Кіріспе
Германиядағы өзен
Between Bingen and Bonn, Germany, the river Rhine flows as the Middle Rhine (Mittelrhein, ) through the Rhine Gorge, a formation created by erosion, which happened at about the same rate as an uplift in the region, leaving the river at about its original level, and the surrounding lands raised. This gorge is quite deep, about from the top of the rocks down to the average water line. The "Middle Rhine" is one of four sections (High Rhine, Upper Rhine, Middle Rhine, Lower Rhine) of the river between Lake Constance and the North Sea. The upper half of the Middle Rhine (Rhine Gorge) from Bingen (Rhine kilometer 526) to Koblenz (Rhine kilometer 593) is a UNESCO World Heritage Site as a striking cultural landscape with more than 40 castles and fortresses from the Middle Ages, unique terraced vineyards, and many wine villages. The lower half from Koblenz (Rhine kilometer 593) to Bonn (Rhine kilometer 655) is famous for the formerly volcanic Siebengebirge with the Drachenfels volcano. Both parts together are known as "the romantic Rhine". The Middle Rhine Valley has been a major tourist attraction since the 19th century. It is also home to some 450,000 people. The valley owes its special appearance to both its natural shape and human alterations. For two millennia, it has been one of the most important routes for cultural exchange between the Mediterranean region and northern Europe. Schloss Brohleck
Rheineck Castle
Sinzig Castle
Schloss Marienfels
Rolandseck Castle
Godesburg
Poppelsdorfer Schloss
Electoral Palace, Bonn
| valign="top" |
Boosenburg
Brömserburg
Vorderburg
Ehrenfels Castle
Nollig Castle
Pfalzgrafenstein Castle
Gutenfels Castle
Katz Castle
Reichenberg Castle
Maus Castle
Liebenstein Castle
Sterrenberg Castle
Schloss Liebeneck
Osterspai Castle
Schloss Philippsburg (Braubach)
Marksburg
Schloss Martinsburg
Lahneck Castle
Fort Asterstein
Schloss Philippsburg (Koblenz)
Ehrenbreitstein Fortress
Schloss Sayn
Sayn Castle
Schloss Engers
Schloss Neuwied
Altwied Castle
Marienburg Castle
Hammerstein Castle
Schloss Arenfels
Dattenberg Castle
Linz Castle
Ockenfels Castle
Vilzelt Castle
Löwenburg Castle
Wolkenburg Castle
Drachenfels Castle
Drachenburg Palace
Lede Castle
|}
Германияның Бинген мен Бонн қалалары арасында Рейн өзені Рейн шатқалы арқылы ағып өтеді. Бұл шатқал аймақтағы жердің көтерілуімен бірдей жылдамдықпен болған эрозия нәтижесінде пайда болған. Өзен шамамен бастапқы деңгейінде қалған, ал айналасындағы жерлер көтерілген. Шатқалдың тереңдігі шамамен таудың үстінен орташа су деңгейіне дейін жетеді. "Орта Рейн" – Констанц көлі мен Солтүстік теңіз арасындағы Рейн өзенінің төрт бөлігінің бірі (Жоғары Рейн, Жоғарғы Рейн, Орта Рейн, Төменгі Рейн). Орта Рейннің жоғарғы жартысы (Рейн шатқалы), Бингеннен (Рейн километрі 526) Кобленцке (Рейн километрі 593) дейін, ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген. Бұл – Орта ғасырлардан қалған 40-тан астам қамалдар мен бекіністері, ерекше террасалық жүзімдіктер мен көптеген шарапшылық ауылдары бар керемет мәдени ландшафт. Кобленцтен (Рейн километрі 593) Боннға (Рейн километрі 655) дейінгі төменгі жартысы бұрынғы жанартаулық белсенділіктің іздерін сақтайтын Зибенгебирге және Драхенфельс жанартауымен әйгілі. Екі бөлік те "романтикалық Рейн" деп аталады. Орта Рейн аймағы 19 ғасырдан бері туристер үшін танымал орын болып табылады. Мұнда шамамен 450 мың адам тұрады. Аймақтың ерекше келбеті табиғи пішінімен де, адамның жасаған өзгерістерімен де байланысты. Екі мың жыл бойы бұл аймақ Жерорта теңізі мен Солтүстік Еуропа арасындағы мәдени алмасудың маңызды жолы болып келді.
Between Bingen and Bonn, Germany, the river Rhine flows as the Middle Rhine (Mittelrhein, ) through the Rhine Gorge, a formation created by erosion, which happened at about the same rate as an uplift in the region, leaving the river at about its original level, and the surrounding lands raised. This gorge is quite deep, about from the top of the rocks down to the average water line. The "Middle Rhine" is one of four sections (High Rhine, Upper Rhine, Middle Rhine, Lower Rhine) of the river between Lake Constance and the North Sea. The upper half of the Middle Rhine (Rhine Gorge) from Bingen (Rhine kilometer 526) to Koblenz (Rhine kilometer 593) is a UNESCO World Heritage Site as a striking cultural landscape with more than 40 castles and fortresses from the Middle Ages, unique terraced vineyards, and many wine villages. The lower half from Koblenz (Rhine kilometer 593) to Bonn (Rhine kilometer 655) is famous for the formerly volcanic Siebengebirge with the Drachenfels volcano. Both parts together are known as "the romantic Rhine". The Middle Rhine Valley has been a major tourist attraction since the 19th century. It is also home to some 450,000 people. The valley owes its special appearance to both its natural shape and human alterations. For two millennia, it has been one of the most important routes for cultural exchange between the Mediterranean region and northern Europe. Schloss Brohleck
Rheineck Castle
Sinzig Castle
Schloss Marienfels
Rolandseck Castle
Godesburg
Poppelsdorfer Schloss
Electoral Palace, Bonn
| valign="top" |
Boosenburg
Brömserburg
Vorderburg
Ehrenfels Castle
Nollig Castle
Pfalzgrafenstein Castle
Gutenfels Castle
Katz Castle
Reichenberg Castle
Maus Castle
Liebenstein Castle
Sterrenberg Castle
Schloss Liebeneck
Osterspai Castle
Schloss Philippsburg (Braubach)
Marksburg
Schloss Martinsburg
Lahneck Castle
Fort Asterstein
Schloss Philippsburg (Koblenz)
Ehrenbreitstein Fortress
Schloss Sayn
Sayn Castle
Schloss Engers
Schloss Neuwied
Altwied Castle
Marienburg Castle
Hammerstein Castle
Schloss Arenfels
Dattenberg Castle
Linz Castle
Ockenfels Castle
Vilzelt Castle
Löwenburg Castle
Wolkenburg Castle
Drachenfels Castle
Drachenburg Palace
Lede Castle
|}
Брохлек сарайы
Рейнек сарайы
Синциг сарайы
Мариенфельс сарайы
Роландсек сарайы
Годесбург
Поппельсдорфер сарайы
Сайлау сарайы, Бонн
Бозенбург
Бромсербург
Вордербург
Эренфельс сарайы
Нолиг сарайы
Пфальцграфенштейн сарайы
Гутенфельс сарайы
Кац сарайы
Рейхенберг сарайы
Маус сарайы
Либенштейн сарайы
Стерренберг сарайы
Либенек сарайы
Остершпай сарайы
Филипсбург сарайы (Браубах)
Марксбург сарайы
Мартинсбург
Лахнек сарайы
Форт Астерштейн
Филипсбург сарайы (Кобленц)
Эренбрейтштейн бекінісі
Сайн сарайы
Шлосерс сарайы
Энгерс сарайы
Нойвид сарайы
Альтвид сарайы
Мариенбург сарайы
Хаммерштейн сарайы
Аренфельс сарайы
Даттенберг сарайы
Линц сарайы
Окенфельс сарайы
Вильцельт сарайы
Лёвенбург сарайы
Волькенбург сарайы
Драхенфельс сарайы
Драхенбург сарайы
Леде сарайы
Between Bingen and Bonn, Germany, the river Rhine flows as the Middle Rhine (Mittelrhein, ) through the Rhine Gorge, a formation created by erosion, which happened at about the same rate as an uplift in the region, leaving the river at about its original level, and the surrounding lands raised. This gorge is quite deep, about from the top of the rocks down to the average water line. The "Middle Rhine" is one of four sections (High Rhine, Upper Rhine, Middle Rhine, Lower Rhine) of the river between Lake Constance and the North Sea. The upper half of the Middle Rhine (Rhine Gorge) from Bingen (Rhine kilometer 526) to Koblenz (Rhine kilometer 593) is a UNESCO World Heritage Site as a striking cultural landscape with more than 40 castles and fortresses from the Middle Ages, unique terraced vineyards, and many wine villages. The lower half from Koblenz (Rhine kilometer 593) to Bonn (Rhine kilometer 655) is famous for the formerly volcanic Siebengebirge with the Drachenfels volcano. Both parts together are known as "the romantic Rhine". The Middle Rhine Valley has been a major tourist attraction since the 19th century. It is also home to some 450,000 people. The valley owes its special appearance to both its natural shape and human alterations. For two millennia, it has been one of the most important routes for cultural exchange between the Mediterranean region and northern Europe. Schloss Brohleck
Rheineck Castle
Sinzig Castle
Schloss Marienfels
Rolandseck Castle
Godesburg
Poppelsdorfer Schloss
Electoral Palace, Bonn
| valign="top" |
Boosenburg
Brömserburg
Vorderburg
Ehrenfels Castle
Nollig Castle
Pfalzgrafenstein Castle
Gutenfels Castle
Katz Castle
Reichenberg Castle
Maus Castle
Liebenstein Castle
Sterrenberg Castle
Schloss Liebeneck
Osterspai Castle
Schloss Philippsburg (Braubach)
Marksburg
Schloss Martinsburg
Lahneck Castle
Fort Asterstein
Schloss Philippsburg (Koblenz)
Ehrenbreitstein Fortress
Schloss Sayn
Sayn Castle
Schloss Engers
Schloss Neuwied
Altwied Castle
Marienburg Castle
Hammerstein Castle
Schloss Arenfels
Dattenberg Castle
Linz Castle
Ockenfels Castle
Vilzelt Castle
Löwenburg Castle
Wolkenburg Castle
Drachenfels Castle
Drachenburg Palace
Lede Castle
|}
Тарихқа дейінгі дәуір
Орта Рейн аңғарының террасаларында ерте темір дәуірінен бері адамдар қоныстанған. Бұған Боппард қалалық орман және Брей орман аймағындағы обалар, сондай-ақ Кобленцтегі Доммельберг және Сент-Гарсхаузендегі алып төбедегі шеңберлі қабырғалар куәлік етеді. Орта Рейн аймағының батыс шекарасында Пфальцфельд қабір тіректері мен Вальдальгесхаймдегі көлік құралы жерленген жерімен бірге кельттердің қоныс іздері де бар. Б.з.д. IV ғасырда бұл аймақ Жерорта теңізі цивилизацияларының ықпалына ілікті. Нахе өзенінің сағасы мен Мозельдің құйылысы арасындағы солтүстік-оңтүстік жол Рим дәуірінен бұрыннан пайдаланылып келген. Римдік жолдың дамуының көп бөлігі қазіргі Bundesautobahn 61 тас жолының бағытымен сәйкес келеді.
Рим дәуірі
Римдіктер Орта Рейн аймағына б.з.д. I ғасырының ортасынан шамамен 400 жылға дейін қоныстанды. Маңызды фактор – провинциялық астаналар Майнц және Кёльн арасында Рейн өзенінің сол жағалауымен салынған римдік Рейн алқабы жолының құрылысы. Бұл жол Рейн өзенінің сол жағалауындағы платода (Рейнбёлленнен солтүстікке қарай) да, алқаптағы сол жағалауда да (қазіргі Bundesautobahn 9 тас жолының бағыты) салынды. Рейн – Рим империясының шекарасы болғандықтан, жол империя ішінде, сол жағалауда салынды. Бахарахтағы Шталек қамалының жанынан маңызды жол құрылысының іздері табылды. Бинген (Bingium) және Кобленц (Confluentes) қалалары ерте римдік бекіністер орналасқан жерлер, ал Обервезель (Vosolvia) қаласында римдік Mansio орналасқан. Бекіністер герман тайпалары – Тенктери, Усипеттер, Менапий және Эбурондарға қарсы егін шаруашылығы мен табиғи ресурстарды қорғады. Алқаптың шаруашылық қоныстары қалалар мен әскери лагерьлердегі халықты азық-түлікпен қамтамасыз етті. Римдіктер Рейн өзенін кеме қатынасы үшін пайдаланды. Біздің заманымыздың I ғасырында Кобленцте Рейн және Мозель өзендері арқылы көпірлер салынды. 83–85 жылдары Рейн мен Дунай арасында шекараның әлсіз бөлігін қорғау үшін лимес салынды. II ғасырда римдіктер Рейннің оң жағалауына өтіп, Нидерлахнштайн қаласында бекініс салған. Императорлар Константин мен Валентиан Кобленцте (Confluentes) және Боппарда (Bodobrica) мықты қабырғалары мен дөңгелек мұнаралары бар бекіністер салып, шекараны қорғады, олардың қалдықтары бүгінге дейін сақталған. V ғасырда аламандар мен франктар римдіктерді осы аймақтан шығарып, Рим қалаларын басып алды, ал франктар өздерінің жаңа қалаларын салуға кірісті. Ескі римдік қалалардан айырмашылығы, жаңа франк қалалары ескі римдік шаруашылықтарына тәуелсіз болды, ал қала ішінде егін және мал шаруашылығы жүргізілді. Бұл қалаларды олардың "-хайм" (heim) әріптерімен аяқталатын аттарынан тануға болады. V ғасырдың соңында Меровингтер патшасы Кловиг Франк корольдігін құрды. Рим халқының саны бірте-бірте азайғанмен, халық франко-рим диалектісінде сөйледі, ал әкімшілік тілі латын тілінде болды. Боппардағы IV-VIII ғасырларға жататын қабір жазулары, Сент-Север шіркеуі мен Кармелит шіркеуі франк иммигранттарымен қатар шағын рим халқының да сақталғанын көрсетеді.
Орта ғасырлар
Римдік елді мекендер, әсіресе Рейннің ортаңғы аңғарындағы бекінілген қалалар, Франк патшалары корольдік меншік ретінде алды. Бинген мен Ремаген арасындағы аумақтың көп бөлігі, соның ішінде Бахарах, Обервесель, Сент-Гоар, Боппард, Кобленц және Синциг қалалары патшаның меншігінде болды. Империяның жекелеген бөліктерін иелену 8 ғасырда басталды және 14 ғасырдың басына дейін жалғасты. Сыйлықтардың иегерлері, басқалармен қатар, Прум және Трир аббаттарының, Сент-Максимин аббаттығының, Кельн, Трир, Майнц және Магдебург архиепископтары болды. Каценленбоген графтары Прум аббаттығының басқарушылары болды, бұл оларға өздерінің Бург Рейнфелс қамалының орнында аумақ құруға мүмкіндік берді. 1479 жылы графтардың еркек желісі тоқтап қалғанда, бұл аумақ Гессен ландграфтарына мұрагерлікке өтті. Карл Ұлының немерелері 842 жылы Кобленцтегі Әулие Кастор базиликасында дайындалған Верден шартында оның империясын бөлісті. Рейннің Бахарах пен Кобленц арасындағы сол жағалауы Орта Франкияға тиесілі болды. 925 жылы Орта Франкия ақыры Шығыс Франкия құрамында Лотарингия герцогтығына айналды. Рейн патшалық биліктің орталығы болып қала берді, немесе Фрайзингтік Отто айтқандай, Vis maxima regni, 1138 жылы Конрад III Кобленцте Германия королі сайланғанға дейін, Хогенштауфен әулетінің алғашқы королі.
Орта ғасырдың соңы
Орта ғасырдың соңғы кезеңдері Орта Рейн аймағында аумақтық фрагментациямен еректелді. Кельн, Майнц және Трирдің рухани сайлаушыларынан өзге, граф Палатин 1142 жылы Герман Штахлектен бастап Орта Рейнге ықпал етті. Бинген мен Кобленц арасындағы аймақтағы қырық қамалдың көпшілігі осы кезеңде өзара бәсекелестіктің белгісі ретінде бой көтерді. Бұл қамалдар кеш ортағасырлық әскери сәулет өнерінің қызықты үлгілері болып табылады. Олар Франция, Италия және крестшілер мемлекеттеріндегі дамулардың ықпалында болды. Әсіресе Каценленбоген графтары қамал салуда ерекше көзге түсті. Олар Марксбург, Рейнфелс, Рейхенберг және Кац қалаларын салды. 14 ғасырдағы тағы бір көрнекті билеуші – Люксембург әулетінен шыққан Трирдің сайлаушысы және архиепископы Бальдуин болды. Оның ағасы, Люксембург графы және 1308 жылдан бері Рим-Германия королі Генрих VII, оған Боппард пен Обервезель императорлық қалаларын кепіл ретінде берді. Бұл қалалар 13 және 14 ғасырларда Бинген мен Кобленц арасындағы Рейн бойында құрылған жиырмаға жуық қаланың екеуі болатын, олар қала құқықтарымен және осыған ұқсас еркіндіктермен қатар келді. Бұл қала құқықтарының барлығы тиімді қала құрылысына әкелмеді, бірақ осы жерлердің көбінде қамалдардың көлемді қалдықтары бүгінге дейін сақталған. Боппард пен Обервезель ұзақ уақыт бойы қазіргі заманғы аумақтық мемлекетке енуге қарсылық көрсетті. Боппард 1327 және 1497 жылдары қаланың бостандығы үшін күресті. 1497 жылы қаза тапқан Швальбахтан Сифридтің Боппардтағы кармелит шіркеуіндегі кең жолға орнатылған қабір тасы – 1525 жылғы Палатин шаруалары соғысында соңғы рет көтерілген жергілікті бостандықтар үшін күрестің куәсі. 1340 жылы Трирдің Бальдуині салдырған Боппард қалалық қамалы – аумақтық князьдердің қалалық автономияны басуының ескерткіші. Төрт Рейн сайлаушысының аумақтары Орта Рейнде бір-біріне жақын орналасқандықтан, бұл қалалар көптеген тарихи маңызды оқиғаларға – императорлық сеймдерге, сайлау сеймдеріне, патша сайлауларына және княздық тойларға куә болды. Бұл оқиғалардың ең маңыздысы – 1338 жылғы Рензе декларациясы. Боппардты Германия патшалары мен императорлары жиі-жиі аралады. Олар өздерінің сүйіктілерімен бірге қала қақпасының сыртындағы Кенигсхофқа ("Патша сарайына") орналасатын. Бахарах 1254 жылы Рейн қалалары лигасының негізін қалаушы мүшесі болды. Бавария королі Людовик IV сол кезде Бахарахта тұрды. Жергілікті Санкт-Петер шіркеуіндегі Лукканың суреттелген Вольто Сантосы Людовиктің Лукканың архетипіне деген құрметі мен императорлық Италия мен Орта Рейн арасындағы мәдени алмасудың куәсі.
19 ғасыр
Француздар Орта Рейн аймағын Рейн мен Мозель департаментіне қосты, оның орталығы Кобленц қаласында орналасты. Жаңа үкімет неміс князьдерін француздық секуляр билеушілермен алмастырды, феодалдық жүйені жойды, шіркеу мен аристократиядан жерді тартып алып, оны қайта сату үшін пайдаланды және француз үлгісіндегі заңнаманы енгізді. 1814 жылғы Жаңа жыл күні генерал Блюхер басқаратын әскер Каубтен Рейн өзенін кесіп өтті. Бұл француз үкіметінің аяқталуын, Наполеонның соңғы жеңілісін және Орта Рейнде Пруссия үкіметінің басталуын білдірді. 1815 жылғы Вена конгресінде Пруссия сол жағалауда "Рейн сақшысын" алды. Оң жағалау Гессе-Нассаудың иелігінде болды. Пруссия 1817 жылдан бастап Кобленцте үлкен бекініс салып, өзінің үстемдігін нығайтты. 1830 жылдан кейін Рейн провинциясында француз билеушілері енгізген көптеген өзгерістер жойылды және ескі корпоративтік мемлекет (аристократия, қалалар, шаруалар) қайта құрылды. Аристократия саяси билікті қайта алды, білімді орта таптың қалалардың сыртында саяси ықпалы болмады. 1866 жылғы Австрия-Пруссия соғысынан кейін Пруссия оң жағалаудағы Нассау аймақтарын аннексиялады. Рейнде бу кемелері шамамен 1830 жылдан бастап пайда болды, ал теміржолдар 1857 жылдан бастап салына бастады. Алайда, ешбір жаңалық тар Рейн аңғарында индустрияландыруға әкелген жоқ. 1900 жылға дейін шарап өсіру Орта Рейннің экономикалық құрылымына басымдық берді, оның шағын қалалары мен ауыл шаруашылығы дамыды.
20 ғасыр
1918 жылы қарашада Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Рейн өзенінің сол жағалауы және оң жағалаудағы 50 шақырымдық енді жолақ «әскериленбеген аймақ» деп жарияланды. Бастапқыда осы аумақты американдықтар басқарды, ал 1923 жылдан кейін француздар. Рейнландта монархиядан республикаға өту шамалы көзге түсті. 1923 жылы «Рейн республикасын» құру жоспары сәтсіз аяқталды. 1929 жылы француздар әскерлерін қайтадан шығарып алды. 1933 жылғы 30 қаңтарда Гитлер канцлер болып тағайындалғаннан кейін Орта Рейнде зор қуаныш болды. Көптеген жерлерде Гитлер құрметті азамат атанды. Яһудилер мен басқа да христиан емес шенеуніктердің орнына партиялық қызметкерлер тағайындалды. Кішкентай қалалардағы сауда-саттыққа елеулі үлес қосқан яһудилер тоналып, жер аударылды, ал кейбіреулері өлтірілді. Германияға жасалған одақтастардың шабуылы барысында Ремаген шайқасы Рейн өзеніндегі Людендорф көпірін басып алуға әкелді және Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғысты қысқартты. Шайқас кезінде келген зақымдар 1945 жылғы 17 наурызда көпірдің құлауына себеп болды, бірақ одақтастар көпірдің шығыс жағында бекініп алғаннан кейін ғана. 21 наурызға дейін одақтас әскерлері Орта Рейндегі соғыс қимылдарын аяқтады. Шайқастың нәтижесіне байланысты Гитлер әскери сот отырысын ұйымдастырды, ол көпірді қорғауға қатысқан бес офицерге өлім жазасын берді. Француздар өз оккупациялық аймағындағы аумақты қайтадан басқаруға кірісті. 1946 жылдың соңында американдықтар өз оккупациялық аймағында Гессен штатын құрды, ал алты айдан кейін француздар Рейнланд-Пфальц штатын құрды. Жаңа штаттарға тарихи жағынан байланысы жоқ аймақтар біріктірілсе де, бірліктің сезімі тез пайда болды. Дегенмен, тарихи аумақтық шекараларға сәйкес штаттық шекаралар туралы тілек толығымен тоқтаған жоқ.
ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұралық орны "Жоғарғы орта Рейн аңғары"
"Жоғарғы Орта Рейн аймағының мәдени ландшафты" – Бинген мен Рюдесхаймнан Кобленцке дейінгі Рейн өзенінің тар аңғары. 2002 жылдың 27 маусымында ЮНЕСКО осы бірегей ландшафты Дүниежүзілік мұралар тізіміне қосты.
Мәдени ландшафттың критерийлері
"Мәдени ландшафт" ретінде танылу критерийлеріне сәйкес, белгілі бір ерекшелігі бар және адамдар ерекше құрылымды сезінетін біртұтас ландшафт кеңістігі қажет. Жоғарғы Орта Рейн аңғарында Рейн өзенінің Рейн тақталы тауларын тесіп өтуі осы құрылымды қалыптастырды. Биік тік жартастары бар аңғар ғасырлар бойы аңғардың пішінін өзгертетін террасалар жасауға итермеледі. Оған ерекше әсер еткендер – террасадағы жүзімдіктер (8-ғасырдан бері), тақталы тас өндірісі және бұтақтап кесу. Егіншілік тек жазықтарда ғана мүмкін болды. Аңғар өзен бойындағы 40-тан астам қамалдың алуан түрлілігімен ерекше. Жоғарғы Орта Рейн аңғары – Романтикалық Рейн ландшафтының символы, сонымен қатар дәстүрлі көлік дәлізі (маңызды кеме жолы, екі тас жол және екі теміржол желісі).
Көлікті жоспарлау
Әлемдік мәдени мұра мәртебесі берілген кезде ЮНЕСКО көлік қозғалысынан (әсіресе теміржол желілерінен) туындайтын шудың мәселе екенін атап көрсетті. Нақты шаралар ұсынылмады да, талап етілмеді де. Дегенмен, Рудесхайм учаскесін туннель арқылы жүргізу жоспарланған (құрылысы 2011 жылы басталды). Рейнланд-Пфальц штатының үкіметі Сент-Гуар және Сент-Гуарсхаузен қалаларының жанында жаңа Орта Рейн көпірін салуды жоспарлап отыр. Бұл жоспар ЮНЕСКО-мен келісілуі керек. 2010 жылдың 29 шілдесінде ЮНЕСКО осы орайда, жаңа көпірді жоспарлауды жалғастыру алдында, көпірдің қажеттілігін және Әлемдік мұра мәртебесімен үйлесімділігін көрсететін бас жоспар ұсынылуы тиіс екенін мәлімдеді. Тек одан әрі консультациялар ғана бұрынғы Әлемдік мұра орны болған Дрездендегі Эльба аңғарындағы сияқты мәселелердің алдын алуға көмектеседі. Штат үкіметінің түрлі түсіндірмелеріне қарамастан, Бразилиядағы келіссөздерден кейін ЮНЕСКО-ның келісімі алынғаны туралы хабарлар мерзімінен бұрын жарияланды. ЮНЕСКО комиссиясының мәліметінше, шешім ең ертесінде 2011 жылдың жазында қабылдануы мүмкін. 2011 жылы Кобленцте өткен Федералды бақ көрмесі үшін салынған Рейн канат жолы да Әлемдік мұра мәртебесіне қауіп төндірді. Осы себепті көрмені ұйымдастырушылар ЮНЕСКО-мен канат жолы құрылысының көзге түспейтін дизайны және үш жылдан кейін канат жолын бұзу туралы келісімге келді.
Қалдықтар
Бірнеше ерекше жағдайларды қоспағанда, Орта Рейн аңғарындағы қамалдар 12 ғасыр мен 14 ғасырдың бірінші жартысы аралығында салынған. Олар әдетте, аңғардың пайда болуы кезінде қалыптасқан ортаңғы террасаларда орналасқан. 10 және 11 ғасырларда қамал салу патша мен жоғары ақсүйектердің құқығы болған. Осы кезеңдегі құрылыстар көбінесе ағаштан немесе топырақтан тұрғызылып, бүгінге дейін жетпеген. 12 ғасырда императорлық билік әлсіреп, князьдердің ықпалы артты. 1220-1231 жылдар аралығында империяның рухани (Confoederatio cum principibus ecclesiasticis) және светтік (Statutum in favorem principum) князьдеріне бірнеше маңызды құқықтар (regalia) берілді. 1273 жылдан бастап император сайлаушылармен сайланды; ал 1356 жылы императорлық иеліктер аумақтық мемлекеттерге айналды. Осы кезеңде көптеген қамалдар салынды. Жеті сайлаушының төртеуі Орта Рейн аңғарында жерлерге иелік етті. Аймақтың бөліктері байланыспағандықтан, саяси жағдай мозаика тәрізді болды. Алғашқыда қамалдар аумақты қорғау үшін салынды. 12 ғасырдың соңында князьдер кедендік түсімдерді табыс көзі ретінде ашты және кейбір қамалдар кеденді бақылау үшін салынды. Қала тұрғындарының еркіндікке ұмтылысын бақылау үшін қалалардың сыртында да қамалдар бой көтерді. 14 ғасырдың соңында аймаққа отты қарулар енгізілді. Оған қарсы тұру үшін мықты құрылыстар қажет болды, бірақ оларға тек бай қамал иелері ғана қол жеткізе алды. Осы кезеңде көптеген қамалдар отты қарулардың арқасында стратегиялық маңыздылығын жоғалтты. Көптеген қамалдар бірте-бірте құлдырап немесе тасталып кетті. Отыз жылдық соғыста көптеген қамалдар өтіп бара жатқан әскерлермен қиратылды. Дерлік барлық қамалдардың толық жойылуына Людовик XIV әскерлері Пфальц мұрагерлігі соғысы кезінде себепкер болды. Тек Эренбрейтштейн, Марксбург және Рейнфелс қамалдары ғана сақталды. 1815 жылдан кейін Рейн романтизмінің пайда болуымен көптеген қамалдар қайта жаңартылды.
Жүзім шаруашылығы
Орта Рейн географиялық аймағы, Германия шарап заңдарында сапалы шараптар үшін арнайы белгіленген аймақ ретінде анықталған Орта Рейн шарап өсіру аймағымен көбінесе бірдей. Римдіктер осы аймаққа жүзім шаруашылығын енгізді. Яғни, олар оны Мозель аңғарына енгізді, ал орта ғасырларда Орта Рейн аңғарына тарады. Бұл даму 11-шы ғасырдан 14-шы ғасырдың соңына дейін төрт кезеңде жүзеге асты. Осы дамудың маңызды бөлігі – террасалық жүзім шаруашылығының жаңа әдісі болды. Жүзімдер 25°-тан 30°-қа және одан да тік беткейлерде орналасқан террасаларда өсіріледі. Климат шарап өндірісіне қолайлы, себебі Рейн және шифер, сұр топырақтар жылуды сақтап, температураның күрт өзгеруін болдырмайды. Сонымен қатар, тік беткейлер аңғардан суық ауаны шығарып жібереді. Бұл, әсіресе, 2010 жылы жалпы жүзім шаруашылығы аумағының 68%-ын құраған, кеш пісетін Рислинг үшін өте пайдалы. Бұрынғы шарап бақшалары әлдеқайда кішкентай болған. Қазіргі жағдай 1960 жылдардағы жер біріктіруден кейін қалыптасты. Алайда, ескі тас қабырғалардың жоғалуымен микроорганизмдер үшін құнды мекен ортасы жойылды. Орта Рейн аңғарында әлі де ескі үлгідегі террасалар қолданылады. Олар әр жүзімді жеке тіреуге байлайтын дәстүрлі әдісті сақтап қалған. Орта ғасырларда шарап – қарапайым халық үшін сақтауға жарамды жалғыз ашымайтын сусын болды, себебі сыра көбінесе қымбат және сапасы нашар, ал қалалардағы су көбінесе ластанған, кофе мен шай туралы әлі ешкім білмеген. Бахараш маңындағы төрт аңғардың жергілікті ерекшелігі – Фейервайн, ерекше өңделген шарап, ол алыс солтүстікке дейін саудаланып жүрді. Қазір оны Бахарахтағы Постхоф қайтадан өндіріп жатыр. Бұл шарап, Рейн өзенінің ең маңызды су жолы және Римдік жолдарының арқасында орта ғасырлардағы маңызды сауда тауарының бірі болды. Жер иелері оны бағалаған, себебі шарап өсіру олардың жерінің құнын арттырды. Жұмысшылардың құқықтық, әлеуметтік және экономикалық жағдайы жақсарды, өйткені маңызды біліктілігі бар жұмысшыларға деген қажеттілік артты. Орта ғасырдың соңында экономика гүлденді және халықтың көп бөлігі шарап өсіруге тәуелді болды. Көптеген иеліктердің бөлінуінен кейін жер иелері бөлініп, жерлер көптеген шағын учаскелерге бөлінді. 16-шы ғасырдың соңында бұл сала өркендеді. Отыз жылдық соғыс рецессия мен құлдырауға әкелді. Сыра, шай және кофе бағасы төмендеді, шараптан түскен пайда азайды. 1815 жылдан кейін сол жағалау Пруссияның құрамына кірді және экономикалық жағдай жақсарды. 1839 жылғы Германияның кеден одағы күшті бәсекелестікке әкелді. Көптеген фермерлер күндізгі жұмыс іздеп, шарап өсіруді қосалқы кәсіп ретінде пайдаланды. Жаңа табыс көздері – көпірлі шарап өндірісі және Рейн романтизмімен қызығушылық танытқан туристерге қызмет көрсететін шарап барлары болды. 1870 жылдан кейін теміржол жаңа проблемаларды әкелді: арзан және жақсы шетелдік бәсекелестік, сондай-ақ Америка мен Франциядан келген жүзім жәндіктерінің пайда болуы (паударлы көбелек, филоксера, жалбыр және жүзім көбелегі). Құлдыраудың негізгі себебі – әлеуметтік-экономикалық жағдайдың өзгеруі болды. 19-шы ғасырға дейін Рейн аңғарында жалақымен жұмыс істеудің басқа мүмкіндіктері аз болды, сондықтан көптеген жұмысшылар жаңа өндіріс орындары жаңа жұмыс орындарын ашқан аймақтарға көшіп кетті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін сол жағалаудағы экономикалық жағдай жақсарды. Сол уақытқа дейін сол жағалаудағы жалғыз салалар – жүзім шаруашылығы және туризм болды. 1960 жылдары тау беткейлерінің 92%-ы ірі жүзімдіктерге біріктірілді. Дегенмен, шарап өнеркәсібі пайданың жетіспеуінен әрі төмендеді. 1950 жылы Миттель-Рен аймағында жүзім өсірілетін жерлердің ауданы болды. 1989 жылы ол 53%-ға төмендеді, ал 1989 жылдан 2009 жылға дейін Орта Рейн аймағындағы шарап өсіретін жалпы аумақ тағы 19%-ға қысқарды. 1900 жылы болған жүзімдіктердің ауданының шамамен 58%-ы қазіргі кезде жатақ жерге айналған, ал тағы 16%-ы 40-80% уақыт бойы жатады. Кейбір жерлер әлі де қолданыста, бірақ бұл көрсеткіш төмендеп келеді: 2006 жылы оның 480 гектарының тек жүзім өсіруге пайдаланылды. Жатақ жерлер бұталармен қапталып, уақыт өте келе орманға айналады. Бұл үлкен мәселе. Егер біз ландшафттың ерекшелігін сақтағымыз келсе, онда террасаларды жаңа мақсаттарда пайдалануымыз керек, немесе кем дегенде оларды ұстап, ашық ұстауымыз керек. Обервезельдегі Оэльсбергтегі жерді консолидациялау бағдарламасы террасаларды ірі топырақ қозғалысысыз сақтаудың табысты үлгісін ұсынады. Шектеулі террасалар мен тамшылатып суару жүйесін құру арқылы шарап өсіру саласына тән шағын учаскелерді сақтап қалуға болады. Бахарахта, рельстік жүйелерді күтіп-ұстауды жеңілдету үшін жаңа өзгерістер жоспарлануда. Әсіресе, Россштайндегі жеке қабаттар (Обервезельдің қарсы жағында), Бахарахтағы Шталек сарайының астында, немесе Каубтағы Гутенфельс сарайының маңындағы ерекше белгілі орындар мәдени ландшафттың тартымдылығын сақтау үшін шарап өсіруді жалғастыруға лайық. Орта Рейн аңғарындағы көптеген сарайлардың іргесінде қазіргі кезде қараусыз қалған жүзімдіктер мен бұталы жерлер орналасқан. Жүзім шаруашылығын қайта жандандыру, көп ізделінетін суреттерге ұқсас пейзажды қалпына келтіруге мүмкіндік береді, онда террасалық жүзімдіктердің жасыл және сары түстері (күзде) орманның қара жасыл түсімен үйлеседі. Учаскелерді консолидациялауға қарамастан, механизацияны пайдалану шектеулі, себебі көптеген жүзімдіктер дөңгелекті тракторлар мен жүзім жинау машиналарын пайдалануға мүмкіндік бермейтіндей тік. Сондықтан, барлық жұмыс әлі де қолмен атқарылады. Нәтижесінде, пайдалы жүзімдіктер тек өз шараптарын бөтелкеге құйып сататындары ғана, тіпті олар да пәтерлерді жалға беруден, мейрамханалардан немесе тіпті страус шаруашылығынан қосымша табыс табуға мұқтаж. Бүгінгі күні 1999 жылы санаған 455 шарап зауытының тек 109-ы ғана коммерциялық қызмет етеді.
About 58% of the vineyard area that existed in 1900 has since become a wasteland; another 16% lies fallow 40 to 80% of the time. Some remains and the trend is decreasing: in 2006, only of that 480 hectares was actually used to grow grapes. The wastelands are overgrown with bushes and, over time, they revert to being forests. This is a big problem. If we want to retain the character of the landscape, we will have to find new uses for the terraces, or at least maintain them and keep them open. The Land consolidation program at the Oelsberg in Oberwesel provides a successful example of preserving the terraces without major movement of dirt. By creating transverse terraces and construction of a drip irrigation system, the characteristic small parcels could be retained for the viticulture industry. At Bacharach, a smooth transformation to facilitate the maintenance of the trellis is in the planning stage. Particularly distinctive landmarks, such as the single layers at Roßstein opposite Oberwesel, or below Stahleck Castle at Bacharach, or around Gutenfels Castle at Kaub deserve the continuation of the industry to maintain the appeal of the cultural landscape. At the foot of many of the Middle Rhine Valley castles, we now find derelict vineyards and scrubland. Reintroducing viticulture would restore the much sought after picture postcard idyll, in which the light and fine grained green and rich yellow (in the autumn) of the terraced vineyards, with their small parcels, contrasts nicely with the darker green of the forest. Despite parcel consolidation, use of mechanization is limited, as most vineyards are too steep to allow access using wheeled tractors or grape harvesters. This means, all labour is still done manually. Consequently, the only profitable vineyards are the ones selling their own bottled wine, and even they need the extra income from renting out apartments or restaurants or even an ostrich farm. By today, there are only 109 commercial wineries left of the 455 counted in 1999.
Туризм
XVIII ғасырда Ұлыбританияның жас аристократтары Италияға саяхат жасағанда Орта Рейн өзенін ашты. Германиядағы Орта Рейннің неміс романтикасы да арман орындарының бірі болды. Рейн романтизмінен туындаған туризм, 1827 жылы құрылған Кёльн-Дюссельдорф компаниясының және 1840-1870 жылдар аралығында салынған Батыс Рейн теміржолының арқасында дамыды. Бұл Орта Рейн аймағына 20 ғасырға дейін жалғасқан жаңа экономикалық өркендеу әкелді. Рейн өзеніндегі жалғыз аспалы кеме – Кобленц пен Рудесхайм қалалары арасында қатынайтын «Гёте» кемесі. Неміс және шетелдік туристер Орта Рейнге деген қызығушылықтарын ешқашан тоқтатқан жоқ. Дегенмен, 1980 жылдардан бері қызығушылық айтарлықтай төмендеді. XXI ғасырда Орта Рейннің тартымдылығын арттыру үшін екі жаңа ұзақ қашықтыққа арналған жол ашылды: Рейннің оң жағындағы Rheinsteig және Рейнбургенвег жолы, ол Рейннің екі жағында мәдени ландшафтты ерекше сезінуге мүмкіндік береді. Велосипедшілер Рейн велосипед жолы арқылы Бинген мен Бонн қалалары арасындағы Орта Рейн аңғарының барлық бөлігін аралай алады. Сол жағалауда өзен бойында автомобильдер жүрмейтін жеке велосипед жолы бар. Оң жағалауда велосипедшілер кейбір жерлерде қалыпты көшелерді пайдалануға мәжбүр.
Навигация
Рейн – әлемдегі ең қызығушылық тудыратын су жолдарының бірі. Орта Рейн аңғары Рейн тақта тауларындағы тар шақырық болып табылады және тар бұрылыстары мен сайлауларының арқасында қиын өтетін жерге айналады. Кеме қатынасының қауіпсіздігін жақсарту үшін "Wahrschau am Mittelrhein" құрылды, ол қауіпті учаскелерде кемелерді жарық сигналдарымен бағыттайды.