Рикардо Хаусман: Венесуэлалық экономист және даму саясатының сардары

Кіріспе

Венесуэлалық экономист Рикардо Хаусманн (1956 жылы туған) – Халықаралық даму орталығының бұрынғы директоры, қазіргі уақытта Халықаралық даму орталығының Өсу зертханасын басқарады және Гарвард университетінің Джон Ф. Кеннеди атындағы үкімет мектебінде экономикалық даму саласындағы тәжірибелік профессор. Ол сондай-ақ Венесуэланың бұрынғы жоспарлау министрі және Халықтық жоспарлау министрлігінің бұрынғы басшысы (1992–1993 жылдар). Ол экономикада кеңінен қолданылатын бірнеше жаңа түсініктерді енгізді, оның ішінде бастапқы қателік, өсу диагностикасы, өзін-өзі тану, қара материя, өнімдік кеңістік және экономикалық күрделілік. Рикардо театр режиссері және продюсер Мишель Хаусманн, өнер тарихшысы Каролина Хаусманн және комедия актері Джоанна Хаусманнның әкесі.

Ерте өмір және мансап

Хаусман Венесуэладағы еврей отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Германияның Лейпциг қаласында туған және жасөспірім кезінде жетім қалған Холокосттан қашқан адам еді. Оның анасы Бельгиядан еді. Ол 1977 жылы инженерлік және қолданбалы физика бакалавры, ал 1981 жылы Корнелл университетінде экономика ғылымдарының докторы дәрежесін алды. 1985 жылдан 1991 жылға дейін ол Каракастағы Instituto de Estudios Superiores de Administracion экономикасының профессоры болды, онда ол Мемлекеттік саясат орталығын құрды. 2000 жылдың қыркүйегінде Хаусман Гарвардқа келді. Хаусман Гарвард университетінің Халықаралық даму орталығының (CID) директоры және Гарвард Кеннеди атындағы мемлекеттік мектептің экономикалық даму практикасының профессоры. Сондай-ақ ол Санта-Фе институтында Джордж А. Кован кафедрасын басқарады. 2005-2008 жылдар аралығында ол Оңтүстік Африка үшін жеделдетілген және ортақ өсу бастамасы жөніндегі халықаралық комиссияға төрағалық етті – бұл Оңтүстік Африка үкіметі экономикалық өсу бағдарламасына кеңес беру үшін шақырған экономистер тобы. Ол сонымен қатар дамуға қатысты екі пәннен сабақ береді: даму саясатының стратегиясы және «Неге көптеген елдер кедей, тұрақсыз және теңсіз?». CID-дегі лауазымымен қатар Хаусманн коммерциялық және коммерциялық емес бірнеше ұйымда жұмыс істеді: ол 2001-2007 жылдары Венесуэланың толық қызмет көрсететін CANTV телефон компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі, 2009-2011 жылдары микроқаржы институты ACCION International және Испанияда орналасқан жаңартылатын энергия және инженерлік компаниясы Abengoa-ның кеңесші кеңесінің мүшесі болды. 2010-2011 жылдары Латын Америкасы және Кариб теңізі экономикалық қауымдастығының сайланған президенті болды. CID-де Хаусманн өзінің зерттеу жұмыстарын екі басты салаға шоғырландырды: макроэкономикалық тұрақсыздықтың, қаржылық осалдық пен дағдарыстардың түпкі себептері; және ұзақ мерзімді өсудің факторлары. Ол өсудің үдеуі мен құлдырауының себептерін, «түпкі күнәның» себептері мен салдарларын, өсу диагностикасын, құрылымдық трансформация процесін және «Өнім кеңістігін», сондай-ақ жаһандық тепе-теңсіздіктер мен «көлеңкелі материяны» зерттеді. Ол Аргентина, Армения, Әзірбайжан, Белиз, Бразилия, Колумбия, Чили, Қытай, Сальвадор, Египет, Гватемала, Үндістан, Қазақстан, Мексика, Марокко, Парагвай, Перу, Оңтүстік Африка, Тунис, Венесуэла және АҚШ бойынша жобаларға қатысты. Ол сонымен қатар гендерлік мәселелер бойынша жұмыс істейді және 2006 жылдан бері Дүниежүзілік экономикалық форумының жылдық «Global Gender Gap Report» есебінің авторларының бірі. Ол «Project Syndicate» журналында даму экономикасы туралы ай сайынғы колонка жазады. 2019 жылдың 4 наурызында Хуан Гуайдо Хаусманды Америкааралық даму банкінің (АӨБ) өкілі етіп тағайындады – бұл Вашингтонда орналасқан көпжақты агенттік және Гуайдоны Венесуэланың заңды президенті деп мойындаған жалғыз халықаралық қаржы ұйымы. АӨБ Қытай үкіметі Хаусманға виза бермегеннен кейін Қытайдың Чэнду қаласындағы жылдық жиналысын тоқтатты. 2019 жылдың 27 қыркүйегінде Хаусман Twitter-де «Гарвард университетіндегі академиялық міндеттері АӨБ-дегі жұмыспен үйлеспейтінін» жазып, АӨБ-дегі елші лауазымынан кетті. Хаусманн Гуайдоға «қалай болса да» көмектесуге дайын екенін айтты және Гуайдо тағайындаған Алехандро Плазды Венесуэланың АӨБ өкілі ретінде ұсынды. 2014 жылдан бері Хаусман Бостон қаласында (Массачусетс штаты) орналасқан жеке консалтингтік фирмасы – Ricardo Hausmann Consulting LLC-ті басқарады.

Hausmann was born to a Jewish family in Venezuela. His father was a refugee of the Holocaust who was born in Leipzig, Germany and was orphaned as a teenager. His mother was from Belgium. He earned a bachelor's degree in Engineering and Applied Physics (1977) and a PhD in Economics (1981) at Cornell University. From 1985 to 1991, he was professor of Economics at the Instituto de Estudios Superiores de Administracion in Caracas, where he founded the Center for Public Policy. In September 2000 Hausmann came to Harvard. Hausmann is director of the Center for International Development (CID) at Harvard University and Professor of the Practice of Economic Development at the Harvard Kennedy School of Government. He also holds the George A. Cowan chair at the Santa Fe Institute. Between 2005 and 2008 he chaired the International Panel on the Accelerated and Shared Growth Initiative for South Africa, an international panel of economists called upon by South African government to advise their economic growth program. He also teaches two development related subjects: Development Policy Strategy and Why Are So Many Countries Poor, Volatile, and Unequal?. Concurrently with his position at CID, Hausmann has also held several positions at profit and non profit organizations: he was a member of the board of Venezuela's full service telephone company CANTV (2001–2007), of microfinance institution ACCION International (2009–2011), and of the advisory board of Abengoa, a renewable energy and engineering company based in Spain. From 2010 to 2011, he was also the elected president of the Latin American and Caribbean Economic Association. At CID, Hausmann has concentrated his research efforts in two broad areas: the underlying determinants of macroeconomic volatility, financial fragility and crises; and the determinants of long run growth. Themes he has been exploring include the causes of growth accelerations and collapses; the causes and consequences of original sin; growth diagnostics, the process of structural transformation and the Product Space; and global imbalances and dark matter. Country specific studies he has been involved with have included projects on Argentina, Armenia, Azerbaijan, Belize, Brazil, Colombia, Chile, China, El Salvador, Egypt, Guatemala, India, Kazakhstan, Mexico, Morocco, Paraguay, Peru, South Africa, Tunisia, Venezuela, and the United States. He also works on gender issues and has been a co author of the World Economic Forum's yearly Global Gender Gap Report since its creation in 2006. He writes a monthly syndicated column for Project Syndicate covering economics of development. On March 4, 2019, Juan Guaidó named Hausmann as Venezuela's representative to the Inter American Development Bank (IDB), a Washington based multilateral agency and the only international financial organization to recognize Guaidó as the legitimate president of Venezuela. The IDB cancelled its annual meeting in Chengdu, China after Hausmann was denied a visa by the Chinese government. On September 27, 2019 Hausmann resigned as ambassador to the IDB, writing on Twitter that "his academic duties at Harvard University are incompatible with the job at the IDB". Hausmann emphasized that he would be available to help Guaidó "any way he could"; he recommended Alejandro Plaz as Venezuela's IDB representative, who was named to the post by Guaidó. Since 2014 Hausmann operates his private consulting firm, Ricardo Hausmann Consulting LLC, located in Boston, Massachusetts.

Тұңғыш күнә (экономика)

Алғашқы күнә терминін халықаралық қаржы саласында 1999 жылы Барри Айхенгрин мен Хаусманн жазған мақаласында алғаш рет қолданды. Авторлар алғашқы күнәні елдің тұрғындары (немесе үкіметі) өз валютасында қарыз ала алмайтын жағдай деп анықтайды. Басқаша айтқанда, дамушы ел шетел валютасында (мысалы, АҚШ доллары, евро немесе иена) қаржыландыруға мәжбүр болады. Авторлар алғашқы күнәні өлшеу арқылы, оның көптеген дамушы экономикаларда кең таралғанын және жоғары инфляция мен валютаның құнсыздану тарихына тәуелді еместігін көрсетті. Бұл проблемалық, себебі егер қарыз алған елдің ішкі валютасы құнсыздаса, қарызды өтеу қиындайды, өйткені олардың валютасы қарызға шаққанда құны төмендейді. Кейінгі зерттеулер алғашқы күнәнің халықаралық компонентіне: көптеген елдердің өз валютасында шетелден қарыз ала алмауына бағытталды. Барри Айхенгрин, Хаусманн және Уго Паницца көрсеткендей, дерлік барлық елдер (АҚШ, Еуроаймақ, Жапония, Ұлыбритания және Швейцариядан басқа) уақыт өте келе (халықаралық) алғашқы күнәдан зардап шекті. Авторлар осы халықаралық компоненттің қарызды тәуекелді етуге, құнсыздауды күшейтуге және елдің тәуелсіз ақша-кредит саясатын жүргізу қабілетіне әсер ететінін дәлелдеді. Себебі алғашқы күнә елдің ұлттық балансында валюталық қайшылыққа алып келуі мүмкін: активтері мен міндеттемелерінің валюталары сәйкес келмейді. Осылайша, нақты айырбас бағамының күрт өзгеруі ұлттық байлыққа әсер етеді және елге қарызын өтеуді қиындатады. Яғни, алғашқы күнә мемлекеттік бюджеттің теңгерімін нақты валюта бағамы мен қысқа мерзімді нақты пайыздық ставкаға тәуелді етеді. Алғашқы күнә тұжырымына қатысты сын екі бағытта болды. Біріншіден, Моррис Голдштейн мен Филип Тернер алғашқы күнә валюталық қайшылықтың жеткілікті шарты емес екенін, демек қаржы дағдарысы кезінде валюталық қайшылықтан туындаған өндіріс шығындарын түсіндіре алмайтынын айтады. Екіншіден, Кармен Рейнхарт, Кеннет Рогофф және Мигель Савастано дамушы нарықтардың басты мәселесі – өз валютасында көбірек қарыз алу емес, керісінше, қарыз алуды азайтуды үйрену екенін мәлімдеді. Олар дамушы нарықтардың проблемалары алғашқы күнәға емес, «қарызға төзбеушілікке» байланысты деп санайды: дамыған елдер үшін басқарылатын сыртқы қарыз деңгейін басқару қабілетсіздігі. Айхенгрин, Хаусманн және Паницца валюталық қайшылықтар, қарызға төзбеушілік және алғашқы күнә арасындағы айырмашылықты егжей-тегжейлі түсіндіретін мақаласында екі сынға да жауап береді.

The expression original sin was first used in international finance in a 1999 article by Barry Eichengreen and Hausmann. The authors define original sin as a situation in which the residents (or government) of a country are unable to borrow in their own domestic currency. In other words, a poor country is forced to borrow funds denominated in foreign exchange (e. g. the U. S. dollar, the euro, or the yen). Based on their measure of original sin the authors show that original sin was present in most of the developing economies and independent from histories of high inflation and currency depreciation. This is seen as problematic because if the borrowing country's domestic currency depreciates, the loan will become more difficult to pay back, since their currency is now worth less relative to the loan. Later research has mainly focused on the international component of original sin: the inability of most countries to borrow abroad in their own currency. Barry Eichengreen, Hausmann and Ugo Panizza show that almost all of the countries (except US, Euro area, Japan, UK, and Switzerland) suffered from (international) original sin over time. The authors argued that this international component of original sin has serious consequences. It makes debt riskier, increases volatility, and affects a country's ability to conduct an independent monetary policy. This is because original sin is likely to cause a currency mismatch in the national balance sheet of a country: the currencies of its assets and those of its liabilities do not correspond. Thus, large swings in the real exchange rate will have an effect on aggregate wealth and it will be more difficult for the country to service its debt. In other words, original sin tends to make the fiscal balance dependent on the real exchange rate and the short term real interest rate. Criticism on the concept of original sin has been twofold. On the one hand, Morris Goldstein and Philip Turner claim that original sin is not a sufficient condition for a currency mismatch, and thus cannot account for the large output losses due to the currency mismatches during financial crises. On the other hand, Carmen Reinhart, Kenneth Rogoff and Miguel Savastano claim that the main problem of emerging market economies is to learn how to borrow less rather than learn how to borrow more in their domestic currency. They assumed that the problems of emerging markets were not due to original sin, but to so called debt intolerance: the inability of emerging markets to manage levels of external debt that, under the same circumstances, would be manageable for developed countries. Eichengreen, Hausmann and Panizza respond to both criticisms in a paper elaborating the difference between currency mismatches, debt intolerance and original sin.

Өзін-өзі тану

Өзін-өзі табу – Хаусманн мен Дани Родрик ұсынған түсінік, ол белгілі бір елде қандай экономикалық қызметтер табысты жүзеге асырылуы мүмкін екенін анықтау процесін білдіреді. 2003 жылғы «Экономикалық даму – өзін-өзі табу ретінде» деген мақаласында Хаусманн мен Родрик өсудің заманауи технологиялар мен жақсы экономикалық институттардың (жақсы жобаланған және қорғалған меншік құқығы сияқты) болуымен автоматты түрде жүзеге асатыны туралы пікірге қарсы шығады. Олардың сөзіне қарағанда, тағы бір маңызды жағдай – елдегі кәсіпкерлердің қандай жаңа экономикалық қызметтерді табысты түрде жүзеге асыра алатынын білуі, яғни өзін-өзі табуға жеткілікті мүмкіндік болуы керек. Өзін-өзі табу инновациялық кәсіпкерлер үшін шығынды. Дегенмен, өзін-өзі табудың нәтижесі елдегі барлық кәсіпкерлерге тиесілі, олар енді қандай қызметтердің тиімді екенін өздері анықтамай-ақ біледі. Егер бұл елде жаңаша өнімдерді жасауға және өсуге ықпал етсе, онда өзін-өзі табудың пайдасы одан да көп адамдарға жетеді. Осылайша, Хаусманн мен Родрик атап өткендей, өзін-өзі табудың пайдасы бастапқыда ашуға инвестиция салған компаниядан асып түседі (яғни, ол оң сыртқы эффектіге ие). Сондықтан, үкімет өзін-өзі табуды қолдайтын экономикалық саясатты іске асыруы керек. Кейінгі мақаласында Хаусманн, Родрик және автор Джейсон Хванг өзін-өзі табу туралы бұрынғы тұжырымдамаларын толықтырады. Олар кейбір өнімдердің басқаларына қарағанда өнімділік деңгейі жоғары екенін айтады. Осылайша, өзін-өзі табу ел үшін ең пайдалысы – жоғары өнімділік тауарларын табысты өндіруге болатынын анықтаған жағдайда. Себебі, жаңа өнімдер елдің экспорттық себетінің тиімділігін арттырады, бұл өз кезегінде жоғары өсумен байланысты. Басқаша айтқанда, кейбір өнімдерді табу басқаларына қарағанда қызықтырақ, және осы өнімдер өзін-өзі табудың пайдалы әсерін тудырады.

Өсу диагностикасы

Өсу диагностикасы – Хаусман, Дани Родрик және Андрес Веласко экономикалық дамуы жоғары болмаған елдердің өсу қарқынының күтілгеннен төмен болу себептерін анықтау үшін әзірлеген әдістеме. Басты қағидасы – әртүрлі елдерде өсудің баяулауына әртүрлі себептер себеп болады (Анна Каренина принципімен салыстырыңыз). «Өсу диагностикасын тәжірибеде қолдану» нұсқаулығында терминнің пайда болуы былай түсіндіріледі: Өсуді диагностикалық тәсіл экономиканың өсуіне көптеген факторлар әсер етуі мүмкін екендігіне, бірақ әр фактор өзіне тән белгілер жиынтығын тудырады деген идеяға негізделген. Бұл белгілер айырмашылық диагностикасының негізі болуы мүмкін, онда сарапшы экономиканың байқалатын өсу қарқынының ықтимал себептерін ажыратуға тырысады. Осылайша, өсу диагностикасының әдістемесі ел экономикасында көрінетін өсудің төмендігінің «белгілерінен» басталады, мысалы, инвестициялардың аздығы. Шешім ағашын қолдану арқылы осы белгілердің барлық мүмкін себептері тексеріледі және мүмкін болса, жойылады. Содан кейін осы себептердің себептері зерттеледі. Бұл процесс елдің өсуіне ең үлкен кедергі келтіретін фактор анықталғанға дейін жалғасады. Осы факторды экономикалық саясат шешуі керек, өйткені осы арқылы экономикалық өсуді үдетуге болады. Авторлар дұрыс емес ауруға дұрыс емес ем тағайындау, яғни, жағдайға сәйкес келмейтін экономикалық реформаны жүзеге асыру экономикалық тұрғыдан тиімсіз және саяси тұрғыдан қауіпті болуы мүмкін деп санайды. Өсу диагностикасы әдістемесінің алғашқы қолданылғандарының бірі – Дани Родрик пен Андрес Веласконың «Өсу диагностикасы» мақаласында сипатталған Сальвадор елдік зерттеуі. Ол кезде елдің макроэкономикалық көрсеткіштері жақсы, институционалдық құрылымы дамыған, пайыздық ставкалар төмен және білім беруге инвестициялар жеткілікті болды. Дегенмен, инвестициялар өте аз болды. Авторлардың пікірінше, өсу диагностикасының әдістемесі Сальвадордағы инвестициялардың төмендігінің себебі – өзін-өзі танудағы мәселе екенін көрсетті: ел дәстүрлі салаларын жоғалтып жатыр және келесіде неге инвестициялау керектігі белгісіз еді. Осылайша, инновациялық инвестициялық идеялардың жетіспеуі Сальвадордың өсуіне ең үлкен кедергі болды. Осы мақала жарияланғаннан бері өсу диагностикасы стратегиясын бірқатар халықаралық ұйымдар қабылдады, олардың ішінде Дүниежүзілік банк, Америкааралық даму банкі, Азия даму банкі, Ұлыбританияның Халықаралық даму департаменті және Мыңжылдық шақыру корпорациясы бар. PREM желісі қазіргі уақытта өсу диагностикасы әдістемесін қолданатын елдердің жағдайларын зерттейді.

Growth diagnostics is a methodology developed by Hausmann, Dani Rodrik and Andrés Velasco to determine the underlying reasons why some developing economies are not growing as fast as might be expected. The underlying assumption is that different countries experience slow growth for different reasons (compare to the Anna Karenina principle). In the handbook "Doing Growth Diagnostics in Practice", the origin of the term is explained:

The growth diagnostic approach is based on the idea that there may be many reasons why an economy does not grow, but each reason generates a distinctive set of symptoms. These symptoms can become the basis of a differential diagnostic in which the analyst tries to distinguish among potential explanations for the observed growth rate of the economy. Thus the growth diagnostics methodology departs from the "symptoms" of low growth that are visible in a country's economy—for example, low investment. Using a decision tree, all possible causes of these symptoms are inspected and if possible, eliminated. Next, the causes of these causes are scrutinized. This goes on until the most binding constraint to growth in a country is found. This is the constraint that economic policy in the country will need to address to accelerate growth. The authors argue that applying the wrong cure for the wrong disease, i. e. implementing the wrong economic reform in the wrong circumstances, can be both economically unproductive and politically dangerous. One of the first applications of the growth diagnostics methodology was a case study of El Salvador, described in the paper "Growth Diagnostics", co authored by Dani Rodrik and Andrés Velasco. At the time, the country had good macroeconomic indicators, decent institutions, low interest rates and returns to education. However, it was investing little. According to the authors, the growth diagnostics methodology revealed that in the end, the low investment in El Salvador could be brought back to a problem of self discovery: the country was losing its traditional industries and it was unclear what it should invest in next. This lack of innovative investment ideas, then, was El Salvador's most binding constraint on growth. Since the publication of this paper, the growth diagnostics strategy has been adopted by a number of international institutions including the World Bank, the Inter American Development Bank, the Asian Development Bank, the UK's Department for International Development and the Millennium Challenge Corporation. The PREM network currently collects country case studies that use the growth diagnostics methodology.

Қара зат

Қара зат – Хаусманн мен Федерико Штурценеггердің АҚШ-тың жинақталған ағымдағы есеп бойынша ресми бағалаулар мен АҚШ-тың таза қаржылық жағдайының нақты табысына негізделген бағалаулар арасындағы айырмашылықты түсіндіретін "көрінбейтін" активтерді атау үшін қолданған термині. АҚШ Экономикалық талдау бюросы (BEA) 2004 жылы АҚШ-тың ағымдағы шоттағы таза тапшылығын 2,5 триллион долларға бағалады. Дегенмен, Хаусманн мен оның әріптесі Федерико Штурценеггердің пікірінше, АҚШ-тың ағымдағы шоттағы тапшылығы нақтыда бағаланғаннан жоғары болмайды: әйтпесе, АҚШ өзінің қарызына үлкен сомада пайыз төлеуге тиіс болар еді. Мұндай жағдай байқалмайды: 2004 жылы таза кіріс әлі де оң 30 миллиард долларды құрады, бұл АҚШ-тың ағымдағы шоттағы тапшылығының өсуіне дейін 1980 жылы болған көрсеткіштен төмен емес. Осылайша, авторлар 2004 жылғы "нақты" жинақталған ағымдағы шоттың шын мәнінде оң болғанын және қандайда бір жолмен (шетелдік) активтердің үлкен бөлігі есептеулерден тыс қалғанын алға тартады. Бұл "жоғалған байлықтың" күдікті көзі – қара зат, ол АҚШ-тан басқа экономикаларға идеялар мен басқа да қызметтердің (сақтандыру немесе өтімділік сияқты) есепке алынбаған экспортынан туындайды. Екі автор АҚШ-тың ресми сауда статистикасында көрсетілмейтін, көбінесе тікелей шетелдік инвестициялармен байланысты бизнес-біліктіліктің экспорты бар екенін мәлімдейді. Бұл экспорт оның шетелдік активтерінің нақты құнын арттырады, демек тапшылықтың нақты мөлшерін төмендетеді. Сондықтан, олардың пікірінше, АҚШ-тың қаржылық жағдайы туралы алаңдаудың себебі әдеттегіден азырақ. Бұдан өзге, АҚШ-тың ағымдағы шотындағы бұл қара зат басқа елдердің есептеріне де әсер етеді, олар біліктілікті импорттау арқылы беймәлім міндеттемелерді жинақтады. Қара зат идеясы сынсыз қалған жоқ. Біріншіден, Виллем Бьютер қара заттың АҚШ-тың сыртқы активтерінен түсетін табысы АҚШ-тың сыртқы міндеттемелерінен түсетін табыстан жоғары болуына әкелуі керек деп мәлімдеді. Алайда, оның айтуынша, мұны растайтын нақты дәлел жоқ. Екіншіден, АҚШ-тың қара заттан түсетін табысы жылдан жылға айтарлықтай өзгереді, тіпті ол АҚШ экономикасының тұрақты ерекшеліктеріне байланысты болса да, мысалы, білімді экспорттау. Соңында, Мэтью Хиггинс, Томас Клитгаард және Седрик Тилл АҚШ-тың шетелдік активтері қазіргі уақытта төмен бағаланғаны туралы пікірмен келіседі. Алайда, олардың пікірінше, АҚШ-тың сыртқы міндеттемелері тым жоғары бағаланған. Осылайша, АҚШ-тың сыртқы міндеттемелері қазіргі уақытта күтілгеннен азырақ; осы факт (қара зат емес) күтпеген жоғары таза табысты түсіндіреді. 2007 жылғы мақалада Хаусманн мен Штурценеггер қара заттың бар екенін және оның қызметін қорғап, осы сын-пікірлердің кейбіреулеріне жауап береді.

Dark matter is a term coined by Hausmann and Federico Sturzenegger to refer to the 'invisible' assets that explain the difference between official estimates of the U. S. cumulative current account, and estimates based on the actual return on the U. S. net financial position. Specifically, the U. S. Bureau of Economic Analysis (BEA) estimated the net U. S. current account deficit to be 2.5 trillion in 2004. However, according to Hausmann and his colleague Federico Sturzenegger, the U. S. current account deficit cannot in reality be as high as it is estimated to be: otherwise, the U. S. would be paying large amounts of interests on its debt. This does not seem to be the case: net income in 2004 was still a positive 30 billion, which is not lower than it was in 1980, before the U. S. built up its current account deficit. Thus, the authors argue that the "real" cumulative current account in 2004 was in fact positive, and that somehow a large amount of (foreign) assets are being left out of the calculations. The suggested source of this "missing wealth" is dark matter, resulting from the unaccounted export of ideas and other services (such as insurance or liquidity) from the U. S. to other economies. The two authors claim that the U. S. has significant exports, mainly of business know how bundled with its foreign direct investment) that do not show up in official trade statistics. These exports increase the real value of its foreign assets, and thus lower the real size of the deficit. Therefore, they argue, there is less reason to worry about the U. S. financial position than is usually assumed. In addition, this dark matter in the U. S. current account also has implications for the accounts of other countries, which have been inadvertently accruing liabilities by importing know how. The idea of dark matter has not gone without criticism. First, Willem Buiter has argued that dark matter should result in a higher rate of return on U. S. external assets than on U. S. external liabilities. However, he claims, there is no convincing evidence that this is the case. Second, the U. S. income from dark matter seems to vary enormously from year to year, even though it stems from permanent characteristics of the U. S. economy like the export of know how. Lastly, Mathew Higgins, Thomas Klitgaard, and Cedric Tille agree with the assertion that U. S. foreign assets are currently undervalued. However, they argue that more important, U. S. foreign liabilities are overvalued. Thus, The U. S. has fewer foreign liabilities than is currently assumed; this fact (rather than dark matter) explains the unexpectedly high net income. In a 2007 article, Hausmann and Sturzenegger respond to some of these critiques, defending the existence and function of dark matter.

Өнім кеңістігі

Өнім кеңістігі – Рикардо Хаусманның Сезар Идальго мен Бейли Клингермен бірге енгізген, құрылымдық трансформация және өзін-өзі тану процесін түсінуге арналған құрал. Өнім кеңістігі өнімдер желісінен тұрады, онда екі өнімнің бірге экспортталу ықтималдығына сәйкес байланыс орнатылады, бұл олардың ұқсас қабілеттерді талап ететінін көрсетеді. Хаусман мен оның әріптестерінің пікірінше, Өнім кеңістігі елдердің салыстырмалы артықшылықтарының үлгісінің нақты эволюциясын болжайды. Олар, үйлестірудің жетіспеушілігі салдарынан экономикалар қазіргі уақытта өндіріп жатқан өнімдерге жақын өнімдерге көшу арқылы әртараптандырылатынын мәлімдейді, себебі бұл өнімдерге ұқсас қабілеттер қажет. Осылайша, ел дамыған сайын, ол өнім кеңістігінде бір өнімнен екіншісіне өтеді, соның ішінде күрделірек өнімдерге де жетеді. «Өнім кеңістігіндегі құрылымдық трансформация және салыстырмалы артықшылық үлгілері» атты жақында жарық көрген басылымда Хаусман және автор Бэйли Клингер Өнім кеңістігі идеясын келесі теңеу арқылы түсіндіреді:

Біздің теңеуімізде өнімдер – ағаштарға ұқсас, ал кез келген екі ағаш қажетті қабілеттердің ұқсастығына байланысты бір-біріне жақын немесе алыс болуы мүмкін. Кәсіпорындар маймылдарға ұқсайды, олар өздері тұрған ағашты пайдалану арқылы күнкөріс табады. Біз орманды – өнім кеңістігін – барлық ел үшін берілген және бірдей деп есептейміз. [ ] Құрылымдық трансформация процесі маймылдардың орманның кедей бөлігінен бай бөлігіне секіруін қамтиды, бірақ мұны сәтті іске асыру ықтималдығы сол ағаштардың күтілетін өнімділігіне және маймылдардың бос ағаштарға қаншалықты жақын тұрғанына байланысты болады, ал жақындық жаңа өнімді өндіру үшін елдің нақты активтерінің тиімділігімен байланысты. Өнім кеңістігі өсу диагностикасы идеясымен байланысты, өйткені ол дамушы елдің экономикасын дамытуға көмектесетін үйлестірудің сәтсіздіктерін анықтау мақсатында жасалды. Өнім кеңістігінің басты мақсаты – Дүниежүзілік банк немесе Халықаралық валюта қоры сияқты ұйымдар қолданатын дәстүрлі басқару шараларына ғана емес, елдердің нақты технологиялық мүмкіндіктеріне қарап, экономикалық дамуды зерттеуге мүмкіндік беретін талдау құралдарын әзірлеу. 2009 жылғы мақалада экономикалық күрделілік индексі бұрынғы көрсеткіштерге қарағанда өсудің нақты болжамдық өлшемі ретінде ұсынылды. Хаусман, Идальго және олардың командасы жасаған Өнім кеңістігі және экономикалық күрделілік туралы зерттеулер «Экономикалық күрделілік атласы» (2011) кітабында жинақталған.

Таңдалған библиография

Айхенгрин, Барри; Хаусман, Рикардо; Паницца, Уго (2003 жылдың қазаны). "Валюталық қайшылықтар, қарызға төзбеушілік және бастапқы күнә: неліктен олар бірдей емес және неге маңызды?". NBER жұмыс құжаты № 10036. Хаусман, Рикардо; Родрик, Дани; Веласко, Андрес (2005). "Дұрыс диагностиканы қою". Қаржы және даму, 43 (1). (2005 жылғы Өсу диагностикасы жұмыс құжатын қорытындылайды). Хаусман, Рикардо; Родрик, Дани; Веласко, Андрес (2005). "Өсу диагностикасы". "Вашингтон консенсусы қайта қарастырылды: жаңа жаһандық басқаруға қарай". Оксфорд, Ұлыбритания: Оксфорд университетінің баспасы, 324–355. Хаусман, Рикардо; Штурценеггер, Федерико (2006 жылдың қарашасы). "Қараңғы материяның АҚШ сыртқы тепе-теңдігін бағалауға тигізетін әсері". CID жұмыс құжаты № 137. Хаусман, Рикардо; Клингер, Бейли; Вагнер, Родриго (2008 жылдың қыркүйегі). "Тәжірибеде өсу диагностикасын жүргізу: ой-сана кітабы". CID жұмыс қағазы. Hausmann R, Hidalgo CA және басқалар. (2011) Экономикалық күрделілік атласы. Пуритан баспасы.