Кіріспе

Бала тілі деректерінің алмасу жүйесі (CHILDES) 1984 жылы құрылған корпус. Оның ең алғашқы транскрипциялары 1960 жылдарға дейін жетеді, ал 2015 жылға қарай 230 түрлі корпустан 26 тілдегі мазмұны (транскрипциялар, аудио және бейнежазбалар) бар, олардың барлығы әлемдік деңгейде қолжетімді. Соңғы кезде CHILDES үлкенірек TalkBank корпусының бір бөлігіне айналды, ол афазиясы бар адамдардың тілдік деректерін, екінші тілді меңгеруді, әңгімелесу талдауын және сыныпта тіл үйренуді де қамтиды. CHILDES негізінен кішкентай балалардың тілін талдау үшін және ересектердің балаларға арналған сөйлеуін зерттеу үшін қолданылады. 1990 жылдардың басында CHILDES-тегі дерек көлемін оңай өңдей алатын есептеу ресурстары кеңінен қолжетімді болғандықтан, балалардың тіл дамуын зерттеуге қатысты жұмыстардың саны едәуір артты. Транскрипциялар CHAT (Транскриптерді адамдармен талдау кодтары) транскрипция форматында кодталған, ол әңгімелерді жазу үшін стандартталған форматты ұсынады. Бұл жүйені кез келген тіл үйренушімен – балалармен, екінші тілді үйренушілермен және афазиядан жазылып жатқан адамдармен әңгімелерді жазу үшін пайдалануға болады. Дискурстық деңгейдегі транскрипциядан өзге, CHAT жүйесінде фонологиялық және морфологиялық талдауға мүмкіндіктер де қарастырылған. CLAN бағдарламасын Леонид Спектор жасаған, ол балалардың тілдік деректерін транскрипциялауға және талдауға көмектеседі.

Зерттеуде қолдану

Бүгінгі күнге дейін 4500-нен астам жарияланған зерттеу жұмысы CHILDES-ке сілтеме жасайды. CHILDES бұл санды өз нұсқаулықтарында көрсетеді, ал Google Scholar 2017 жылдың шілде айына қарай 5451 сілтеме тіркелген.