theodor Mommsen редакциялаған) жазуларын жинаған Эмиль Хюбнер оны Вильгельм Хензенмен таныстырды және екеуі оны өзінің алғашқы еңбегін, Le iscrizioni degli antichi vasi fittili aretini (1859) жариялауға ынталандырды. Ол Ареццо аймағында этрус және рим жазбаларын жинай бастады, бұл жобаны ол ешқашан жариялауға дайын түрде аяқтамады, сондай-ақ Орталық Италиядағы этрус және римдік орындарын зерттеді, бұл жоба жылдардан кейін Орталық Италияның археологиялық картасында жеміс берді. 1865 жылы ол Ареццоның көркемдік мұрасын қорғау үшін күш жұмсады, себебі монастырлар таратылып, қажетсіз шіркеулер мемлекеттік меншікке алынды. Алғашқы әрекетімен ол Ареццодағы Санта-Мария-делла-Пьевенің үлкен алтарьын сақтап қалды, оған Вазаридің суреті қойылды. Осы кезеңде ол Римде Франческо Ориолимен кездесті, оның этрус эпиграфиясы бойынша курсын Гамурини мұқият тыңдады. Ориоли оның зерттеулерінің нәтижелерін тақырып бойынша жүйелеуді ұсынды. Ол осы Gamurrini картотекасын өмірінің соңына дейін жалғастырды. 1867 жылы министр Микеле Коппино оны Флоренцияның жаңадан ашылған Корольдік галереяларындағы көнеліктер мұражайының директоры етіп тағайындады. Бұл лауазымда өткізген сегіз жылда ол бұрын назардан тыс қалған, сұр нарықтағы жасырын сатуларға осал археологиялық мұраны қорғады, мәдени мұраны болашақта қорғау бағдарламасын жасады, оны "Этруриядағы ежелгі ескерткіштердің соңғы жаңалықтары мен жаман тағдыры" (1868) мақаласында жариялады. Флоренциялық нумизмат Карло Строццимен бірлесіп, ол 1875 жылы Строццидің қайтысымен аяқталған, бірақ олардың біріккен күштері 1871 жылы ашылған Museo Etrusco di Firenze (Этрус ескіліктері мұражайы) ашылуына көмектескен Periodico di Numismatica e Sfragistica per la Storia d’Italia журналын құрды. Гамуриниге Орталық Италияда жүргізілген қазба жұмыстарын қадағалау және Museo Etrusco коллекциясын толықтыру міндеті жүктелді. Оның басшылығымен музей коллекциясына Кампана коллекциясынан суреттелген вазалар мен Таркинияда табылған амазонка саркофагы қосылды. Бюрократиялық қиындықтар оны мемлекеттік қызметтен кетуге, Болоньядағы археология кафедрасын қабылдаудан бас тартуға және Монте-Сан-Савинодағы азайған мүлкіне зейнетке шығуға мәжбүр етті. Сол жерде ол жергілікті антиквариаттар желісімен байланысын қайта жаңартты. Гамурини 1892 жылдан бастап Ареццодағы Fraternità dei Laici кітапханасы мен мұражайының директоры болды, онда ол Bibliografia dell'Italia antica (1905) жинағын жасауға мүмкіндік алды. Италияның оңтүстік-шығысындағы Валь ди Чиана, қазіргі Италияның Ареццо провинциясында, этрус ескерткіштерімен, әсіресе қазіргі Кортона және Киузи қалаларының маңында кеңінен танымал. Гамурини осы салада пионер болды: ол 1881 жылы Кортонаның оңтүстік-шығысында орналасқан шағын қала маңындағы Оссаядағы рим императорлық вилласы болған этрус орыны туралы еңбегін жариялады. Ареццода Гамурини көшесі оның есімін сақтайды.