19 ғасырдағы американдық полярлық экспедиция және «Полярис» саяхаты

Кіріспе

XIX ғасырдағы американдық полярлық экспедиция. 1870-жылдардағы Солтүстік полюске жасалған экспедиция. 1871–1873 жылдардағы «Полярис» экспедициясы 1827 жылы 82° 45′ солтүстік еніне жеткен британдық теңіз офицері сэр Эдвард Парриден кейін Солтүстік полюске жетуге жасалған алғашқы маңызды әрекеттердің бірі болды. АҚШ үкіметінің қаржыландыруымен жүзеге асырылған экспедицияның ең маңызды жетістігі – сол кездегі рекордтық көрсеткіш, кемемен 82° 29′ солтүстік еніне жету болды. Экспедицияға тәжірибелі және өзіндік білім алған Арктика зерттеушісі Чарльз Фрэнсис Холл басшылық етті. Ол бұрын 1845 жылы жоғалып кеткен Франклин экспедициясының тағдырын анықтауға жасалған әрекеттер кезінде Арктика аймағында инуиттермен бірге өмір сүрген болатын. Холлдың тірі қалу дағдылары жеткілікті болғанымен, академиялық білімі болмады және адамдарды басқару немесе кемемен жүргізу тәжірибесі де жоқ еді. Арктика туралы біліміне сүйене отырып, ол экспедиция командирі лауазымын иеленді. «Полярис» 1871 жылдың маусым айында Нью-Йорк қаласынан жол тартты. Экспедиция басталғалы тұра, нашар басшылықтың салдарынан қиындықтар туды. Бас ғылыми қызметкер Эмиль Бесселс және метеоролог Фредерик Мейер (екі еуропалық) өздерінің білікті емес командир деп санаған Холлға немқұрайлы қарады, осының нәтижесінде бағынбаушылық туды. Бесселс пен Мейерді экипаждың еуропалық бөлігі қолдады, бұл ұлттық белгісі бойынша бөлінген адамдар арасындағы шиеленісті күшейтті. 1871 жылдың қазан айында экспедиция Гренландиядағы «Thank God Harbor» шығанағында қыстады және полюске сапарға дайындық жүргізді. Холл күрт ауырып, қайтыс болды, ол өз экипажының мүшелерін, әсіресе Бесселсті, оның өліміне қатысқандықтарын айыптады. Оңтүстікке қарай сапар барысында экспедицияның он тоғыз мүшесі кемеден айырылып, алты ай бойы 2897 километрге жуық мұздың үстінде жүріп, құтқарылды. 1872 жылдың қазан айында зардап шеккен «Полярис» кемесі Эта маңында жағаға тіреліп, қирады. Қалған адамдар қысқы маусымды аман өтіп, келесі жазда құтқарылды. Теңіз сарапшыларынан құралған комиссия Холлдың өлімі бойынша тергеу жүргізді, бірақ ешқандай айыптау тағылмады. Алайда 1968 жылы оның денесін эксгумациялау кезінде, өмірінің соңғы екі аптасында ол көп мөлшерде сынапты қосылыстар ішкені анықталды. Жақында табылған Холл мен Бесселстің «Полярис» кемесіне жабдықтарды күтіп тұрғанда Нью-Йоркте танысқан жас мүсінші Винни Риамға жазған құпия хаттары Бесселстің Холлды өлтіруге мүдделі болғанын көрсетеді.

19th century American polar expedition
the 1870s expedition to attempt the North Pole

The Polaris expedition of 1871–1873 was one of the first serious attempts to reach the North Pole after that of British naval officer Sir Edward Parry, who reached 82° 45′ N in 1827. Funded by the U. S. government, the expedition's notable achievement was reaching 82° 29′ N by ship, a record at the time. The expedition was commanded by the experienced and self taught Arctic explorer Charles Francis Hall, who had previously lived among the Inuit in the Arctic region during previous attempts to determine the fate of Franklin's lost expedition of 1845. Hall possessed the necessary survival skills, but lacked an academic background and had no experience leading men or commanding a ship. He had managed to secure the position of expedition commander based on his authority on the subject of the Arctic. Polaris departed from New York City in June 1871. Barely underway, the expedition already found itself hampered by poor leadership. Insubordination loomed, mainly at the instigation of chief scientist Emil Bessels and meteorologist Frederick Meyer—both German—who looked down on what they perceived to be their unqualified commander. Bessels and Meyer were supported by the German half of the crew, further increasing tensions among a group of men that were already divided by nationality. By October 1871, the expedition was wintering in Thank God Harbor, Greenland, and making preparations for the trip to the Pole. Hall suddenly fell ill and died, accusing members of his crew particularly Bessels of orchestrating his murder. On the way southward, nineteen members of the expedition became separated from their ship and drifted on an ice floe for six months and 1800 mile (2897 km) before being rescued. The damaged Polaris was run aground and wrecked near Etah in October 1872. The remaining men were able to survive the winter and were rescued the following summer. A naval board of inquiry investigated Hall's death, but no charges were ever laid. However, an exhumation of his body in 1968 revealed he had ingested a large quantity of arsenic in the last two weeks of his life. Coupled with recently discovered affectionate letters written by both Hall and Bessels to Vinnie Ream, a young sculptor they met in New York while waiting for Polaris to be outfitted, suggests Bessels had a motive, besides the means, to kill Hall.

Шығу тегі

1827 жылы сэр Эдвард Пэрри Солтүстік полюске бірінші болып жету мақсатымен британдық Корольдік теңіз күштерінің экспедициясын жетектеді. Пэрридің талпынысынан кейін келесі бес онжылдықта американдықтар да үш мұндай экспедиция ұйымдастырды: Элиша Кент Кейн 1853–1855 жылдары, Исаак Израиль Хейс 1860–1861 жылдары және Чарльз Фрэнсис Холл «Полярис» кемесімен 1871–1873 жылдары. Холл – Цинциннати қаласынан шыққан, ерекше академиялық білімі мен теңіз саяхаты тәжірибесі жоқ кәсіпкер еді. Ол бұрын ұста және гравер болып жұмыс істеген, сондай-ақ бірнеше жыл өзінің «Цинциннати Оказионал» (кейін «Daily Press» деп аталды) газетін шығарған. Энергиясы мол және кәсіпкерлік қабілеті жоғары Холл соңғы технологиялық жаңалықтар туралы ынтамен жазды, әсіресе ыстық ауа шарларымен саяхаттауға қызығушылық танытып, жаңа Атлант мұхиты арқылы өтетін телеграф кабелін жоғары бағалады. Ол сонымен қатар Арктикаға ерекше құштар, көп оқитын адам еді. Оның назары 1857 жылы Франклиннің 1845 жылғы жоғалған экспедициясының тағдыры жөніндегі кең таралған болжамдардың ортасында осы аймаққа ауды. Холл келесі бірнеше жылды бұрынғы саяхатшылардың есептерін зерттеп, өзінің экспедициясы үшін қаржы жинауға арнады. Оның харизмасы мен жеке қасиеттерінің арқасында ол Франклин мен оның экипажының іздеуі үшін екі жеке экспедиция ұйымдастыра алды: бірі 1860 жылы, екіншісі 1864 жылы. Осы тәжірибелер Холлды тәжірибелі Арктика зерттеушісі ретінде таныстырып, инуиттер арасында құнды байланыстар құруға мүмкіндік берді. Оның қазынасы АҚШ үкіметін үшінші экспедицияны қаржыландыруға көндірді: Солтүстік полюске жасалған талпыныс.

Қаржы және материалдар

1870 жылы АҚШ Сенаты Конгреске Солтүстік полюске экспедицияны қаржыландыру туралы заң жобасын ұсынды. Холлға Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Джордж М. Робсон көмектесіп, экспедицияға жетекшілік ету үшін 50 000 долларлық грант алды. 1870 жылдың соңында ол құрамдаманы жинауға кірісті. Холл АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Periwinkle буксирлеуші кемесін, 387 тонналық бұрандалы бу кемесін иеленді. Вашингтон Әскери-теңіз кемежайында кеме алдыңғы топтық желкенді шкунер ретінде жабдықталды және Polaris деп қайта аталды. Кеменің корпусының барлық бөлігіне қалың емен ағашы қосылып, мұзға қарсы қорғаныс үшін кеменің алдыңғы бөлігі темірмен қапталды. Жаңа қозғалтқыш орнатылды, ал қазандықтардың бірі теңіз түлкісінің немесе киттің майын жағу үшін қайта жабдықталды. Кемеде сондай-ақ 6 метрлік және 1 метрлік төрт кит қайығы және жазық түбі бар салдақ барды. Арктикаға жасаған бұрынғы экспедицияларында Холл инуиттердің умиактарына – құйылған ағаштан, кит сүйегінен және морж немесе теңіз түлкісінің терісінен жасалған ашық қайық түріне қызығушылық танытты және жиырма адамға дейін сыйымдылығы бар ұқсас жиналмалы қайық әкелді. Кемеде консервіленген шұжық, тұздалған сиыр еті, нан және теңізші печеньесі болды. Олар тамақтануларын жаңа мүйізді бұқа, теңіз түлкісі және ақ аю етімен толықтыру арқылы цинга ауруын болдырмақшы болды.

Қызметкерлер

1870 жылғы шілдеде АҚШ президенті Улисс Грант Холлды экспедицияның бас командирі етіп тағайындады, оны капитан деп атады. Арктикада мол тәжірибесі болғанымен, Холлдың теңізде жүзу тәжірибесі болмады және бұл атақ тек құрметті болды. Офицерлер мен теңізшілерді таңдауда ол Арктика суларында тәжірибелі кит аулаушыларға көп сүйенді. Бұл британдық адмиралтействоның полярлық экспедицияларынан ерекшеленді, олар көбінесе теңіз офицерлерін және жоғары тәртіпті экипаждарды пайдаланды. Желкен шеберін таңдау үшін Холл алдымен Сидни Озиас Будингтонға, содан кейін Джордж Эмори Тайсонға жүгінді. Екеуі де бұрынғы кит аулау міндеттемелеріне байланысты бастапқыда бас тартты. Алайда, Будингтонның алғашқы, сосын Тайсонның міндеттемелері күшін жоғалтқанда, Холл Будингтонды желкен шебері, ал Тайсонды көмекші навигатор етіп тағайындады. Будингтон мен Тайсонның екеуі де кит аулау кемелерін капитандыққа ондаған жылдық тәжірибесі болды. Нәтижесінде, «Полярис» үш капитанмен жабдықталды, бұл факті экспедиция тағдырына зор салмақ салған болатын. Жағдайды одан әрі усложнитқан нәрсе – Будингтон мен Холлдың 1863 жылы, Холлдың Франклин экспедициясын іздеу кезіндегі бұрынғы жанжалы. Сол кезде Будингтон Холлға ауруға шалдыққан Инуиттер – Ипирвик пен Таклитукты солтүстікке алып келуге рұқсат бермеген, олар Будингтонтың күтімінде болған. Қалған құрам американдықтар мен немістерден, сондай-ақ даниялық және шведтен тұрды, олардың екеуі де немістермен жақын байланыста болды. Бірінші офицер Хаббард Честер, екінші офицер Уильям Мортон, екінші инженер Алвин Оделл және астроном және капеллан Ричард Брайан – осылардың арасында американдықтар болды. Бас ғалым және хирург Эмиль Бесселс, бас инженер Эмиль Шуман, сондай-ақ көптеген теңізшілер неміс болды. Метеоролог Фредерик Майер – неміс текті АҚШ армиясының сигнал корпусының сержанты еді. 25 офицерден, экипаж мүшелерінен және ғылыми қызметкерлерден басқа, Холл өзінің бұрынғы экспедицияларында көмекке сүйенген туа бітуші серіктерін де алып келді: нұсқаушы және аңшы Ипирвик, аудармашы және тігінші Такулиттук, сондай-ақ олардың нәресте ұлы. Кейіннен, Упернавикте, олардың қатарына бұрын Кейн мен Хейздің экспедицияларында жұмыс істеген, олардың аман қалуына маңызды үлес қосқан, аштықтан сақтаған құрметті Гренландиялық Инук аңшысы Ханс Хендрик қосылды. Бесселс жазғандай, Хендрик өз ықпалын пайдаланып, "онының әйелі мен балаларының мұндай іске қатысуына қарсы екенін түсінуге келмейді". Олардың санын "төрт пайдасыз ауызбен" арттыруға құлықсыздық танытқан Холл, келісім берді, соның салдарынан Хендрик әйелімен қатар, үш кішкентай бала да экспедиция құрамына қосылды.

In July 1870, U. S. President Ulysses S. Grant appointed Hall as the expedition's overall commander, to be referred to as captain. Although he had abundant Arctic experience, Hall had no sailing experience and the title was purely honorary. In selecting officers and seamen, he relied heavily on whalers with experience in Arctic waters. This was markedly different from the polar expeditions of the British Admiralty, who tended to use naval officers and highly disciplined crews. For his selection of sailing master, Hall first turned to Sidney Ozias Budington, then to George Emory Tyson. Both initially declined due to prior whaling commitments. When those commitments—Budington's first, followed by Tyson's—fell through, Hall named Budington as sailing master and Tyson as assistant navigator. Budington and Tyson had decades of experience captaining whaling vessels between the two of them. In effect, Polaris now had three captains, a fact which would weigh heavily on the fate of the expedition. To further complicate matters, Budington and Hall had quarreled before, in 1863, during Hall's earlier search for the Franklin expedition. At the time, Budington had denied permission for Hall to bring north his Inuit guides, Ipirvik and Taqulittuq, whom had taken ill and were in Budington's care. The remaining personnel was composed of Americans and Germans, as well as a Dane and a Swede – both of whom closely associated with the Germans. The first mate, Hubbard Chester; second mate, William Morton; second engineer, Alvin Odell; and astronomer and chaplain Richard Bryan—among others—were American. Chief scientist and surgeon Emil Bessels and chief engineer Emil Schumann were German, as were most of the seamen. Meteorologist Frederick Meyer was a German born U. S. Army Signal Corps sergeant. In addition to the 25 officers, crew and scientific staff, Hall brought along his native companions whose assistance he had relied on during his earlier expeditions; guide and hunter Ipirvik, interpreter and seamstress Taqulittuq, as well as their infant son. Later, at Upernavik, also joining their ranks would be Hans Hendrik, the esteemed Greenlandic Inuk hunter previously employed by Kane and Hayes on their respective expeditions, and whose expertise had been crucial to their survival, helping ward off starvation. Throwing his weight around, Hendrik, wrote Bessels, "refused to see that his [wife] and their children were extremely unwelcome extras on such an undertaking." Reluctant to increase their number with "four useless mouths," Hall acquiesced so that now, besides Hendrik's wife, added to their complement were three young children.

Нью-Йорк - Упернавик

1871 жылдың 29 маусымында Бруклиндегі әскери-теңіз базасынан кетер алдында экспедицияда кадрлық мәселелер туындады. Аспазшы, теңізші, оттық және инженердің көмекшісі қашып кетті. Кеме бастығы маскүнем болып шықты және портта қалдырылды. Кеме Нью-Лондонға (Коннектикут штаты) тоқтады, инженердің көмекшісін алды және 3 шілдеде жолға шықты. Кеме Канададағы Сент-Джонс қаласына жеткенде, офицерлер мен ғылыми қызметкерлер арасында келіспеушіліктер пайда болды. Мейердің қолдауымен Бесселс Холлдың ғылыми қызметкерлерге берген басшылығын ашық түрде мойындамады. Келіспеушілік экипажға да тарады, ол ұлттық белгісі бойынша бөлінген еді. Тайсон өз күнделігінде экспедиция Диско аралына жеткен кезде: «Холл осы экспедициядан ешқандай есімділік алмайды деген пікір ашық айтылды. Кейбіреулері қайда баратынын және қашан үйіне қайтатынын шешіп қойған» деп жазды. Холл Конгресс кемесінің капитаны Генри Каллок Давенпорттан араласуды сұрады. Давенпорт Мейерді бағынбаушылық үшін тізгінмен байлап, АҚШ-қа қайтарумен қорқытты, сонда барлық немістер жұмыстан кетумен қорқытты. Холл мен Давенпорт шегінуге мәжбүр болды, бірақ Давенпорт экипажға теңіздік тәртіп туралы қатаң сөздер айтты. Тағы бір ашық наразылық ретінде, «Полярис» кемесінің қазандықтары экипаждың бірімен бұзылған. Арнайы маймен қыздырылатын қазандықтар жоғалып кетті, көрінеу, теңізге тасталған. 18 тамызда кеме Упернавикке жетіп, Хендрикті алды. «Полярис» Смит бұғазы мен Нарес бұғазы арқылы солтүстікке қарай жүріп, Кейн мен Хейздің кемелік жазбаларындағы ең солтүстікке жеткен нүктеден өтті.

Полярлық дайындықтар және Холлдың өлімі

2 қыркүйекте «Поларис» өзiнiң ең алыс солтүстік параллелiне, 82° 29′ С. дейiн жеттi. Үш жетекшi офицерлер одан әрi iлгерiлеу туралы келісе алмағандықтан, жағдай қайтадан шиеленiстi болды. Холл мен Тайсон солтүстікке қарай жылжуды қалаған, себебi бұл олардың иттi арбамен Полюсқа дейiнгi қашықтықты қысқартуы мүмкiн болды. Будингтон кеменi одан әрi қауiпке тiгудi қаламай, талқылаудан шығып кеттi. Нәтижесiнде, «Поларис» 10 қыркүйекте Thank God Harbor-ға кiрiп, солтүстiк Гренландия жағалауында қысқа уақытқа тоқтады. Бiрнеше аптадан кейiн Холл Парридiң ең солтүстікке қарайғы рекордiн жаңару мақсатымен шлейфпен саяхатқа дайындық жұмыстарын бастады. Алғашқыда ол Тайсонға: «Мен оған (Будингтонға) сенбейтiнмiн. Мен сенiң бiрге баруыңды қалаймын, бiрақ оны кемемен жалғыз қалдыруға қалай батылым бар?» дедi. Будингтонның алкоголизмге шалдыққандығына қатысты бiрнеше дәлелдер бар; ол кем дегенде үш рет кемедегi дүкендердi, соның iшiнде ғалымдардың үлгiлердi сақтау үшiн қолданған спирттi де тонады. Холл Будингтонның мас күйдегi әрекеттерiне шағымданған, ал экспедициядан кейiнгi тергеуде экипаждың куәлiктерi арқылы бұл толық ашылды. Тайсон кеменi бақылап отырғанда, Холл бiрiншi офицер Честермен және жергiлiктi жетекшiлер Iпирвик пен Хендрiкпен бiрге екі санақ алып, 10 қазанда сапарға шықты. Кеткеннен кейiн бiр күн өткен соң Холл Хендрiктi Полариске ұмытылған заттарды әкелуге жiбердi. Холл Бесселске хронометрлердi күн сайын дұрыс уақытта тартуды еске салып хат жазды. «Мұзбен сынақ» атты кітабында Ричард Парри бiлiмсiз Холлдың мұндай хаты Штутгарт, Гейдельберг және Йена университеттерiнде бiлiм алған Бесселстi ренжiткенi мүмкiн дедi. Бұл экспедицияны тым бақылаудың тағы бiр мысалы болды. Құрлыққа сапарға шығар алдында Холл Будингтонға өзінің болмағанда кемені басқару жөнiнде толық нұсқаулардың тiзiмiн бердi. Бұл жиырма жылдан астам тәжiрибесi бар кеме капитанына ұнамаған болуы мүмкiн. 24 қазанда қайтып келгеннен кейiн Холл кофе iшкеннен кейiн кенеттен ауырып қалды. Оның ауру белгiлерi асқазан ауруынан басталып, келесi күні құсу мен санасы шатыруға дейiн жеттi. Холл кеме экипажының бiрнеше адамын, соның iшiнде Бесселстi де, уландырды деп айыптады. Осы айыптаулардан кейiн ол Бесселстен медициналық көмек алудан бас тартты және тек досы Такулиттук әкелген сұйықтықтарды ғана iшiп, емделдi. Холл бiрнеше күн бойы жақсарып, тiптi палубаға шыға алды. Бесселс кемедегi дін қызметкерi Брайаннан Холлды дәрігерге көруге көндiрудi сұрады. 4 қарашада Холл келісімін бердi және Бесселс емделуді қайта бастады. Бiрақ көп ұзамай Холлдың жағдайы нашарлай бастады; ол қайтадан құсудан және санасы шатырудан зардап шектi және құлдырап қалды. Бесселс 8 қарашада Холл қайтыс болғанға дейiн қан тамырларының жарылуын (инсультті) диагнозын қойды. Ол жағаға шығарылып, ресми жерлеу рәсiмi жасалды.

By September 2, Polaris had reached her furthest parallel north, 82° 29′ N. Tension flared again as the three leading officers could not agree on whether to proceed any further. Hall and Tyson wanted to press north, to cut down the distance they would have to travel to the Pole by dogsled. Budington did not want to further risk the ship and walked out on the discussion. In the end, Polaris sailed into Thank God Harbor on September 10 and anchored for the winter on the shore of northern Greenland. Within a few weeks, Hall was making preparations for a sledging trip with the aim of beating Parry's furthest north record. Mistrust among the men in charge showed again when Hall told Tyson that, "I cannot trust [Budington]. I want you to go with me, but don't know how to leave him alone with the ship." There is some evidence that Budington was an alcoholic; on at least three occasions he raided the ship's stores, including the alcohol kept by the scientists for the preservation of specimens. Hall had complained about Budington's drunken behavior, and it came fully to light in the crew's testimony at the inquest following the expedition. With Tyson watching over the ship, Hall took two sleds with first mate Chester and the native guides Ipirvik and Hendrik, leaving on October 10. The day after leaving, Hall sent Hendrik back to Polaris to retrieve some forgotten items. Hall also sent back a note to Bessels, reminding him to wind the chronometers at the right time every day. In his book Trial by Ice, Richard Parry postulated that such a note from the uneducated Hall must have rankled Bessels, who held degrees from universities in Stuttgart, Heidelberg and Jena. It was another example of Hall's micromanagement of the expedition. Before he left on the overland trip, Hall gave Budington a detailed list of instructions for the management of the ship in his absence. This likely did not sit well with a sailing master with over twenty years' of experience. Upon their return on October 24, Hall suddenly fell ill after drinking a cup of coffee. His symptoms started with an upset stomach, then progressed to vomiting and delirium the following day. Hall accused several of the ship's company, including Bessels, of having poisoned him. Following these accusations, he refused medical treatment from Bessels and drank only liquids delivered directly by his friend Taqulittuq. Hall seemed to improve for a few days and was even able to go up on deck. Bessels had prevailed upon Bryan, the ship's chaplain, to convince Hall to allow the doctor to see him. By November 4, Hall relented and Bessels resumed treatment. Shortly thereafter, Hall's condition began to deteriorate; he again suffered vomiting and delirium, and collapsed. Bessels diagnosed apoplexy before Hall finally died on November 8. He was taken ashore and given a formal burial.

Солтүстік полюске ұмтылыс

Әскери-теңіз министрі Робсон ұсынған хаттамаға сәйкес, экспедицияның басқаруы Будингтонға берілді, оның басшылығымен тәртіп одан әрі нашарлады. Бағалы көмір үлкен жылдамдықпен жағылды: қараша айында өткен айға қарағанда көп, ал желтоқсан айында оған жақын көрсеткіш тіркелді. Будингтон көбінесе мас күйде көрінетін, бірақ спирттік ішімдік қоймаларын ұрлаған жалғыз адам ол емес еді; сауал кезіндегі куәліктерге сәйкес, Тайсон да "ескі әдеттеріне оралған күйі мас" болып көрінді, ал Шуман тіпті Будингтонның кілтінің көшірмесін жасап, өзі де спирттік ішімдікке қол жеткізе алатын болды. Спирттік ішімдіктің қандай рөл атқарғаны белгісіз болса да, кемедегі күнделікті тәртіп бұзылып бара жатқаны анық болды; Тайсон айтқандай, "Жүйелілік өте аз. Жарықтарды қашан сөндіру керектігі айтылмаған, теңізшілерге қалағандарын жасауға рұқсат етіледі, сондықтан олар түндерді шумен, карта ойнаумен өткізеді". Белгісіз себептермен Будингтон кемедегі қару-жарақты экипажға берді. Сол қыста жоғары шенді офицерлер арасында моральдық тұрғыдан күмәнді жоспар жасалып жатқанына қатысты деректер бар. 1872 жылдың 1 қаңтарында Тайсон күнделігіне былай деп жазды: "Өткен айда маған осыншалықты таңғажайып ұсыныс жасалды, мен оны ойлауды ешқашан тоқтатқан емеспін [ ] Бұл келесі жазда солтүстікке қарай жылжу мүмкіндігін талқылаудан туындады". Сонымен қатар Тайсон сендірді: "Капитан Холлдың мұздай суық қабірінде қозғалу жеткілікті, кейбір әңгімелерді естігенде". Ол 23 сәуірде бұл мәселеге қайта оралды: "Честермен қыста маған жасалған таңғажайып ұсыныс туралы сөйлестік. Біз бұл қорқынышты және оны болдырмау керек деп келістік. Честер үйге келгенде бұл мәселені жариялайтынына уәде берді". Жазушы Фарли Моват офицерлердің полюске немесе кем дегенде жоғары ендікке саяхат жасағандай көрінуді жоспарлап отырғанын болжады. Бұл жоспар қандай болғаны белгісіз, бірақ 6 маусымда полюске экспедиция жіберілді. Честер экспедицияны киттерге арналған қайықта басқарды, ол Полярис жанында мұзға қысылып қалды. Честер мен оның серіктері кемеге қайтып оралып, Будингтонды жиналмалы қайықты беруге көндірді. Осы қайықпен және Тайсон басқа киттерге арналған қайықты басқарып, олар қайта солтүстікке сапар шекті. Ал "Полярис" ашық суды тауып, оңтүстікке қарай жол іздеді. Будингтон тағы бір қысты мұзда өткізуге құштар болмағандықтан, Ипирвикті солтүстікке Тайсон мен Честерге бұйрықпен жіберді: дереу кемеге оралыңдар. Олар қайықтарды тастап, Поляриске дейін 32 шақырым (51 километр) қашықтықты жаяу жүріп өтуге мәжбүр болды. Сонымен кемедегі үш құтқару қайығы жоғалып кетті, ал төртіншісі, кішкентай баржа, бір түн бойы қадағаланбағандықтан шілде айында мұзға қысылып қалды. Экспедицияның негізгі мақсаты - Солтүстік полюске жетуге қатысты сәтсіздікке ұшырады. Тайсонның күнделігінен оның, Честер мен Бесселстің солтүстікке қарай жылжуға ең ықыласты болғандары екені көрінеді. Көңілі толмаған Тайсон 1 тамызда былай деп жазды: "Қанша мүмкіндіктер жоғалды! Экспедиция жай ғана Ньюман шығанағынан тыс жерде жасалған бірнеше географиялық жаңалықтарды [ ] хабарлау үшін кері қайтарылады, ал шыдамдылық танытсақ, одан да алысқа жете алған болар едік". Жолдастарының салқындығына ашуланып, олар енді осындай мүмкіндікке тап болмайтынын жақсы білген Тайсон: "Бір күні полюске жетеді, мен Поляриске осы мүмкіндікті бермегендерге қызғанбаймын" деп қосты.

According to the protocol provided by Navy Secretary Robeson, command of the expedition was turned over to Budington, under whom discipline further declined. The precious coal was being burned at a high rate: in November, which was more than the previous month, and close to in December. Budington was often seen drunk, but he was not the only one to pilfer the alcohol stores; according to testimony at the inquiry, Tyson was also seen "drunk like old mischief" and Schumann had gone so far as to craft a duplicate of Budington's key so that he could help himself to alcohol as well. Whatever the role of alcohol, it was clear that shipboard routine was breaking down; as Tyson remarked, "There is so little regularity observed. There is no stated time for putting out lights; the men are allowed to do as they please; and, consequently, they often make nights hideous by their carousing, playing cards to all hours." For purposes unknown, Budington chose to issue the ship's supply of firearms to the crew. There is some evidence of a morally questionable plan being formulated among the senior officers that winter. On January 1, 1872, Tyson wrote in his diary: "Last month such an astonishing proposition was made to me that I have never ceased thinking of it since [ ] It grew out of a discussion as to the feasibility of attempting to get farther north next summer." Furthermore, Tyson was convinced, "It is enough to make Captain Hall stir in his ice cold grave to hear some of the talk that goes on." He revisited the subject on April 23: "Had a talk with Chester about the astounding proposition made to me in the winter. We agreed it was monstrous and must be prevented. Chester said he is determined, when he got home, to expose the matter." Writer Farley Mowat has suggested the officers were contemplating faking a journey to the Pole, or at least to a high latitude. Whatever the unmentioned plan was, an expedition to try for the Pole was dispatched on June 6. Chester led the expedition in a whaleboat, which was crushed by pack ice within a few miles of Polaris. Chester and his men hiked back to the ship and persuaded Budington to give them the collapsible boat. With this boat and with Tyson piloting another whaleboat, the men set out to travel north again. In the meantime, Polaris had found open water and was searching for a route south. Budington, not eager to spend another winter in the ice, sent Ipirvik north with orders for Tyson and Chester: return to the ship at once. The men were forced to abandon the boats and walk 20 mile (32 km) back to Polaris. Now three of the ship's precious lifeboats were lost, and a fourth, the small scow, would be crushed by ice in July after being carelessly left out overnight. The expedition had failed in its main objective of reaching the North Pole. From Tyson's journal entries it appears he, Chester and Bessels were among those with the strongest inclination to keep on pushing north. Disappointed, on August 1 he wrote: "What opportunities have been lost! And the expedition is to be carried back only to report a few geographical discoveries [ ] with patience we might have worked up beyond Newman Bay, and there is no telling how much farther." Exasperated by his companions' apathy and very much aware that they might never again find themselves presented with an opportunity as good as the one they were currently facing, Tyson added: " will some day reach the pole, and I envy not those who have prevented Polaris having that chance."

Поляристің тағдыры және үйге саяхат

Экспедицияның басты мақсатынан бас тартылғаннан кейін, «Поларис» үйге оңтүстікке бет бұрды. Смит бұғазында, Гумбольдт мұздығының батысында, ол жай мұздыққа тіреліп, оны жылжыту мүмкін болмады. 15 қазан күні түнінде кемеге мұздық жақындағанда Шуман судың келіп жатқанын және сорғылардың күш жеткізе алмай жатқанын хабарлады. Будингтон кеменің жүзуін сақтау үшін жүктерді мұзға тастауға бұйрық берді. Тайсон айтқандай, адамдар «бұл заттарды қалай және қайда тастап жатыр дегенге ешқандай мән бермей» заттарды суға лақтыра бастады. Жүктің көп бөлігі жоғалып кетті. Кейбір экипаж мүшелері түнде айналадағы мұзда болғанда мұздың жарылуына тап болды. Таң атқанда Тайсон, Мейер, алты теңізші, аспазшы, официант және барлық инуиттерден тұратын топ мұздың үстінде қалды. Құрғыста қалғандар «Поларис»ті алыстан көре алды, бірақ үлкен қара матамен кеменің назарын аударуға тырысу бекер болды. Мұзға бейімделген инуиттер көп ұзамай иглулар салып, Тайсон олардың азық-түлікпен қамтамасыз етілгенін есептеді. Сондай-ақ кемеде екі кит қайығы мен екі каяк болды, бірақ бір каяк мұздың жарылуы кезінде жоғалып кетті. Мейер олардың Дэвис бұғазының Гренландия жағында жүзіп, жақын арада Диско аралына жететінін ойлады. Ол жаңылысты, олар шындығында бұғаздың Канада жағында болды. Бұл қателік Тайсонның сақтану жоспарларын қабылдамауға себеп болды. Теңізшілер көп ұзамай отын үшін бір кит қайығын бұзып, құтқаруға үміттенуді қиын етті. 1871 жылдың қараша айында ер адамдар тамаққа тойып, дүкендегі азық-түліктің көп бөлігін жеп қойды. Топ келесі алты ай бойы мұздың үстінде 1800 миль (2897 км) жүзіп, 1873 жылдың 30 сәуірінде Ньюфаундленд жағалауында «Тигрис» кит аулаушысымен құтқарылды. Егер бұл топқа шебер инуит аңшылары Ипирвик пен Хендрик кірмеген болса, олардың барлығы қаза тапқан болар еді, олар бірнеше рет тюленьді өлтіре алды. 1872 жылдың 16 қазанында «Поларис» көмір қоры таусылып бара жатқанда Будингтон кемені Этаның жанында жағаға тіреуге шешім қабылдады. 12 қазанда кемеден ойсыз лақтырылған төсек-орын, киім-кешек және тамақтың көп бөлігін жоғалтқаннан кейін, қалған он төрт адам тағы бір қысты бастан кешіруге жарамсыз болды. Олар «Поларис»тен жиналған ағаштан үй салып, 24 қазанда кеменің қазандықтарын сөндіріп, көмірді үнемдеуге тырысты. Суды соруға арналған сорғылар тоқтады және кеме жартылай судан шығып, бір жағына бұрылды. Бақытымызға орай, Эта инуиттері ер адамдарға қыста аман қалуға көмектесті. Қыстағаннан кейін экипаж кемеден жиналған ағаштан екі қайық жасады және 1873 жылдың 3 маусымында оңтүстікке қарай жүзіп кетті. Шілде айында оларды кит аулаушылар тауып алды және Шотландия арқылы үйге оралды.

With the expedition's main goal abandoned, Polaris turned south for home. In Smith Sound, west of the Humboldt Glacier, she ran aground on a shallow iceberg and could not be freed. On the night of October 15, with an iceberg threatening the ship, Schuman reported that water was coming in and the pumps could not keep up. Budington ordered cargo to be thrown onto the ice to buoy the ship. Men began throwing goods overboard, as Tyson put it, "with no care taken as to how or where these things were thrown." Much of the jettisoned cargo was lost. Some of the crewmen were out on the surrounding ice during the night when a break up of the pack occurred. When morning came, the group, consisting of Tyson, Meyer, six of the seamen, the cook, the steward and all of the Inuit, found themselves stranded on an ice floe. The castaways could see Polaris away, but attempts to attract the ship's attention with a large black cloth were futile. Resigned to the ice, the Inuit soon had igloo shelters built, and Tyson estimated that they had of food. They also had the ship's two whaleboats and two kayaks, although one kayak was soon lost during a breakup of the ice. Meyer reckoned that they were drifting on the Greenland side of the Davis Strait and would soon be within rowing distance of Disko Island. He was incorrect; the men were actually on the Canadian side of the strait. The error caused the men to reject Tyson's plans for conserving. The seamen soon broke up one of the whaleboats for firewood, making a safe escape to land unlikely. One night in November 1871, the men went on an eating binge, consuming a large quantity of the food stores. The group drifted over 1800 mile (2897 km) on the ice floe for the next six months before being rescued off the coast of Newfoundland by the whaler Tigress on April 30, 1873. All probably would have perished had the group not included the skilled Inuit hunters Ipirvik and Hendrik, who were able to kill seal on several occasions. On October 16, 1872, with Polariss coal stores running low, Budington decided to run the ship aground near Etah. Having lost much of their bedding, clothing and food when it was haphazardly jettisoned from the ship on October 12, the remaining fourteen men were in poor condition to face another winter. They built a hut with lumber salvaged from Polaris, and on October 24, extinguished the ship's boilers to conserve coal. The bilge pumps stopped for good and the ship heeled over on her side, half out of the water. Fortunately, the Etah Inuit helped the men survive the winter. After wintering ashore, the crew built two boats from salvaged wood from the ship, and on June 3, 1873, the crew sailed south. They were spotted and rescued by the whaler in July and returned home via Scotland.

Тергеу

1873 жылғы 5 маусымда теңізшілердің тергеу комиссиясы жұмысын бастады. Осы кезде экипаж мүшелері мен инуит отбасылары мұздың үстінен құтқарылған болатын, бірақ Будингтон, Бесселс және экипаждың қалған бөлігінің тағдыры әлі белгісіз еді. Комиссия құрамына Робсон, адмирал Луис М. Голдсборо, коммодор Уильям Рейнольдс, армия капитаны Генри У. Хоугейт және Ғылым академиясының өкілі Спенсер Фуллертон Бейрд кірді. Тайсон бірінші болып жауап беруге шақырылды және Холл, Будингтон және Бесселс арасындағы шиеленісті, сондай-ақ Холлдың өлім алдындағы улану туралы айыптауларын баяндады. Комиссия Холлдың күнделіктері мен жазбаларының қайда екені туралы да сұрақ қойды. Тайсон Холлдың есінен жаңылып, Будингтонға бірнеше құжатты өртеуге бұйрық бергенін, ал қалғандары жоғалып кеткенін айтты. Кейін «Полярис» кемесінің апат орнынан басқа экипаж мүшелерінің күнделіктері табылды, бірақ оларда Холлдың өліміне қатысты бөлімдер қиылып тасталған еді. Мейер Будингтонның ішімдік ішкенін растап, кеме капитанының «оңтүстікке қарай бет алғанда көбінесе мас болып жүргенін» айтты. Кемедегі қызметкер Джон Херрон Холлдың күдіктенген улы кофесін өзі дайындамағанын, кофе пісірушінің жасағанын және оны Холлға әкелгенге дейін қанша адам тигенін қадағаламағанын түсіндірді. Будингтон мен экипаждың қалған бөлігі құтқарылып, АҚШ-қа оралғаннан кейін тергеу комиссиясы жұмысын жалғастырды. Будингтон Тайсонның сенімділігіне күдік тудырып, оның Холлдың кемені солтүстікке қарай жүргізуге жасаған әрекеттеріне кедергі келтіргені туралы мәлімдемесін жоққа шығарды. Ол өзінің ішімдік әдеттерін де жоққа шығарып, «өте аз ішетінмін» деді. Бесселс Холлдың өлімінің себебі туралы жауап берді. Ол былай деді: «Менің ойымша, алғашқы шабуылдың себебі – ол мұз үстіндегі саяхаты кезінде қатты суыққа ұшыраған. Ол қайтып келді және ауыр жүн киімдерін шешпей жылы кабинаға кірді, содан кейін жылы кофе ішті. Ал мұның қандай салдарға әкелуі мүмкін екенін әркім біледі». Бесселс сондай-ақ Холлдың «гемиплегияға шалдыққанын», сол жақ қолы мен денесінің жартысының қозғалмай қалғанын және ол Холлға өлімі алдындағы жоғары температурасын түсіру үшін хинин саққандарын куәлік етті. Комиссия мүшелерінің бір-біріне қайшы келетін куәліктеріне, ресми жазбалар мен күнделіктердің жоқтығына және мәйіттің сараптамасы жүргізілмегеніне байланысты Холлдың өліміне қатысты ешқандай айып тағылмады. Тергеудің қорытынды есебінде әскери-теңіз және әскери-медициналық қызметкерлер былай деп жазды: «Оның сипаттаған жағдайлары мен симптомдарын және оларды барлық куәгерлердің медициналық куәліктерімен салыстыра отырып, біз капитан Холлдың табиғи себептерден қайтыс болғанына, яғни аневризмнен қайтыс болғанына және доктор Бесселстің көрсеткен ем-шарасы аталған жағдайда мүмкін болған ең жақсы ем болды деген қорытындыға келдік».

On June 5, 1873, a naval board of inquiry began. At this time, the crew and Inuit families had been rescued from the ice floe, but the fate of Budington, Bessels and the remainder of the crew was still unknown. The board consisted of Robeson, Admiral Louis M. Goldsborough, Commodore William Reynolds, Army Captain Henry W. Howgate and Spencer Fullerton Baird of the Academy of Sciences. Tyson was the first to appear for questioning and related the friction between Hall, Budington and Bessels, and Hall's deathbed accusations of poisoning. The board also inquired about the whereabouts of Hall's journals and records. Tyson responded that while Hall was delirious, he instructed Budington to burn some of the papers, and the rest had disappeared. Later, journals of other crew members were discovered at the site of the Polaris wreck, but these had the sections regarding Hall's death cut out. Meyer testified to Budington's drinking, saying that the sailing master was "drunk most always while we were going southward". Steward John Herron testified that he had not made the coffee that Hall had suspected of being laced with poison; he explained that the cook made the coffee and that he had not kept track of how many people had touched the cup before it was brought to Hall. After Budington and the remainder of the crew were rescued and returned to the U. S., the board of inquiry continued. Budington attacked Tyson's credibility, disputing his claim that he had obstructed Hall's efforts to sail the ship further north. He also disputed reports of his drinking, saying that he "[made] it a practice to drink but very little". Bessels was questioned about Hall's cause of death. He stated that, "My idea of the cause of the first attack is that he had been exposed to very low temperature during the time that he was on the sledge journey. He came back and entered a warm cabin without taking off his heavy fur clothing, and then took a warm cup of coffee. And anyone knows what the consequences of that might be." Bessels also testified that Hall was "taken by hemiplegia" and his left arm and side were paralyzed, and that he had injected Hall with quinine to correct his elevated temperature before he died. Faced with conflicting testimony, lack of official records and journals, and no body for an autopsy, no charges were laid in connection with Hall's death. In the inquiry's final report, the surgeons general of the Navy and Army wrote: "From the circumstances and symptoms detailed by him, and comparing them with the medical testimony of all the witnesses, we are conclusively of the opinion that Captain Hall died from natural causes—viz., apoplexy—and that the treatment of the case by Dr. Bessels was the best practicable under the circumstances."

Дау

Бұл оқиғаға байланысты көптеген болжамдар айтылып келеді. Тайсон кеме неге 13 шақырым қашықтықта қара түсті ту көтеріп, ақ теңізде жүретін адамдар мен жабдықтарды көре алмағанын түсінбей қалды. Келесі күні дауыл басылып, тыныштық орнады, және мұздың үстіндегілер кеменің бу және желкенмен жүзіп бара жатқанын көрді. Кемеде Честер алыстағы мұз жалаңашында "жабдықтар мен азық-түлік" көргенін хабарлады. Бірақ, азық-түліктерді қайтарып алуға немесе құтқарылғандарды іздеуге ешқандай бұйрық берілмеді. Будингтонның «Полярис» кемесін жағаға тіреу шешімі де даулы. Ол «винт бұзылған және руль сынған» деп ойлады. Экспедицияның ресми есебінде кемеде «жалынды бірнеше күнге сақтауға жететін көмір» болғандықтан, оны тастап кету керек еді делінген. Алайда, сол есепте кеме жағаға тірелгеннен кейін винт пен рульдің жақсы жағдайда екені, кеменің қазандығы мен желкендері қолда бар екені анықталды. Көмір бітсе де, кеме желкенмен жүзе алатын. Будингтонның шешімін қорғау үшін, судың төмендеген кезде кеменің корпусы ашылып, алты фут биіктігінде тұмсықтың толығымен сынғаны, бірге темір қаптама мен доскалардың кеткені анықталды. Будингтон күнделігіне «офицердің назарына бұл жайтты жеткіздім» деп жазды.

Холлдың өліміне қатысты ресми тергеу өлімнің себебі инсульт деп шешті. Оның кейбір белгілері – жартылай сал болу, сөйлеудің қиындығы, сананың шатасуы – осы диагнозға сәйкес келеді. Шындығында, Холл көп жыл иглуде тығылып жүргендігіне байланысты денесінің бір жағындағы ауырсынуды айтқан, бұл бұрынғы жеңіл инсульттан болуы мүмкін. Алайда, 1968 жылы Холлдың өмірбаянын – «Ерлік және қайғылы жағалаулар» еңбегін жазып жатқанда, Чонси К. Лумис Холлдың улануға ұшыраған болуы мүмкін деген ойға қызығып, Холлдың денесін эксгумациялау және сараптама жасау үшін Thank God Harbor-ға рұқсат сұрады. Мұздың қатып қалуына байланысты Холлдың денесі, туға оралған сақаны, киімдері мен қабір толығымен сақталған. Сүйек, тырнақ және шаштың үлгілерін зерттеу нәтижесінде оның өмірінің соңғы екі аптасында үлкен дозада мырыш алғаны анықталды. Жедел мырыш улануы экспедиция мүшелері баяндаған симптомдармен сәйкес келеді: асқазан ауруы, құсу, сусыздану, маусыздану және мания. Мырыш дәмді болуы мүмкін, және Холл кофе тым тәтті татылып, асқазанын күйдіргенін айтқан. Сонымен қатар, экипаждың кем дегенде үш мүшесі – Будингтон, Мейер және Бесселс – Холлдың өліміне қуанды және экспедиция осылайша жақсы болады деді. Пьер Бертон «Арктикалық Граль» кітабында Холлдың кездейсоқ түрде уақталған болуы мүмкін екенін айтады, өйткені сол кездегі медициналық жиынтықта мырыш көп болған. Холлды экспедицияның басқа мүшелерінің бірі өлтірген болуы ықтимал, мүмкін Бесселс, ол Холл ауырғаннан кейін оның жанында тұра берген. Сонымен қатар, Бесселс пен Холл мүсінші Винни Риамның назарына ие болуға тырысқан, Бесселс Холлдан гөрі Риамға көбірек қызығушылық танытқан, ал Риам Холлды бағалаған. «Полярис» кемесі Нью-Йорк пен Вашингтонда жабдықталған кезде, екеуі де кейде Риаммен араласып жүрген. Арктикаға кетер алдында Бесселс Риамды қайтадан көргісі келетінін хат арқылы білдірген. Риамның сүйіспеншілігі үшін Холлға деген қызғаныш мотив болуы мүмкін. Бесселске қарсы ешқандай айып тағылмады.

Regarding Hall's fate, the official investigation ruled that the cause of death was apoplexy. Some of his symptoms—partial paralysis, slurred speech, delirium—certainly fitted that diagnosis. Indeed, the pains that Hall complained about down one side of his body, which he attributed to many years' huddling in an igloo, may have been due to a previous minor stroke. However, in 1968, while working on Hall's biography, Weird and Tragic Shores, Chauncey C. Loomis became sufficiently intrigued by the possibility that Hall was poisoned, and applied for a permit to visit Thank God Harbor to exhume Hall's body and perform an autopsy. Because of the permafrost, Hall's body, flag shroud, clothing and coffin were well preserved. Tests on tissue samples of bone, fingernails and hair showed that he had received large doses of arsenic in the last two weeks of his life. Acute arsenic poisoning appears consistent with the symptoms party members reported: stomach pains, vomiting, dehydration, stupor and mania. Arsenic can have a sweet taste, and Hall had complained that the coffee had tasted too sweet and had burned his stomach. It also appears that at least three of the crew—Budington, Meyer and Bessels—expressed relief at Hall's death and said that the expedition would be better off without him. In The Arctic Grail, Pierre Berton suggests that it is possible that Hall accidentally dosed himself with the poison, as arsenic was common in medical kits of the time. It is considered more probable that Hall was murdered by one of the other members of the expedition; possibly Bessels, who was in near constant attendance on Hall after he had taken sick. Furthermore, Bessels and Hall appear to have vied for the attention of sculptor Vinnie Ream – Bessels more so than Hall, the latter of whom Ream evidently preferred. While Polaris was outfitted in New York and Washington, D. C., both were known sometimes to associate with Ream. Just before their departure to the Arctic, Bessels expressed his desire to see Ream again in a letter. Envy towards Hall over Ream's affections could be seen as motive. No charges were ever filed against Bessels.