Кіріспе

Р. Ф. Дельдерфилдтің романы

1980 жылғы теледидарға бейімделуі үшін, "Оларға өмір бойы қызмет ету" (Телесериал) бетіне қараңыз. "Оларға өмір бойы қызмет ету" – британдық автор Р. Ф. Дельдерфилдтің романы. Алғаш рет 1972 жылы жарық көрген бұл кітап 1980 жылы теледидарға бейімделді. Ол екі рет Шон МакКеннамен бейімделді: алғаш 1992 жылы Нортгемптон Корольдік театрында (Royal & Derngate) сахналық қойылым ретінде, содан кейін 2006 жылдың қаңтарында бірінші рет эфирге шыққан BBC Radio 4 радиосы үшін 45 минуттан тұратын бес бөлімді пьесалар сериясы ретінде.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Оңтүстік Уэльстегі көмір шаруасының ұлы Дэвид Паулетт Джонс, Оңтүстік Уэльс шекарашылары қатарынан өсіп, Бірінші дүниежүзілік соғыста үш жыл алдыңғы қатарда қызмет еткеннен кейін екінші лейтенант болып тағайындалды. 1918 жылы жарақат алып, соғыс салдарынан шаршағаннан кейін, ол Солтүстік Девондағы ойдан шығарылған жеке мектепте, Бамфилд мектебінде тарих сабақтарын оқытуға жұмысқа алынды. Мектеп директоры Алги Херристің, оны болашақ мұрагер деп есептеуімен, Дэвид оқыту ісінде өзінің шақыруын табады. Ол көптеген әріптестерінің құрметін жеңіп алады және ағылшыз тілі сабақтарын жүргізетін Иан Хоуартпен және ерекше тұлғалы, талантты бірнеше оқушылармен жақын достық қарым-қатынас орнатады. Ол амбициялы ғылым сабақтарын жүргізуші Картермен, сондай-ақ мектептің офицерлік дайындық корпусының (ОДК) командирімен келіспеушілікке түседі, оның әскери қызметі ұятты түрде қысқа болған, денсаулық себептерімен тоқтатылған. Соғыс аяқталғаннан кейін екі адам мектепке соғыс ескерткіші орнату қажет пе, жоқ па деген мәселеде келіспейді; Дэвид дауды ұтырады, бірақ мектеп басшыларының бірі, бригадир Купердің құрметін жеңіп алады. 1919 жылы Дэвид жас медбике Бет Марвудқа үйленеді; көп ұзамай олардың Джоан мен Грейс есімді егіз қыздары дүниеге келеді. Бес жылдан кейін Бет пен Джоан жол апатынан қаза табады; Грейс ауыр жарақат алады және үйге оралғанға дейін ұзақ айлар бойы емделуді қажет етеді. Бір оқушысының ынталандыруымен, қайғыға толы Дэвид Бетсіз өмірді ойлайды және Грейс үшін өмірін жалғастырады. Дэвид Уэльстегі жағдайға, әсіресе кеншілердің өміріне алаңдайды және 1926 жылғы жалпы ереуілдің саяси әсерін сезінеді. Ол Беттің қайтысынан кейін тоқтатқан Анжу Маргареты туралы ғылыми монографиясын жазуға қайта оралады. Кітапты зерттеу үшін Лондонда болғанда ол бұрын Бамфилдте қысқа уақыт жұмыс істеген мұғалім Джулия Дарбиширмен қайта кездеседі және онымен романтикалық қарым-қатынас орнатады. 1927 жылы Херрис зейнетке шығады; Дэвид пен Картер директорлық лауазымға үміттенеді, бірақ басшылар екеуінің арасынан шешім қабылдай алмай, Оңтүстік Африкадан келген Алкокты тағайындайды. Оның мектепті басқарудағы авторитарлық стилі оны қызметкерлер мен оқушылар арасында ұнатпайды. Дэвид пен Картер ортақ жауға қарсы тұрып, дауларын шешеді, бірақ Картер өз мектебін ашу үшін отставкаға кетеді, сондай-ақ басқа бірнеше мұғалімдер де отставкаға кетеді. 1931 жылы Алкок Басқару кеңесіне Дэвидті, оны оппозицияның жетекшісі деп есептейтін, қызметтен босату туралы өтініш береді. Алкокқа Басқару кеңесінің есебі Дэвидті қолдайтыны айтылғаннан кейін, ол отставкаға кету туралы өтінішін жазып жатқанда жүрек талмасынан қайтыс болады. Дэвид оның орнына тағайындалады және мектепті дамытуға көмектеседі. Дэвид пен Джулияның қарым-қатынасы оның басшысымен бірге АҚШ-қа сапар шегіп, үйленген кезде аяқталады. Дэвид Кристин Форстермен романтикалық қарым-қатынас орнатады. Ол Лейборист саясаткері болуға бейімделген, бірақ ерлер басымдығы бар осы салаға енуге тырысады. Кейін олар үйленеді. Бамфилдтегі өмірге бейімделуде бастапқы қиындықтар туғаннан кейін Кристин мектепте оқытушылық лауазымға орналасады және олардың ұлы дүниеге келеді. Джулия Дарбиширдің АҚШ-қа көшіп келгеннен кейін туған ұлы Бамфилдте оқушы болады. Кітаптың соңында Джулия, емделіп жүрген кезінде Дэвидке жазған хатында, ол қайтыс болуына аз уақыт қалғанда, баланың нағыз әкесінің оның өзі екенін айтады. Кітаптың соңында Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Дэвид бұрынғы оқушыларының көптегені тағы бір соғыста қаза табады деген ойға толы.

Талдау

"Барлық күндерімде оларға қызмет ету" романы Ұлы соғыстан кейінгі Ұлыбритания тарихын көрсетеді, Дэвидтің өмірін соғыстар аралық кезеңнің қиындықтары, қайшылықтары және әлеуметтік мәселелерімен байланыстырады. Дэвидтің өмірі Ұлы соғыстың салдарымен санасу, жалпы ереуіл, социализм және әсіресе Ұлттық үкіметтің құрылуына қатысты мәселелерге толы. Вест Бакленд мектебі Делдерфилдтің романындағы кейбір есімдерді пайдаланып, екі жаңа жатақхананы Бойер және Бамфьльде деп атады, ал жаңа дайындық мектебінің ғимаратына Делдерфилдтің есімін берді.

Қабылдау

1972 жылы Kirkus Reviews кітап туралы жазған рецензиясында оны "Делдерфилдтің оқырмандарына арналған жайлы күзгі жылу, егер күн сайын жайылып, оралса, алғашқы қар түскенше қызмет ете береді" деп сипаттады. Тарихи роман қоғамы кітапты "кейде баяулап кететін, бірақ әдемі әңгімелескен роман" деп атады. Кез келген мұғалім кітаптағы оқушыларға қатты құштар болар еді. Тіпті тәртіпсіздердің де жаны жылы, ал Дэвид Паулетт Джонс – қиын балаларды дұрыс жолға салатын нағыз қасиетті адам, тіпті төсегін молап жүретіндер мен құрық тартатындарды да түзетуге шамасы жетеді! Бірақ бұл оны сынай білу үшін емес. Бұл шынымен де жылы және көңіл көтеріп, жұбаныш беретін роман.