Қолагенді колит: себептері, белгілері және таралуы
Collagenous colitis
Коллагенді колит – ішек қабынуы, су диареясымен көрінеді. Микроскопиялық колит түрі, диагнозы биопсия арқылы қойылады. Егде жастағыларға жиі кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коллагенді колит – ішек қабынуының бір түрі. Лимфоциттік колитпен бірге, бұл микроскопиялық колиттің бір подтипі болып табылады, ол ішекке әсер ететін қабынумен (яғни колит) және сулы диареямен, бірақ қан аралас ішек қозғалысының болмауымен сипатталады. Микроскопиялық колит көбінесе колоноскопия кезінде көру арқылы диагностикалауға мүмкіндік бермейді, керісінше, ішек биопсиясының гистопатологиялық тексеру арқылы анықталатын микроскопиялық өзгерістерге себеп болады. Осы микроскопиялық өзгерістердің ерекшелігі лимфоциттік колиттен коллагенді колитті ажыратады, ал коллагенді колитте ішек бездері арасындағы дәнекер тінде коллаген шөгінділері табылады. Ауру барлық жастағы адамдарда кездесе алады, бірақ көбінесе орта және егде жастағы адамдарда диагноз қойылады, орташа жасы 60 шамасында. Әйелдер ерлерге қарағанда жиірек ауырады, түрлі зерттеулерде әйелдер мен ерлер арасындағы қатынас 3:1 және 8:1 аралығында кездеседі. Эпидемиологиялық зерттеулерге сәйкес, соңғы онжылдықтарда микроскопиялық колитке шалдыққандардың саны артқан, оның көп бөлігі коллагенді колит құрайды. Кейбір аймақтарда микроскопиялық колитке шалдыққандардың саны Крон ауруы мен жаралы колитке шалдыққандардан асып түскен.
Collagenous colitis is an inflammatory condition of the colon. Together with the related condition lymphocytic colitis, it is a subtype of microscopic colitis, which is characterized by inflammation that specifically affects the colon (i. e. colitis), and a clinical presentation that involves watery diarrhea but a lack of rectal bleeding. Microscopic colitis does not usually cause macroscopic changes to the colon that allow a visual diagnosis during colonoscopy, instead causing microscopic changes that can be detected through histopathological examination of colonic biopsies. The nature of these microscopic changes is what differentiates collagenous from lymphocytic colitis, with the characteristic finding in collagenous colitis being depositions of collagen in the connective tissue between the colonic glands. Although cases are known to occur in all age groups, the disease is most frequently diagnosed in late middle aged or elderly people, with the average person being diagnosed in their 60s. Women are more frequently affected than men, with different studies finding female male incidence ratios of between 3 and 8. Epidemiological studies have found large increases in diagnosed cases of microscopic colitis, of which collagenous colitis cases are a majority, over the past few decades, with cases of microscopic colitis now outnumbering those of Crohn's disease and ulcerative colitis at least in some regions.
Белгілері мен симптомдары
Жалпы алғанда, микроскопиялық колит ұзаққа созылатын сулы диареяны және нәжіс шығару жиілігінің артуын тудырады. Кейбір пациенттер түнгі диарея, іш ауруы, ішек қоздырылысы, нәжіс ұстамауы, шаршау және салмақ жоғалту туралы хабарлайды. Ауыр жағдайларда симптомдарға дегидратация және электролиттердің тепе-теңдігі бұзылуы кіруі мүмкін. Пациенттер өмір сапасының айтарлықтай төмендегенін сезінеді. Коллагенді колитпен ауыратын пациенттерге қатысты ретроспективті зерттеуде барлық зерттелгендерде созылмалы диарея болды, 42% салмақ жоғалтты, 41% іш ауруына шағымданып, 27% түнгі диареяны бастан өткерді, ал 14% шаршады және 8% метеоризмге тап болды. Күн сайын орташа есеппен 6 рет дәретханаға бару жиілігі байқалды. Салмақ жоғалтқан және салмақ жоғалту мөлшері тіркелген пациенттердің арасында орташа салмақ жоғалту 6 кг құрады.
In general, microscopic colitis causes chronic watery diarrhea with increased stool frequency. Some patients report nocturnal diarrhea, abdominal pain, bowel urgency, fecal incontinence, fatigue and weight loss. In severe cases, symptoms may include dehydration and electrolyte imbalances. Patients report a significantly diminished quality of life. In a retrospective study specifically on collagenous colitis patients, all studied patients experienced chronic diarrhea, 42% experienced weight loss, 41% experienced abdominal pain, 27% of the patients experienced nocturnal diarrhea, while 14% experienced fatigue and 8% experienced meteorism. The median patent had 6 stools per day. Among the patients who experienced weight loss and whose magnitude of weight loss was recorded, the median lost weight was 6 kg.
Себептер
Коллагенді көкше ішегінің себебі белгісіз. Целиак ауруы сияқты аутоиммундық аурулармен байланысы күдікті, себебі коллагенді көкше ішегімен ауыратын науқастардың 40%-ында аутоиммундық аурулар кездеседі. Қабынуға қарсы стероид емес препараттар (ҚСЕП), протондық сорғы тежегіштері (ПСТ) және бета-блокаторлардың қолданылуы да коллагенді көкше ішегінің пайда болу қаупін арттыратын сияқты, бірақ мұның себебі әлі белгісіз.
The cause of collagenous colitis is unknown. A connection with autoimmune disorders such as celiac disease is suspected, as up to 40% of patients with collagenous colitis have an autoimmune disease. Use of nonsteroidal anti inflammatory drugs (NSAIDs), proton pump inhibitors (PPIs) and beta blockers also appear to increase the risk of collagenous colitis, but the cause of this is not known.
Эпидемиология
Бір эпидемиологиялық зерттеуде әдебиетте кездесетін коллагенді колиттің аурушару деңгейі 100 000 адам-жылға 0,6 жағдай (1987–1992 жылдардағы француз деректері бойынша) мен 5,2 жағдай (1995–1999 жылдардағы деректер бойынша исланд зерттеуінен) аралығында екендігі көрсетілген, ал авторлар 1985–2001 жылдар аралығында Миннесота штатының Олмстед округінде 100 000 адам-жылға 3,1 жағдайды анықтаған. Дегенмен, 1998–2001 жылдардағы деректердің тек бір бөлігіне сүйене отырып, авторлар 100 000 адам-жылға 7,1 жоғары деңгейді анықтады, бұл Крон ауруы мен ойық ішек ішек қабынуымен салыстырғанда жоғары көрсеткіш. Бұрын айтылған исланд зерттеуі зерттеу кезеңінде аурудың өсуін көрсетті, Исландияда аурудың таралу деңгейі 1995 жылы 2,2-ден 1999 жылы 8,3-ке дейін өсті. Әйелдер ерлерге қарағанда коллагенді колитке көбірек шалдығады, исланд зерттеуінде диагноз қойылған жағдайларда әйелдер мен ерлер арасындағы қатынас 7,9, ал Олмстед округі зерттеуінде 4,4 болды. 2022 жылы Олмстед округінде микроскопиялық колит бойынша жаңартылған зерттеу 2011 және 2019 жылдар арасындағы деректерге негізделген, онда коллагенді колиттің аурушару деңгейі 100 000 адамға 9,9 жағдай, таралуы 100 000 адамға 100,1, ал әйелдер мен ерлер арасындағы қатынас 4,7 деп анықталды. 1995–1999 жылдардағы деректерді зерттеуден айырмашылығы, Олмстед округінде коллагенді колиттің таралуы 2011 және 2019 жылдар аралығында тұрақты болып қалды. 2001–2016 жылдар аралығында Данияда микроскопиялық колит деңгейі бойынша жүргізілген тағы бір зерттеуде коллагенді колиттің жалпы аурушару деңгейі 100 000 адам-жылға 12,2, таралуы 100 000 адамға 116,7, әйелдер мен еркектер арасындағы қатынас 3,1 болды. 1995–1999 жылдардағы Олмстед округі зерттеуі мен 1995–1999 жылдардағы исланд зерттеуі сияқты, бұл даниялық зерттеуде зерттеу кезеңінде коллагенді колит пен микроскопиялық колиттің деңгейінің айтарлықтай өскені анықталды, 2001 және 2016 жылдардағы микроскопиялық колит бойынша аурушару деңгейі 100 000 адамға шаққанда сәйкесінше 2,3 және 24,3 жағдайды құрады. Алайда, осы Дания деректері бойынша коллагенді колиттің аурушару деңгейі 2011 жылы ең жоғары деңгейге жетті, бұл көрсеткіш 100 000 адамға шаққанда 19,6 жағдайды құрады, ал 2012 және 2016 жылдар аралығында тұрақты болып көрінді. Диагноз қойылған кездегі орташа жас 67 болды, ал ең жоғары аурушару деңгейі 80 жастан асқан науқастар арасында анықталды. Зерттеу кезеңінде микроскопиялық колит (осы жағдайлардың 59% -ын коллагенді колит құрады) жағдайларының айтарлықтай артуы 2016 жылға қарай микроскопиялық колит Данияда Крон ауруы мен ойық ішек қабынуынан гөрі көп таралған дегенді білдірді. Авторлар колоноскопияны қолданудың артуын микроскопиялық колит диагноздарының уақыт өте келе өзгеруінің ықтимал себебі деп санайды.
One epidemiological study reported previous incidence rates of collagenous colitis found in the literature as ranging from 0.6 cases per 100,000 person years (based on French data from 1987–1992) to 5.2 per 100,000 person years (from an Icelandic study based on data from 1995 1999), while the authors themselves found an incidence rate of 3.1 per 100,000 person years in Olmsted County, Minnesota across the period 1985 2001. Based only on the subset of the data from 1998 2001, however, the authors found a higher rate of 7.1 per 100,000 person years, an incidence rate which exceeded those of Crohn's disease and ulcerative colitis. The previously mentioned Icelandic study also found increasing rates through the studied period, with the incidence rate in Iceland increasing from 2.2 in 1995 to 8.3 in 1999. Women appear to be more frequently affected by collagenous colitis than men, with the Icelandic study finding a female male ratio of 7.9 in diagnosed cases and the Olmsted County study finding a female male ratio of 4.4. An updated study on microscopic colitis in Olmsted County published in 2022 and based on data from between 2011 and 2019 found an incidence rate for collagenous colitis of 9.9 cases per 100,000 person years, a prevalence of 100.1 per 100,000 persons and a female male ratio of 4.7. Unlike in the previous study on data from 1995 1999, the rate of collagenous colitis in Olmsted County was found to have remained stable between 2011 and 2019. Another study on rates of microscopic colitis in Denmark between 2001 and 2016 found an overall incidence rate for collagenous colitis of 12.2 per 100,000 person years, a prevalence of 116.7 per 100,000 persons and a female male ratio of 3.1. Like the 1995 1999 Olmsted County study and the 1995 1999 Icelandic study, this Danish study found a heavy increase in rates of collagenous colitis and microscopic colitis overall during the studied period, with the incidence rates in 2001 and 2016 for microscopic colitis found to be, respectively, 2.3 and 24.3 cases per 100,000 person years. However, the incidence rates of collagenous colitis in this Danish data peaked in 2011 with a rate of 19.6 cases per 100,000 person years, and rates appeared to be stable between 2012 and 2016. The average age at diagnosis was found to be 67, and the highest incidence rate was found among patients over the age of 80. The strong increase in the case rates of microscopic colitis (with collagenous colitis making up 59% of these cases) throughout the study period meant that by 2016, microscopic colitis had a greater incidence rate in Denmark than did Crohn's disease and ulcerative colitis. The authors suggest an increase in the use of colonoscopies as a possible cause of the observed change in microscopic colitis diagnoses over time.