Кіріспе

Матер эт магистра – Папа Иоанн XXIII-нің «Христиандық және әлеуметтік прогресс» тақырыбында жазған энциклопедиясы. Ол 1961 жылдың 15 мамырында жарияланды. Атаудың мағынасы – «ана және ұстаз», ол шіркеудің рөліне сілтеме жасайды. Ол адамның қадір-қасиетін арттыру үшін нағыз қоғам құруға жұмыс істеу қажеттігін көрсетеді. Мемлекет кейде денсаулық сақтау, білім беру және тұрғын үй мәселелеріне араласуы керек екенін үйретеді.

Бұрынғы оқытуды қайта қарау

"Mater et magistra" әлеуметтік тақырыптарға қатысты бұрынғы үш папалық құжатты жоғары бағалап, олардың негізгі ойларын қысқаша баяндай бастайды. "Rerum novarum" құжаты мақталады: "Бұл алғаш рет тарихи тұрғысынан терең түсінікпен жасалған әлеуметтік принциптердің толық синтезі болды, осы себепті христиан әлемі үшін мәңгілік құндылыққа ие, католиктік әлеуметтік және экономикалық ілімнің жинағы ретінде дұрыс есептеледі", "әлеуметтік және экономикалық жаңарудың Магна Хартасы", оның ықпалы кейінгі шіркеу құжаттарында ғана емес, сонымен қатар "бірқатар мемлекеттердің келелі заңнамаларында да көрінеді". Папа Иоанн "Rerum novarum" құжатының негізгі ойларын жұмыс, жеке меншік, мемлекеттің рөлі, бірігу құқығы және адамзаттың ынтымақтастығы деп түйіндеді. Ол "Quadragesimo anno" құжатының басты хабарын екі маңызды тұсқа жинақтады: "Экономикалық мәселелерде жеке мүдде емес, қайырымдылық жоғары өлшемшарт болуы керек". Адамзат әлеуметтік әділеттілікті қамтамасыз ететін ұлттық және халықаралық тәртіпті құруға жауапты, "онда барлық экономикалық қызмет тек жеке пайда үшін ғана емес, сонымен қатар жалпыға ортақ игілік үшін де жүзеге асырылуы тиіс". Ол сондай-ақ 1941 жылғы 1 маусымда Папа Пий XII-нің радио арқылы жасаған сөзін еске алды, онда ол "Rerum Novarum" құжатының 50 жылдығын тойлап, материалдық игіліктерді, еңбекті және отбасыны дұрыс пайдалану туралы оның мазмұнын қайта баяндады.

Теңгерім ретінде қарастырылған ортақ игілік

Mater et magistra жалпы игілікті қоғамның немесе экономиканың әртүрлі элементтері арасындағы іздестірілген тепе-теңдік ретінде жиі түсіндіреді. Мысалы, кәсіпорын өзінің басқару біртігін жеке жұмысшылардың қажеттіліктерімен үйлестіруі керек. Өндіріс, қызмет көрсету және ауыл шаруашылығы салаларындағы даму мен прогресс тепе-тең болуы тиіс. Жеке адамның еркіндігі мен бастамасы азаматтық биліктің қажетті әрекеттерімен, соның ішінде субсидиарлық принципіне негізделген мүліктің тиісті мемлекеттік меншікке өтуімен тепе-теңде болуы керек. Экономикалық прогресс әлеуметтік прогресспен, әсіресе теңсіздікті азайтумен үйлесімде болуы керек.

Халықаралық көмек

Mater et magistra индустрияланбаған елдердің қажеттіліктерін қарастырады. Рим папасы Иоанн кедей елдерге көмек көрсететін бай елдерді мақтады. "Әділет және адамгершілік" талабы бойынша, артық азық-түлік пен басқа да тауарлар мұқтаж елдермен бөлісуі керек. Одан да күштісі – сол елдердің азаматтарына заманауи әдістерді енгізу және дамуды жеделдету үшін қажетті ресурстар мен білім беру. Бұл жұмыс жергілікті мәдениеттерге құрметпен, және мүдделіліксіз, өз мәдениетін таңу немесе саяси бақылау орнату мақсатымен емес, жасалуы тиіс.