Кіріспе

Иоганн Себастьян Бахтың фортепиано туындыларының жинағы.

Partitas, BWV 825–830 – Иоганн Себастьян Бахтың 1726 жылдан бастап жеке-жеке, ал 1731 жылы Clavier Übung I жинағы ретінде жарық көрген алты фортепиано сюитасы. Бұл оның өзінің тікелей басшылығымен жарық көрген алғашқы шығармалары болды. Дегенмен, олар оның фортепиано сюиталарының соңғыларының бірі еді, ал қалғандары – алты ағылшын сюитасы (BWV 806–811), алты француз сюитасы (BWV 812–817) және француз стиліндегі увертюра (BWV 831).

Тарих

Бахтың клавирге арналған алты партитасы – Бах жазған суиталардың соңғы жиынтығы және техникалық тұрғыдан ең қиын суиталардың бірі. Олар 1725 және 1730 немесе 1731 жылдар аралығында жазылған. Француз және ағылшын суиталары сияқты, партиталардың қолжазбасы қазірде сақталмаған. Бахтың алғашқы суиталар жиынтығын ағылшын суиталары, ал екіншісін француз суиталары деп атаған XIX ғасырлық дәстүрге сәйкес, партиталар кейде «неміс суиталары» деп те аталады. Дегенмен, бұл атау тек баспаға ыңғайлы; партиталарда ерекше неміс элементі жоқ. Екі бұрынғы суиталар жиынтығымен салыстырғанда, партиталар құрылымдық жағынан әлдеқайда еркін. Мысалы, ағылшын суиталарының әрқайсысы қатаң прелюдиямен басталатын болса, партиталарда әртүрлі басталу стильдері бар, оның ішінде әсемделген увертюра және токката. Партиталардың әрқайсысы жеке-жеке «Клавирлік оқу» (Clavier Übung) деген атпен басылған, бірақ кейіннен 1731 жылы Бах өзінің Opus 1 деп атаған бір томға жиналды. Бах бастапқыда жеті партита басып шығаруды жоспарлаған, бірақ 1730 жылдың көктемінде бесінші партита басылғаннан кейін, жарияланған жинақта тағы екі шығарма болады деп хабарлаған. Содан кейін жоспар жалпы сегіз шығарманы қамту үшін қайта қарастырылды: I бөлімдегі алты партита (1731) және II бөлімдегі екі ірі шығарма (1735), итальяндық концерт, BWV 971, және француз стиліндегі увертюра, BWV 831. Екіншісі – он бір бөлімнен тұратын партита, Бахтың ең ірі клавирлік шығармасы және 1730 жылы айтылған «жетінші партита» болуы мүмкін. Француз стиліндегі увертюра бастапқыда до минор тоналыста жазылған, бірақ басылымға дайындау үшін I және II бөлімдердің тоналдық схемасын толықтыру мақсатында жарты тон төменге көшірілді. Бұл тоналдық тізбек «Клавирлік оқу II» (1735) екі ірі шығармасымен жалғасады: итальяндық концерт, жетінші төмен (миден фаға) және француз стиліндегі увертюра, таза кварта жоғары (фадан сиге). Осылайша, 18 ғасырғы клавирлік композициялары үшін дәстүрлі тоналдық тізбек толыққанды, оның атының бірінші әрпінен басталып (неміс тілінде B – Бахтың «үй» тоналығы B) және соңғы әрпімен аяқталады (неміс тілінде H – B), сонымен қатар A және C тоналыстарын да қамтиды.

Гитарада

Жюдикель Перрой Партита №2 (Наксос жазбалары, 2011)