Кіріспе

Болгария саясаткері Никола Стойков Мушанов (; 12 сәуір 1872 – 10 мамыр 1951) – Болгарияның либералды саясаткері, Премьер-министр қызметін атқарған және Демократиялық партияның басшысы. Кейін ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде елдегі антисемитизмнің күшеюіне қарсы белсенді күресімен көзге түсті.

Премьер-министр

Мұшанов саясаттағы мансабын бастамас бұрын заңды оқып, осы салада жұмыс істеді. Ол алғаш рет 1902 жылы Сабраниге сайланды. Бірнеше үкіметте министр қызметін атқарғаннан кейін, Александр Малиновтың денсаулығының нашарлауына байланысты орнынан бас тарғаннан соң, Мұшанов 1931 жылдың 12 қазанында билікке келді. Оның ең үлкен жетістігі 1932 жылы болды, ол Болгарияны соғыс өтемақысынан босатуға қол жеткізді. Бұл тұрғысынан, экономика нашар күйде қала берді, ал оның Кемал Ататүрікпен бірлесіп Түркиямен келісімге келуге бағытталған саясаты оңшылдарды наразылыққа толтырды. Замандастарының көпшілігі сияқты, Мұшанов та Ішкі Македония революциялық ұйымымен күресу мәселесіне тап болды және олардың мақсаттарына жекелей симпатиясын білдіргенімен, бұл ұйымның қызметіне қарсы тұруды жалғастырды, бұл тәжірибе бұрынғы басшыларынан мұра болып келген. Сонымен қатар, үкімет ішкі саяси қиындықтарға тап болды, атап айтқанда, премьер-министрлік кезінде үкіметтік Демократиялық одақ жарылып, үкіметті жаңа бағыттар бойынша қайта құруға тура келді. Осының салдарынан, ол 1934 жылдың 19 мамырында әскери төңкеріспен құлатылды, оны Zveno әскери қозғалысы ұйымдастырды.

Соғыс кезінде

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мушанов Холокостқа қарсы еврейлерді қолдағандығымен танылды. Алайда, Мушанов коммунистер басымдығын сезінгендіктен қарсылық қозғалысына қосылу мүмкіндігін қабылдамады және ресми оппозицияның санаулы мүшелерінің бірі ретінде Собранияда қалуды жөн көрді. Дегенмен, отандық коммунистерге деген наразылығына қарамастан, Мушанов соғыс жылдарында Кеңес Одағының дипломаттарымен тұрақты байланыста болды. Осының нәтижесінде Мушанов одақтастардың арасында зор беделге ие болды және 1944 жылы Болгария мен Батыс державалары арасындағы келіссөздерде болгарлардың капитуляциясын қабылдау шартының бірі – Мушановтың үкіметте жетекші рөл атқаруы болды. Ол Константин Муравьевтің 1944 жылдың қыркүйегіндегі қысқа мерзімді үкіметінде портфелі жоқ министр болып тағайындалды, бірақ Отан майданы төңкерісінен кейін лауазымынан кетті. 1942 және 1943 жылдары Мушанов пен майдан басшылары арасында байланыс болғанмен, келіссөздер нәтижесіз аяқталды. Мушанов патшаға деген жеке адалдығын сақтап, осы кезде ешқандай қарым-қатынас қалмады.

Кейінгі жылдар

Болгарияда коммунизм орнағаннан кейін болған жазалау шараларында Мушанов, Муравьев кабинетінің қалған бөлігімен бірге, өлім жазасынан құтылды, бірақ түрмеге қамалды. Мушанов елде демократияны қайта орнатуға жаңа болгар коммунистік партиясын көндіруге тырысты, алайда оның әрекеттері нәтижесіз болды.