Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Андриес Ватербур (шамамен 1789 – 1852) – гриква халқының көшбасшысы ("kaptijn"). Ол Грикваленд батысындағы Ватербур әулетін құрды және гриква халқының бөлінуіне себепкер болды, себебі Кок және Барендс әулеттерінің топтары оңтүстік-шығысқа көшіп, кейін Грикваленд шығысын құрды.
Andries Waterboer (c.1789 1852) was a leader ("kaptijn") of the Griqua people. He founded the Waterboer dynasty of Griqualand West, and led to a split of the Griqua people, as the factions of the Kok and Barends dynasties migrated to the south east to later found Griqualand East.
Ерте өмір
Гриква халқының көпшілігі аралас болғанымен, Уотербур таза Бушман тегінен шыққан және шамамен 1700-ші жылдардың соңында Гарип өзенінің солтүстігіндегі даладан туған болуы мүмкін. Ол гриквалардың қуатты Кокстар әулетіне қосылып, "Андриес Уотербур" деген атпен танылды және оқу-жазуға үйренді. Өте амбициялы болғандықтан, ол тез билікке көтеріліп, 1815 жылы Адам Кок II және Баренд Барендс билігіне қарсы қарулы көтеріліс ("Хартenaar көтерілісі") басшылығын жасады. Келесі жылы ол екі көшбасшыны да жеңіп, олар өз халықтарымен оңтүстік-шығысқа қарай көшіп кетті. Ал бірнеше жылдан кейін ол қызығыншылықпен өткен күрес нәтижесінде қалған гриквалардың "Каптейн" атанды.
Unlike the majority of the predominantly mixed Griqua people, Waterboer was of pure Bushman origin, and seems to have been born in the wilderness somewhere north of the Gariep, probably in the late 1700s. He joined the house of the powerful ruling family of the Griquas, the Koks, took the name of "Andries Waterboer" and learned to read and write. Fiercely ambitious, he rapidly rose in rank, eventually leading his followers in an armed revolt (the "Hartenaaropstand") against the rule of Adam Kok II and Barend Barends in 1815. By the next year, he had succeeded in defeating both leaders (who migrated with their people towards the south east) and a few years later he finally became "Kaptijn" of the remaining Griquas in a fierce leadership struggle.
Консолидациялау
Уотербур 1820 жылғы 20 желтоқсанда Гриквастадтағы Гриква Каптинінің резиденциясында Гриква Каптині (капитаны) болып сайланды, бірақ оның көтерілуі қалған Гриква ұлтындағы көптеген күшті топтардың наразылығын тудырды. Олардың көпшілігі жеке халықтар болып бөлініп кетті, мысалы, қатал көшпелі Бергенаарлар. Бергенаарлар мен Кораналармен соғыстар болды. Уотербур оңтүстіктегі Кап колониясымен одақ құрды, алайда бұл одақ кейінгі қақтығыстарда жиі үзіліп отырды. Соңында Уотербур Бергенаарларды, Кораналарды және басқа Гриква топтарын жеңіп, өкіметін консолидациялады. Ол қазіргі Батыс Гриквалендтің басқару жүйесін жаңартты (жеңілген топтар шығысқа жылжып, ақырында Шығыс Гриквалендті құрды) және мемлекетті төрт облысқа бөлді. Оның астанасы Гриквастад және оның төңірегі тікелей басқаруында болды және «Уотербур жері» деп аталды.
Waterboer was elected as Griqua Kaptijn (Captain) at the Kaptijns residence in Griekwastad, on 20 December 1820, but his rise to leadership had alienated a great many other powerful factions in the remaining Griqua nation. Many of these split off as separate nations, such as the fierce nomadic Bergenaars. Wars ensued, with both the Bergenaars and the Koranas. Waterboer formed an alliance with the Cape Colony to the south, however this alliance frequently faltered in the ensuing conflicts. Eventually Waterboer defeated the Bergenaars, Koranas and other Griqua factions, and consolidated his rulership. He overhauled the administration of what was now Griqualand West (the defeated factions had moved eastwards to eventually found Griqualand East) and divided the state into four regions. His capital Griekwastad and surrounds were under his direct rule and were named "Waterboersland".
Өңірлік соғыс
1823 жылы Кокс және Барендс әулеттерімен одақтасып, Дитаконг шайқасында жеңіске жетті, соның арқасында үлкен Мфекане көші Грик территориясынан бұрылды. Келесі жылы ол Форсмит маңында Корнелиус Кок II мен Адам Кок II арасындағы күрделі қақтығыста шайқасып, жеңіске жетті, онда Бергенаарлар Адам Кок тарапынан жұмыс істеді. Уотербурлардың аумағына Бергенаар аттыларының шабуылдарынан әлі де қауіп төндіріліп тұрды. 1827 жылы оның астанасы қоршауға алынды, мыңдаған Бергенаарлар армиясы шабуыл жасады, бұл Уотербурдың 6 Бергенаар басшысын өлімге кесуіне жауап ретінде болды. Уотербур соңында жеңіске жетті, бірақ бұл қақтығыс оны қатты әлсіретті.
In 1823, in alliance with the Koks and Barends dynasties, he won the battle of Dithakong, and thereby diverted the great Mfecane migrations from Griqua territory. The next year, he fought and was victorious in a complex conflict near Fauresmith, between Cornelius Kok II and Adam Kok II, in which the Bergenaars were employed by Adam Kok. Waterboer's territory was still threatened by marauding Bergenaar horsemen. In 1827, his capital came under siege, when it was attacked by an army of thousands of Bergenaars, in response to Waterboer's execution of 6 Bergenaar chieftains. Waterboer was eventually victorious but was much weakened by the conflict.
Кейінгі өмірі
1834 жылы ол Кейп колониясы ресми шарт жасасқан алғашқы көрші мемлекет болды. Ол шартқа қол қою үшін Кейптаунға шақырылды, онда ақша және қару-жарақ төлеміне қарықтарында Уотербур көрші мемлекеттер арасындағы бейбіт қарым-қатынасты сақтайтыны және Кейптің шекарасының қорғалатыны туралы келісім жасалды. 1852 жылдың желтоқсанында қайтыс болғаннан кейін оның үлкен ұлы Николаас Ватербур оның орнына келді.
In 1834, he was the first neighbouring state that the Cape Colony concluded a formal treaty with. He was invited to Cape Town for the signing of the treaty, which stipulated that, in exchange for payment in money and weaponry, Waterboer would ensure peaceful relations among neighbouring states and that the Cape's border would be secured. He was succeeded by his eldest son Nicolaas Waterboer after his death in December 1852.