Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұл сияқты көліктер кейбір басқа елдерде түрлі атаулармен белгілі болды, оның ішінде "желі автобустары" және "желі моторлары" да бар. Дегенмен, мұндай өздігінен жүретін жолаушылар көліктері Жаңа Зеландияда 1920 жылдардың соңынан бастап "желі вагондары" деп аталды.
These kinds of vehicles were known in some other countries by a variety of other names, including "railbuses" and "railmotors". However, such self propelled passenger vehicles were known in New Zealand as "railcars" from the late 1920s onwards.
Өмірбаян
Жаңа Зеландия темір жол департаменті (NZR) екі он жылдан астам уақыт бойы аймақтық және ауылдық жолаушылар тасымалын жүргізудің экономикалық жолын іздестірді. Жаңа Зеландияның ауылдық аймақтарындағы тармақ жолдары әдетте жолаушылар мен жүк тасымалдаған аралас пойызбен қамтамасыз етілді, ал кестелері сапар барысында жүк тиеу және түсіруге байланысты көбінесе баяу болды. Бұл баяулық оларды жолаушылар үшін ұнамсыз етті, бірақ арнайы жолаушылар қызметін ақтауға жеткіліксіз сұраныс болды. Аймақтық аудандардағы екінші дәрежелі магистральдарда көбінесе өздерінің жолаушылар пойыздары болды, бірақ олар, әсіресе 1920-1930 жылдары жеке көліктердің көбеюімен және автобустардың бәсекелестігімен экономикалық тұрғыдан тиімсіз болды. Сондықтан NZR локомотивпен тасымалданатын вагондарға байланысты шығындарсыз жолаушыларға тартымды қызмет көрсетудің балама жолы ретінде рельсті вагондарды зерттеді. Рельсті вагондармен алғашқы тәжірибе 1912 жылы MacEwan Pratt бензинмен жүретін вагонымен жасалды, бірақ ол сәтті болмады, ал келесі жылдары қосымша зерттеулер мен әзірлемелер жүргізілді. 1936 жылға қарай ешбір жоба толық сыныпты салуға лайық табылмады, алайда 1926 жылы салынған Эдисонның аккумуляторлық электрлік рельсті вагоны 1934 жылы өртенгенге дейін тиімді және танымал болды. 1936 жылы NZR және бір газет компаниясы жолаушыларды және Крайстчерч Пресс газетін Крайстчерчтен Вестлендке жылдам жеткізу үшін рельсті вагонды жасауды қарастырды: үлкен рельсті вагондардың перспективасы болғанымен, дереу шешім қажет болды. Осы тәжірибе үшін NZR дизельдік қозғалтқышты Leyland автобусының шассиін пайдаланып, шағын рельсті автобус жасады.
The New Zealand Railways Department (NZR) had been looking for an economic means of handling regional and rural passenger traffic for over two decades. Branch lines in rural New Zealand were typically operated by mixed trains that carried both passengers and goods, and their schedules were usually slow due to the loading and unloading of freight that occurred during the journey. This slowness made them unpopular with travellers, but insufficient demand existed to justify a dedicated passenger service. Secondary main lines in regional districts often had their own passenger trains, but these were often uneconomic, especially as car ownership and bus competition rose in the 1920s and 1930s. Thus, NZR investigated railcars as an alternate means of providing an attractive passenger service without the expenditure and costs associated with a locomotive hauled carriage train. The first experiment with railcars took place in 1912 with a MacEwan Pratt petrol railcar, and while it was not a success, further research and development was undertaken in the following years. By 1936, no design had proven successful enough to warrant construction of a whole class, though an Edison battery electric railcar built in 1926 had proved efficient and popular until it was destroyed by fire in 1934. In 1936, NZR and a newspaper company were looking into the development of a railcar to provide quick conveyance of both passengers and Christchurch Press newspapers from Christchurch to Westland: although long term prospects for large railcars existed, a more immediate solution was required. For this experiment, NZR utilised a diesel engined Leyland bus chassis to create a small railbus.
Сынақтар
320 км (200 миль) сынақ жүрісі RM 20 1936 жылғы 25 шілдеде Веллингтон аймағында жүргізілді және 1:57 қабаттылығымен Пукеруа шығанағына дейін көтерілді. Оның өнімділігі «өте жақсы» деп бағаланды және машина ең тік беткейлерге «құс сияқты ұшып» шықты. Жолаушылардың вагондардың алдыңғы бөлігінен айналағы жерді көру мүмкіндігі, сондай-ақ қозғалтқыштың өте тыныш жұмыс істеуі жағымды пікірлер тудырды. RM 20 Оңтүстік аралдағы алғашқы сынақ жүрісі 1936 жылғы 30 шілдеде Крайстчерчтен Хокитикаға және кері бағытта – 547 км (340 миль) қашықтықты 9 сағат 26 минутта (орташа жылдамдығы 58 км/сағ (36 миль/сағ)) жүзіп өтті, тіпті мотор іске қосылмаған болатын. 1936 жылғы 31 шілдеде Крайстчерчтен Тимаруға жасалған тағы бір сынақ жүрісі теміржол вагондары 164 км қашықтықты 2 сағат 8 минутта, орташа жылдамдығы 77 км/сағ (48 миль/сағ) жылдамдықпен жүре алатынын көрсетті. Бұл хабарлама бұрынғы жарияланымдардан екі күн бұрын, бірақ алғашқы сынақтан кейін екі аптадан кем уақыт өткен соң жарияланды. Екінші Мидленд вагоны RM 21 1936 жылғы қазан айында Оңтүстік аралға келді. Ол 16 қазанда Крайстчерчтен Греймутқа және кері бағытта жылдам сынақ жүргізді, Греймутқа баруды бас менеджер, мырза Маккли өзі басқарды. Күнінің алғашқы рейсі газеттің таңғы басылымын ертерек жеткізуге мүмкіндік беру үшін жоспарланды. Алғашқы кесте 1936 жылғы 3 тамызда сағат 2:20-да Крайстчерчтен шығумен, 6:40-та Греймутқа, 7:55-те Хокитикаға жетіп, кейін 7:45-ке өзгертілді. Хокитикадан екі жергілікті қайта рейстер жасалды: таңертеңгі Рейфтонға (1938 жылғы тамызда Греймутқа қайтарылды) және кешкі Греймутқа. Қайта рейсі Хокитикадан сағат 16:25-те шығып, Греймутқа сағат 17:42-де тоқтады және Крайстчерчке сағат 22:23-те жетті. Греймут пен Крайстчерч арасындағы рейстер сол кездегі West Coast Express жолаушылар пойыздарынан екі жарым сағатқа жуық жылдам болды. Вагондар бастапқыда күніне 526 миль (847 км) жүрді, бірақ Рейфтон рейсі Греймутқа қысқартылғанда 434 миль (698 км) дейін азайды. 1937 жылғы 18 қаңтарда түстен кейін Хокитикадан Греймутқа рейстің кезінде Мидленд вагоны Арахура маңындағы теміржол өткелінде рельстен шығып, қайғылы оқиғаға ұшырады. Бортта 19 жолаушы және 3 теміржол қызметкері болды; Хокитика аукционының жүргізушісі Уильям Джеффрис қаза тауып, тағы он екі адам жарақат алды. Рейстен шығудың себебі – жолдың бойындағы ұсақ тастар, олар жақында өткен малдың тобынан шашыраған; алдыңғы доңғалақтар рельстен шығып, артқылары шықпады, ал вагон жүргізуші оны тұрақтандыруға және тоқтатуға тырысқанда осы күйде қозғалды. Осыдан кейін артқы доңғалақтар да рельстен шығып, алдыңғы доңғалақтар жартастың үстінен құлап, деңгейлі өткелден вагон айналып, жүріп келе жатқан бағытқа қарама-қарсы бағытқа қарады. Вагонның жоғарғы бөлігі төменгі бөлігінен бөлініп, төменгі жартысы желіден 5 метр қашықтықта тоқтады, ал жоғарғы жартысының бір ұшы желіде жатты. Кейіннен вагон жөнделіп, қайта қызметке кірісті.
A 320 km (200 mile) trial run of RM 20 was undertaken in the Wellington area on Saturday 25 July 1936 and included a climb up to Pukerua Bay on the 1 in 57 grade. Its performance was considered "exceptionally good" and the car "flew like a bird" up the steepest grades. The all round view that passengers had of the surrounding countryside from the front half of the railcar was favourably commented on by passengers, as was the very quiet running of the engine. The first trial run of RM 20 in the South Island was on 30 July 1936 from Christchurch to Hokitika and return – a distance of 547 km (340 miles) in 9 hours 26 minutes running time (an average speed of 58 km/h (36 mph)), despite the motor not having been run in. Another trial run from Christchurch to Timaru on 31 July 1936 demonstrated that the railcars could cover a distance of 164 km (102 miles) in 2 hours 8 minutes at an average speed of 77 km/h (48 mph). two days later than earlier announcements but less than two weeks after its first trial run. The second Midland railcar, RM 21, arrived in the South Island in October 1936. It made a fast trial run on Friday 16 October from Christchurch to Greymouth and back, the trip to Greymouth being driven by the general manager, Mr Mackley, himself. and the first service of the day was timetabled to allow early delivery of the morning edition of the paper. The first timetable came into effect on 3 August 1936 with a 2:20am departure from Christchurch, arriving in Greymouth at 6:40am and Hokitika at 7:55am, soon changed to 7:45am. Two local return services were operated from Hokitika: a morning trip to Reefton (cut back to Greymouth by August 1938) and an afternoon trip to Greymouth. The return service left Hokitika at 4:25pm, called at Greymouth at 5:42pm, and reached Christchurch at 10:23pm. The service between Greymouth and Christchurch was almost two and a half hours quicker than the steam hauled West Coast Express passenger trains of the time. The railcars initially covered 526 mile (847 km) a day, reducing to 434 mile (698 km) when the Reefton service was cut back to Greymouth. While operating the afternoon Hokitika to Greymouth service on 18 January 1937, a Midland railcar was involved in a fatal accident when it jumped off the rails at a level crossing near Arahura. Aboard were 19 passengers and 3 railway employees; William Jeffries, a Hokitika auctioneer, was killed, and twelve others were injured. The derailment was caused by loose stones on the track that were scattered by a herd of cattle that had recently crossed the line; the front wheels left the rails while the rear ones did not, and the railcar in this condition travelled for as the driver unsuccessfully sought to stabilise and stop it. After this point, the rear wheels also left the rails as the front wheels dropped over the side of an embankment, and from the level crossing, the railcar had spun so that it faced in the direction opposite to that which it was travelling. The top of the railcar separated from the bottom, with the bottom half coming to rest 15 feet (5 m) from the line down the side of the embankment while one end of the top half lay on the line. The railcar was subsequently repaired and returned to service.
Ауыстыру
1940 жылы алғашқы Вулкан рельсті автобусы пайдалануға берілді. Ол 1940 жылғы 28 қазанда Мидленд рельсті автобустарынан дүйсенбі, сәрсенбі және жұма күндері жасалатын қадамдарды алмастырды, ал Мидленд қалған күндері жұмысын жалғастырды. 1941 жылы тағы да көп Вулкан рельсті автобустары келді, Мидлендті толығымен ығыстырып, 1942 жылы Мидленд Крайстчерчтегі Аддингтон шеберханасында демонтаждалды. Мидлендтен бес апта кейін пайдалануға берілген Уайрарапа рельсті автобустары да автобус принципіне негізделген, бірақ олар әлдеқайда үлкен болды, 49 жолаушыға арналған және әсіресе тік Римутака көлігінде жұмыс істеу үшін жасалған. Олар 1955 жылы көлік қозғалысы тоқтағанға дейін жұмыс істеді.
In 1940, the first Vulcan railcar was introduced into service. It took over the Monday, Wednesday, and Friday trips from the Midland railcars on 28 October 1940, the Midlands continuing to operate on other days. In 1941 more Vulcans arrived, replacing the Midlands altogether, and in 1942 the Midlands were dismantled at the Addington Workshops in Christchurch. The Wairarapa railcars that entered service five weeks after the Midlands were similar, in that they were also based on the principle of a bus, but were much larger, accommodating 49 passengers, and were designed specifically to operate over the steep Rimutaka Incline. They ran until the closure of the incline in 1955.