14-ғасырдағы гусит соғыстарының «Құдайдың жауынгерлері» әні – қарсыластарды қорқытып, жеңіске жеткізген қасиетті гимн. Тарихы, мағынасы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
"Құдайдың жауынгерлері" – ежелгі чех тіліндегі "Ktož jsú Boží bojovníci" сөзінің ағылшын тіліне аудармасы, XV ғасырдағы гусит соғыс әні. Қазіргі чех тіліндегі балама атаулар: "Kdož jsou Boží bojovníci" және "Kdo jsou Boží bojovníci". Ол алғаш рет Жистебнице гимн кітабында тіркелген.
"Ye Who Are Warriors of God", the English translation of "Ktož jsú Boží bojovníci" from Old Czech, is a 15th century Hussite war song. Alternate modern Czech spellings of the title are: "Kdož jsou Boží bojovníci" and "Kdo jsou Boží bojovníci". It was first recorded in the Jistebnice hymn book.
Тарих және қолданылуы
Бұл ән гусит соғыстары кезінде осыншалықты құлшыныспен орындалғандықтан, кейбір жау әскерлеріне үрей келтіріп, ол өзінің қаруына айналды. Императорлық крест жорықтарының бірі гуситтердің әнін естіп, шайқасқа кірмес бұрын майданнан қашқан деген сенімде. Әнді гусит дін қызметкері, рәсімдік айбалтасымен бірге бастап кетер еді. 1433 жылы поляктар мен Пруссиялық Тевтон ордені арасындағы соғыс басталғанда, гуситтер 1433 жылдың шілдесінде немістерге қарсы одаққа қол қойды. Соғыс барысында олар Балтық теңізіне дейін, Данциг қаласына жетті. XIX ғасырдың пруссиялық тарихшысы Генрих фон Трейцке Балтық теңізі маңындағы гуситтердің жер басып алуына және "Kdož jsou Boží bojovníci" әніне наразылық білдіріп, былай деді: "Олар теңізге құдайдың жауынгерлері туралы құлшынас чех әнімен құттықтады және Балтық теңізі тағы бір рет славяндарға бағынғандығын білдіре отырып, су бөтелкелерін тұзды сумен толтырды". Бұл әнді Бедрих Сметана "Табор" және "Бланик" атты симфониялық поэмаларында, сондай-ақ "Slava chodsku" (Ход еліне сәлем!) атты чех маршында пайдаланған. Ол король Венцеслав IV тұсында Антонин Дворжактың "Husitská ouvertura" (Гусит увертюрасы) шығармасында орындалған католик әнімен де үйлестірілген. Композитор Павел Хаас оны "Обои мен фортепианоға арналған сюита" операсының 12 (1939) бөлімінде материал ретінде қолданды. Карел Хуса да бұл мелодияны 1968 жылғы "Прагаға арналған музыка" шығармасында, ал Карл Амадей Хартманн "Concerto funebre" (1939, қайта жөнделген 1959) шығармасында пайдаланған.
The song was sung with such intensity during the Hussite Wars that it instilled fear throughout some enemy armies, making it a weapon in itself. One of the Imperial Crusades is believed to have fled the battlefield before the battle itself after hearing the Hussites singing their hymn. The hymn would be led by a Hussite priest, carrying a ceremonial axe. At the start of the 1433 war between the Polish and the Teutonic Knights of Prussia, the Hussites signed an alliance against the Germans in July 1433. In the course of the war, they marched all the way to the Baltic sea at the town of Danzig. The Prussian 19th century historian, Heinrich von Treitschke, makes a clearly indignant reference to the Hussite taking of land near the Baltic Sea and to "Kdož jsou Boží bojovníci" with these words: "greeted the sea with a wild Czech song about God's warriors and filled their water bottles with brine in token that the Baltic once more obeyed the Slavs." The song was used by Bedřich Smetana in his tone poems Tábor and "Blaník," and in a Czech march entitled "Slava chodsku" (Hail to the Chod Country!"). It was also combined with a Catholic carol sung during the time of King Wenceslaus IV by Antonín Dvořák in his work Husitská ouvertura (Hussite Overture). Composer Pavel Haas used it as material in his Suite for Oboe and Piano op. 12 (1939). Karel Husa also incorporated the tune in his Music for Prague 1968, as did Karl Amadeus Hartmann in the Concerto funebre (1939, rev. 1959).