Марксистік криминология: қоғамдық құрылым, экономикалық теңсіздік пен қылмыс арасындағы байланыс. Қылмыстың себептерін талдау және әлеуметтік ортаның ролі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Криминология мектебі
School of criminology
Марксистік криминология – криминология мектептерінің бірі. Ол қоғамдағы тұрақтылық пен сабақтастықты қамтамасыз ететін факторларға назар аударатын құрылымдық-функционалдық мектеп жұмысына ұқсас, бірақ функционалистерден өзгеше, ол белгілі бір саяси философияны қабылдайды. Конфликттік криминология сияқты, ол өзгерістердің себептерін, индустриялық қоғамдардағы бұзылушы күштерді анықтауға және қоғамның билік, байлық, бедел мен әлемді қабылдау арқылы қалай бөлінгенін сипаттауға бағытталған. "Күрделі қоғамдардағы құқықтық жүйенің нысаны мен ерекшеліктерін экономикалық және саяси жағынан жіктелген осы қоғамдардың құрылымындағы қақтығыстардың нәтижесі деп түсінуге болады" (Чемблисс, 1971). Ол қоғам мен қылмыс арасындағы себеп-салдарлық байланыстарды, яғни, тікелей және құрылымдық әлеуметтік ортаның қылмысқа және қылмыстық жағдайларға қалай әкелетінін сыни тұрғыдан зерттейді. Карл Маркс заңның бір әлеуметтік таптың, әдетте "билеуші тап" деп аталатын, қалған барлық таптарды басып отыру механизмі екенін айтқан. Осылайша, бұл мектеп марксистік көзқарас арқылы қылмыстық процесті қарастырады және кейбір әрекеттер неліктен девиантты деп танылса, ал басқалары танылмайтынын түсіндіреді. Сондықтан ол саяси қылмыс, мемлекеттік қылмыс және мемлекеттік корпоративтік қылмысқа қызығушылық танытады.
Marxist criminology is one of the schools of criminology. It parallels the work of the structural functionalism school which focuses on what produces stability and continuity in society but, unlike the functionalists, it adopts a predefined political philosophy. As in conflict criminology, it focuses on why things change, identifying the disruptive forces in industrialized societies, and describing how society is divided by power, wealth, prestige, and the perceptions of the world. "The shape and character of the legal system in complex societies can be understood as deriving from the conflicts inherent in the structure of these societies which are stratified economically and politically" (Chambliss, 1971). It is concerned with the causal relationships between society and crime, i. e. to establish a critical understanding of how the immediate and structural social environment gives rise to crime and criminogenic conditions. Karl Marx argued that the law is the mechanism by which one social class, usually referred to as the "ruling class", keeps all the other classes in a disadvantaged position. Thus, this school uses a Marxist lens through which, inter alia, to consider the criminalization process, and by which explain why some acts are defined as deviant whereas others are not. It is therefore interested in political crime, state crime, and state corporate crime.
Талқылау
Марксизм әлеуметтік құрылымдарды зерттеуге қатысты жүйелі теориялық негізді ұсынады, ал экономикалық биліктің саяси билікке айналуы гипотезасы қазіргі мемлекетте өмір сүретін көпшіліктің биліктен шеттетілуіне және саяси дискурстың шектелуіне түсіндірме береді. Сондықтан, тікелей немесе жанама түрде, ол криминология ғана емес, сонымен қатар семиотика және қоғамдағы билік, білім, мағына және топтық мүдделердің құрылымдық қатынастарын зерттейтін басқа да ғылымдардағы әлеуметтік құбылыстарды зерттеудің көп бөлігіне әсер етеді. Көптеген криминологтар қоғамның тиімді жұмыс істеуі үшін әлеуметтік тәртіп қажет екеніне және конформизмнің әлеуметтену процесі арқылы қалыптасатынына келіседі. "Заң" – мемлекеттің мүддесін қорғауға қолданылатын құралдардың бірі. Сондықтан, әр мемлекет егеменді болғандықтан, заң кез келген мақсатта қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар, қоғам меритократиялық, демократиялық немесе автократиялық болсын, көшбасшылыққа шағын топ ие болады. Бұл топтың пайда болу себебі олардың билікті тиімді пайдалану қабілеті болуы мүмкін, немесе халық саны өскен сайын шешім қабылдау өкілеттіктерін көпшіліктің өкілі болатын топқа жүктеу тиімділікке әкеледі. Марксистер капиталистік идеологияның идеяларына, құндылықтарына және нормаларына сынды көзбен қарап, заманауи мемлекетті өндіріс құралдарына иелік ететін топтың бақылауында дейді. Мысалы, Уильям Чамблисс (1973) босқындық туралы заңдардың биліктегі элитаның мүдделерін көрсету үшін қалай өзгертілгенін зерттеді. Ол сондай-ақ, Шығыс Африкада британдық отарлық заңның қалай қолданылғанын, капиталистік "үстем таптың" кофе плантацияларынан пайда табуына мүмкіндік бергенін және ортағасырлық Англиядағы заңның феодалдық жер иелеріне қалай пайдасын тигізгенін қарастырды. Сол сияқты, Пирс (2003) корпоративтік қылмыстың кең таралғандығын, бірақ оның сирек қудаланатынын көрсететін дәлелдерге назар аударады. Бұл зерттеушілер саяси биліктің жеке меншік құқығын заңға енгізу арқылы экономикалық теңсіздікті күшейту үшін қолданылатынын және оның салдарынан туындаған кедейліктің өмір сүру үшін қылмыстық әрекеттердің себептерінің бірі екенін мәлімдейді. Марксистер өндіріс құралдарының жалпы меншігі бар социалистік қоғамда қылмыс деңгейі әлдеқайда төмендейді деп санайды. Шындығында, Милтон Манкофф Батыс Еуропадағы қылмыс деңгейі АҚШ-қа қарағанда төмен екенін, себебі Еуропа Америкадан гөрі "социалистік" деп мәлімдейді. Мұндай көзқарастардың салдары "қылмыс мәселесін" шешу үшін социалистік революция жасау қажеттігінде. Маркстің шеттелу теориясын қолдану арқылы басқа мәселе туындайды. Қылмыстың бір бөлігі қоғамның тек қана шығармашылыққа аз мән беретін, адамды кемсітетін жұмысты ұсынуының нәтижесі деп есептеледі. Алайда, кейбір қылмыстарды "жұмысшы табының қылмысы" деп сипаттап, оны қанаушылыққа жауап ретінде көрсету дұрыс емес. Ол адамдарды олардың сыныпқа жататындығына ғана байланысты қылмысты жасаған деп таңдайды, ал осы қылмыстың құрбанына айналу ықтималдығы жоғары сыныпты немесе топты анықтау үшін жәбірленушілерді зерттеумен айналыспайды (өйткені көптеген қылмыскерлер алыс сапарға шығуға бейім емес, жұмысшы табының қылмысы көбінесе бір ауданда тұратын жұмысшы табының өкілдеріне бағытталған). Шындығында, қылмыстың әлеуметтік дифференциациясы жасқа, сыныпқа, ұлтқа, жынысқа, демографиялық ерекшеліктерге және жергілікті жағдайларға байланысты өзгеруі мүмкін. Бұл кейбір адамдардың олардың орналасқан жеріне немесе тіпті күнделікті әдеттеріне байланысты зорлық-зомбылыққа ұшырау қаупіне ұшырауына себеп болуы мүмкін. Мите мен Стаффордтың айтуынша, әртүрлі рөлдер құрбандыққа ұшырау қаупімен байланысты, ал "әрекет үлгілеріндегі құрылымдық өзгерістер қылмыс деңгейіне әсер етеді". Құрбандыққа ұшыраудың үш қажетті шарты – "мотивацияланған қылмыскерлер, қолайлы нысаналар және қабілетті қамқорлардың болмауы". Сонымен қатар, егер аномия (адамның өмірінде ешқандай реттеу немесе болжаушылық болмаған кездегі сезім) қылмыстың негізгі себебі болса, онда неге тек кейбір жұмысшы табының өкілдері қылмыс жасайтынын түсіндіру үшін теория болуы керек. Деге сәйкес, аномияны "әлеуметтік-экономикалық мәртебе мен қылмыстық мінез-құлықтың ықтималдығы арасындағы теріс байланысты білдіретін" сегіз теорияның немесе мектептің бірі ретінде қарастыруға болады. Бірақ егер кейбір адамдар, кейбір жағдайларда бүкіл топтар негізгі қоғамнан шеттетілгенін көрсетсе, онда бұл жағдайдың қоғамға тигізетін әсерін зерттеуге қатысты егжей-тегжейлі зерттеулер қажет (нормасыздыққа қараңыз). Мұндай зерттеулерде марксизм қоғамдық күштерге, жеке адамдардың ниеттеріне және олардың жақсылық пен жамандыққа, моральдық пен бейморальдыққа қабілеттілігіне қарағанда көбірек назар аударады. Бұл адамдардың дербестігін пайдаланып, белгілі бір әрекеттерді таңдау себептерін толыққанды түсіндіруге кедерілді болуы мүмкін. Салыстыру үшін, девианттылық социологиясында Роберт К. Мертон Дюркгеймнің аномия тұжырымын қарызға алып, Шиқандық теорияны құрайды. Мертон шеттелудің нақты мәселесі Дюркгейм ұсынғандай, кенеттен әлеуметтік өзгерістерден туындамайды, бірақ барлық мүшелеріне бірдей мақсаттарды ұсынатын, бірақ оларды орындау үшін тең мүмкіндік бермейтін әлеуметтік құрылымнан туындайды деп санайды. Девианттылық – бұл әлеуметтік құрылымның белгісі. Тейлор және т.б. девианттылықтың толыққанды әлеуметтік теориясын құру үшін өзара әрекеттесушілік пен марксизмнің үйлесімін ұсынады. Оксфорд сөздігінде девианттылық "әдетке қайшы келу, қабылданбаған стандарттардан ауытқу, әсіресе әлеуметтік немесе сексуалдық мінез-құлық" деп анықталған. Мінез-құлықты "девиантты" деп тану құқығы мемлекет ішіндегі биліктің тең емес таралуынан туындайды, және осы үкім мемлекеттің беделіне ие болғандықтан, тыйым салынған мінез-құлыққа үлкен айып тағайындайды. Бұл мемлекеттің саяси бағытына қарамастан дұрыс. Барлық мемлекеттер мүлікті қорғайтын заңдарды қабылдайды, олар тонау түрінде болуы мүмкін немесе зақымдауға немесе енуге тыйым салуы мүмкін. Тонау туралы заң сотталмайтын сияқты көрінсе де, марксистік талдау сотталғандардың көрсеткіштерін заңның қолданылуындағы теңсіздіктерді анықтауы мүмкін. Осылайша, қудалау немесе соттау туралы шешім жақсы адвокатты жұмысқа алу мүмкіндігімен бұрмаланған болуы мүмкін. Сол сияқты талдау қылмыстың қандай да бір түрі үшін жазаның таралуы қылмыскердің әлеуметтік класына байланысты өзгеруі мүмкін екенін көрсетуі мүмкін. Бірақ, тонау заңы мүліке ие болғандардың мүддесін қорғауға бағытталған. Ол иесінің класына қарай кемсітпейді. Шындығында, кез келген мемлекеттегі аз ғана заңдар мүліктік мүдделерді қорғау үшін сыныпқа қарай жасалған, ал заңдарды қабылдау және орындау әдетте осы заңдардың жергілікті қажеттіліктерге сай келетініне қатысты қоғамдық консенсусқа байланысты. Осыған байланысты, мемлекеттер арасындағы қылмыс деңгейінің салыстыруы саяси бағытқа қатысты аз корреляцияны көрсетеді. Барлық корреляциялар байлар мен кедейлер арасындағы айырмашылықтарды және әлеуметтік және экономикалық ортаның дамуын сипаттайтын ерекшеліктерді көрсетеді. Сондықтан, қылмыс деңгейі байлықтың таралуындағы ең үлкен айырмашылықтар бар штаттарда, олар бірінші, екінші немесе үшінші әлемде болсын, салыстырмалы түрде бірдей болады. Рональд Л. Акерс марксистік криминологияны марксистік принциптерге негізделген қоғамдардың "әділетсіз және репрессивті болғаны және криминологтар ұмтылуы керек болашақ емес" деген негізде сынға алды. Марксистік криминология анархистік криминологиямен ортақ көзқарасқа ие, яғни қылмыстың пайда болуы әділетсіз әлеуметтік тәртіпте және қоғамды түбірінен өзгерту қажеттігінде. Алайда, марксистер капитализмді социализммен алмастыруды ұсынады, ал анархистер биліктің барлық иерархиялық немесе авторитарлық құрылымдарын жобалайды.
Marxism provides a systematic theoretical basis upon which to interrogate social structural arrangements, and the hypothesis that economic power is translated into political power substantially accounts for the general disempowerment of the majority who live in the modern state and the limitations of political discourse. Hence, whether directly or indirectly, it informs much of the research into social phenomena not only in criminology, but also in semiotics and the other disciplines which explore the structural relationships of power, knowledge, meaning, and positional interests within society. Many criminologists agree that for a society to function efficiently, social order is necessary and that conformity is induced through a socialization process. "Law" is the label given to one of the means used to enforce the interests of the state. Hence, because each state is sovereign, the law can be used for any purpose. It is also common ground that, whether the society is meritocratic, democratic or autocratic, a small group emerges to lead. The reason for this group's emergence may be their ability to use power more effectively, or simple expediency in that, as population size grows, the delegation of decision making powers to a group representative of the majority leads to more efficiency. Marxists are critical of the ideas, values, and norms of capitalist ideology, and characterize the modern state as being under the control of the group that owns the means of production. For example, William Chambliss (1973) examined the way in which the vagrancy laws were amended to reflect the interests of the ruling elite. He also looked at how British Colonial Law was applied in East Africa, so that the capitalist "ruling class" could profit from coffee plantations, and how the law in medieval England benefited feudal landowners. Similarly, Pearce (2003) looks at evidence that corporate crime is widespread but is rarely prosecuted. These researchers assert that political power is used to reinforce economic inequality by embedding individual property rights in the law and that the resulting poverty is one of the causes of criminal activity as a means of survival. Marxists argue that a socialist society with communal ownership of the means of production would have much less crime. Indeed, Milton Mankoff asserts that there is much less crime in Western Europe than in the United States because Europe is more ‘Socialist’ than America. The implication of such views is that the solution to the "crime problem" is to engage in a socialist revolution. A different issue emerges by applying Marx's theory of alienation. A proportion of crime is said to be the result of society offering only demeaning work with little sense of creativity. However, the characterization of some crime as "working class crime" and portraying it as a response to oppression is problematic. It selectively labels crime committed by people simply on the basis of their membership of a class, without engaging in victimology to identify whether any particular class or group is most likely to be the victim of such crime (because many criminals are disinclined to travel far, working class crime is often directed at working class people who live in the same neighborhood). In fact, the social differentiation of crime may vary by age, class, ethnicity, gender, demographic, and locality. This can cause some individuals to be at greater risk to victimization simply based on their location or even daily routine. According to Miethe and Stafford, different roles correlate to risks of victimization, and "structural changes in activity patterns influence crime rates." The three necessary elements of victimization include "motivated offenders, suitable targets, and absence of capable guardians." Further, if anomie (the feeling one has when there is no longer any type of regulation or predictability in one’s life) is a primary cause of crime, there should be a theory to explain why only some working class people commit crimes. According to de, anomie can be considered one of eight theories or schools that "[imply] a negative association between socioeconomic status and the probability of criminal behavior." But if there is evidence that some individuals and, in some cases, entire groups are alienated from mainstream society, there should be detailed research into the effect that this has on society as a whole (see normlessness). In such research, Marxism tends to focus on societal forces rather than the motives of individuals and their dualistic capacity for both right and wrong, moral and immoral. This can lead to a less comprehensive explanation of why people exercise their autonomy by choosing to act in particular ways. By comparison, in the sociology of deviance, Robert K. Merton borrows Durkheim's concept of anomie to form the Strain Theory. Merton argues that the real problem of alienation is not created by a sudden social change, as Durkheim proposed, but rather by a social structure that holds out the same goals to all its members without giving them equal means to achieve them. It is this lack of integration between what the culture calls for and what the structure permits that causes deviant behavior. Deviance then is a symptom of the social structure. Taylor et al. intend a combination of Interactionism and Marxism as a radical alternative to previous theories to formulate a "fully social theory of deviance". According to the Oxford dictionary, deviance can be defined as "departing from usual or accepted standards, especially in social or sexual behavior." The power to label behavior as "deviant" arises partly from the unequal distribution of power within the state, and because the judgment carries the authority of the state, it attributes greater stigma to the prohibited behavior. This is true no matter what the political orientation of the state. All states enact laws which, to a greater or lesser extent, protect property. This may take the form of theft, or prohibit damage or trespass. Even though a theft law may not appear judgmental, a Marxist analysis of the conviction rates may detect inequalities in the way in which the law is applied. Thus, the decision whether to prosecute or to convict may be skewed by having the resources to employ a good lawyer. The same analysis may also show that the distribution of punishment for any given crime may vary according to the social class of the perpetrator. But, the law of theft exists to protect the interests of all those who own property. It does not discriminate by reference to the class of the owner. Indeed, few laws in any states are drafted to protect property interests by reference to class, and the acceptance and enforcement of laws generally depend on a consensus within the community that such laws meet local needs. In this, a comparison of the crime rates between states shows little correlation by reference to political orientation. Such correlations as do exist tend to reflect disparities between rich and poor, and features describing the development of the social and economic environment. Hence, the crimes rates are comparable in states where there are the largest disparities of wealth distribution, regardless of whether they are first, second or third world. Ronald L. Akers has criticized Marxist criminology on the grounds that societies based on Marxist principles "have been unjust and repressive and do not represent a future for which criminologists should strive". Marxist criminology shares with anarchist criminology the view that crime has its origins in an unjust social order and that a radical transformation of society is desirable. Unlike Marxists, however, who propose that capitalism be replaced with socialism, anarchists reject all hierarchical or authoritarian structures of power.
Виллем Адриан Бонгер
Нидерланд криминологы Виллем Бонгер қылмыс пен экономикалық және әлеуметтік жағдайлардың арасындағы себеп-салдар байланысына сенді. Ол қылмыстың әлеуметтік түбірлерге ие екенін және қалыптасқан мәдени жағдайларға жауап ретінде туындайтынын айтты. Оның пікірінше, ең алғашқы қоғамдарда тіршілік ету үшін қауымдастықта өзімшілдіксіз, мейірімділік қажет болған. Бірақ, егер ауыл шаруашылығы технологиясы жетілдіріліп, азық-түлік қоры артатын болса, сауда-саттық және айырбас жүйелері өзімшілдікке мүмкіндік берді. Капитализм пайда болған кезде бәсекелестік пен байлықтың әлеуметтік күштері күшейді, нәтижесінде ресурстардың теңсіз бөлінуі, ашкөздік және жекелегенге баса назар аудару пайда болды. Өз мүддесі мен жеке басының қалаулары үстемдік танытқанда қылмыс пайда болады. Кедейлер қажеттіліктен немесе әділетсіздік сезімінен қылмыс жасайды. Сондықтан, билік иелері бақылауды күшейтіп, жаза қолданады, қылмыстың анықтамасын билік иелерінің мүлігіне зиян келтіру немесе зиян келтіру қаупімен байланыстырады. Мысалы, ұрлықтың өзі бірдей болуы мүмкін, бірақ кедейлер жасаған ұрлық байлар жасаған ұрлықтан гөрі көп назар аударады. Бұл екі түрлі салдарға әкеледі: тікелей – теңсіз қоғамда тірі қалу үшін күшті қысымды күшейтеді, және жанама – кедейлер арасындағы шеттетілу сезімін арттырады. Көшедегі қылмыстар жұмысшылардың бір-бірімен бәсекелесіп, аянышты жағдайда өмір сүргенінің салдары болды. Ол кедейлік жалғыз қылмысқа себеп бола алмайды, бірақ жекелегенге баса назар аудару, материализм, жалған қажеттіліктер, расизм және көшедегі қылмыскерлер арасындағы зорлық-зомбылық пен үстемдік сезімімен байланысты болуы мүмкін деп сенді.
Dutch criminologist Willem Bonger believed in a causal link between crime and economic and social conditions. He asserted that crime is social in origin and a normal response to prevailing cultural conditions. In more primitive societies, he contended that survival requires more selfless altruism within the community. But once agricultural technology improved and a surplus of food was generated, systems of exchange and barter began offering the opportunity for selfishness. As capitalism emerged, there were social forces of competition and wealth, resulting in an unequal distribution of resources, avarice and individualism. Once self interest and more egoistic impulses assert themselves, crime emerges. The poor would commit crime out of need or out of a sense of injustice. Hence, those with power exercise control and impose punishment, equating the definition of crime with harm or threat of harm to the property and business interests of the powerful. Although the inherent activities comprising, say, a theft, may be identical, theft by the poor will be given greater emphasis than theft by the rich. This will have two consequences: direct which will increase the pressure for survival in an unequal society, and indirect in that it will increase a sense of alienation among the poor. Crime in the streets was a result of the miserable conditions in which workers lived in competition with one another. He believed that poverty alone could not be a cause of crime but rather poverty coupled with individualism, materialism, false needs, racism, and the false masculinity of violence and domination among street thugs.
Торстен Селлин
Селин Пенсильвания университетінің әлеуметтанушысы және ғылыми криминологияның негізін қалаушылардың бірі болды. Оның әдісі тарихи, әлеуметтанулық, психологиялық және құқықтық факторларды қамтитын пәннің толыққанды көрінісін ұсынды. Ол қазіргі индустриалды қоғамның мәдени әртүрлілігін зерттеу үшін марксизм мен қақтығыс теориясын қолданды. Біртекті қоғамда мінез-құлық нормалары немесе кодекстер пайда болып, бірыңғай мәдениетті сақтау үшін қажет болған жағдайда заңға айналады. Алайда, егер мәдениеттер басым ағымнан өзгеше болса, онда азшылық топтар өз нормаларын қалыптастырады. Осылайша, әлеуметтендіру кіші топқа да, басым нормаларға да бағытталған болады. Заңдар қабылданғанда, олар мемлекеттегі басым мәдени немесе этникалық топтардың нормаларын, құндылықтарын және мүдделерін көрсетеді, бұл шекаралық мәдениеттік қақтығысқа әкелуі мүмкін. Екі мәдениет өзара әрекеттескенде және бірі екіншісіне өз ықпалын таратуға тырысқанда, әр тарап өзін қорғауға ұмтылады. Егер күштер теңдігі сақталса, әдетте келісімге келінеді. Бірақ, егер билік тең емес бөлінген болса, онда азшылық топтың күнделікті мінез-құлқы бұрмаланған (девиантты) деп танылуы мүмкін. Қоғам неғұрлым әртараптанған және гетерогенді болса, өз ережелерімен өмір сүретін кіші топтар басқа топтардың ережелерін бұзғандықтан, қақтығыстардың жиілеуіне мүмкіндік артады.
Sellin was a sociologist at the University of Pennsylvania and one of the pioneers of scientific criminology. His method involved a comprehensive view of the subject incorporating historical, sociological, psychological, and legal factors into the analysis. He applied both Marxism and Conflict Theory to an examination of the cultural diversity of modern industrial society. In a homogeneous society, norms or codes of behavior will emerge and become laws where enforcement is necessary to preserve the unitary culture. But where separate cultures diverge from the mainstream, those minority groups will establish their own norms. Socialization will therefore be to the subgroup and to the mainstream norms. When laws are enacted, they will represent the norms, values and interests of the dominant cultural or ethnic groups in a state which may produce Border Culture Conflict. When the two cultures interact and one seeks to extend its influence into the other, each side is likely to react protectively. If the balance of power is relatively equal, an accommodation will usually be reached. But if the distribution of power is unequal, the everyday behavior of the minority group may be defined as deviant. The more diversified and heterogeneous a society becomes, the greater the probability of more frequent conflict as subgroups who live by their own rules break the rules of other groups.