Кіріспе

Бат қаласының жанындағы сәулеттік ескерту, Англия.

Мұнара Генри Гудридж жобасы бойынша бай романист, өнер жинаушы және сыншы Уильям Томас Бекфорд үшін салынды және 1827 жылы аяқталды. Бекфорд оны кітапхана және демалыс орны ретінде пайдаланды, ал үстіндегі купол айналағы аймаққа көрініс беретін бельведер қызметін атқарды. Мұнараның іргесіндегі итальяндық ғимаратта қонақ бөлмелері мен кітапхана орналасқан. Бекфордтың Лансдаун Кресенттегі үйі мен мұнара арасындағы кең аумақтар Бекфордтың саябағын құру үшін абаттандырылып, жасылдандырылды. Уильям Бекфордтың салу және жинау мүмкіндігі оның мұраға қалған байлығымен, плантациялар мен құлдардың иесі ретінде жинаған табысымен және құлдық жойылғаннан кейін үкіметтен алған өтемақысымен мүмкін болды. Оның өмірінің бұл жағы Бекфорд мұражайында көрсетіледі. 1844 жылы Бекфордтың қайтыс болуынан кейін мұнара мен жерлер Уолкот қауымына сыйға тартылды және зират құрылды, ал Scarlet Drawing Room шіркеуге айналдырылды. 1931 жылы үй мен мұнара өртенгендіктен зақымданды және оны қалпына келтіру үшін халықтан қаржы жинау науқаны ұйымдастырылды. Зират 1992 жылы жабылды, ал келесі жылы бұл жерді Bath Preservation Trust сатып алып, кең ауқымды жөндеу жұмыстарын жүргізді. Қазір мұнда мұнара үшін жасалған жиһаз, Бекфордтың жазушы, коллекционер және өнерді қолдаушы ретіндегі өмірін көрсететін суреттер, гравюралар мен заттарды көрсететін мұражай орналасқан.

Тарих

Бат қаласына қарап тұрған Лансдаундағы Бекфорд мұнарасы 1827 жылы Бат сәулетшісі Генри Гудридж жобалаған бай жергілікті тұрғын Уильям Бекфорд үшін аяқталды. Бекфорд беделді Бекфорд отбасының мүшесі болды. Ол романдар жазушы, өнер жинаушы және сәндік өнер туындыларының меценаты, сыншы, саяхат жазушы және кейде саясаткер болды, бір кезде Англиядағы ең бай қарапайым адам деп есептелді. 1822 жылы ол Фонтилл аббаттығын және өнер жинағының көп бөлігін Джон Фаркуарға 330 000 фунт стерлингке сатты және Батқа көшіп келді, онда ол Лансдаун Крессенттегі 20-шы үйді және Лансдаун Плейс Батыстағы 1-ші үйді сатып алды, оларды бір қабатты аркамен қосып, көлік жолы арқылы біріктірді. 1836 жылы ол сондай-ақ Лансдаун Крессенттегі 18-ші және 19-шы үйлерді сатып алды. Бекфордтың Лансдаун төбесіндегі мұнараға дейін солтүстікке созылған, Лансдаун Крессентіндегі үйінен басталатын «Бекфордтың саяхаты» деп аталатын ләззат бақшасының соңында орналасқан ескерткішті Бекфорд кітапхана және уақыт өткізу орны ретінде пайдаланды. Ол сондай-ақ бау-бақшалар мен құрылыс жұмыстарының барысын көру үшін мұнараға шарықталып, таңғы асқа Лансдаун Крессентке қайта төмен түсуді әдетке айналдырды. Мұнараның ең жоғарғы нүктесінен, күшті телескоп арқылы Бекфорд Бристоль шығанағындағы кемелерді көре алатын. Бекфорд мұнараны қырық фут биік салғанын қалап, «Осындай болса, ол базардан үйге қайтып келе жатқан мас шаруалар үшін танымал белгі болар еді» деп мойындады. Бекфордтың өнер туындыларының ең жақсы үлгілері, құнды заттар, кітаптар мен гравюралар, сондай-ақ Фонтилл аббаттығынан әкелінген бай жиһаздары Лансдаун Крессентіндегі Баттағы және мұнарадағы үйлеріне орналастырылды. Мұнарадағы бір ұзын, тар бөлме «оратория» ретінде безендірілді, ондағы суреттердің барлығы діни мазмұнда болды, ал мармардан жасалған Құдай ана мен бала жасырын терезеден түскен жарықта сәулеленді. 1841 жылы мұнарадағы заттардың бір бөлігі екі күндік аукционда сатылып, бөлмелер қайта жабдықталды.

Кейінгі иелері

1844 жылғы 2 мамырда Бекфордтың қайтыс болуынан кейін оның кіші қызы Сьюзан Евфемия Бекфорд, Александр Гамильтонның әйелі, 10-шы герцог Гамильтон, кітаптар мен ең бағалы мүліктерін Гамильтон сарайына көшірді, ал мұнара сатылымға қойылды. Бірақ ол, күтілген бағаға жетпеді. 1847 жылы мұнара жергілікті кәсіпкерге 1000 фунт стерлингке сатылды, ол оны сыра бағына айналдырды. Кейін Бекфордтың қызы оны қайта сатып алды және 1848 жылы айналасындағы жерді Уолкот шіркеуіне зират ретінде беруге бағыштады. Жергілікті өрт сөндіру бригадасы мұнараның жоғарғы қабатына апаратын ағаш баспалдаққа жетпес бұрын өртті тоқтатуға үміткер болды. Уолкоттың пасторы, пребендар Ф. Э. Мерфи, қалпына келтіру жұмыстары үшін 300 фунт стерлинг көлемінде қаржы жинауға шақыру жасады. 1954 жылға қарай мұнараға апаратын баспалдақ қауіпті болып кетті, содан кейін оны қайта жаңарту үшін қоғамдық қаржыға тағы бір үміткерлік жасалды. 1970 жылы Шіркеу комиссиясы шіркеуді пайдасыз деп жариялады, ал жаңа иелері, доктор және миссис Хиллард мұнараны жөндеу және екі пәтер салу жоспарларын жасады. 1972 жылы мұнара І санаттағы ескерткіш ретінде тіркелді. Бекфорд мұнарасы қоры және мұражай 1977 жылы құрылды.

Моншаны сақтау қоры

1993 жылдан бері мұнара Батты сақтау трестінің меншігінде және оның еншілес ұйымы – Бекфорд мұнарасы тресті, тіркелген қайырымдылық ұйымы басқарады. Мұнара 1995 жылы қайта жаңартылып, 2001 жылы жұртшылыққа ашылды. Мұнараның бірінші қабаты Лендмарк Траст арқылы демалыс үйі ретінде жалға беріледі. 2019 жылы Historic England мұнараны «Қауіп астындағы мұра» тізіліміне енгізді, себебі ол судың сіңуінен зардап шекті. 2019 жылдың желтоқсанында Ұлттық лотерея мұра қорынан 390 900 фунт стерлинг көмек қаражаты түсті, соның арқасында трест 2021 жылы шамамен 2,5 акр жерді сатып ала алды. 2022 жылдың қыркүйегінде Ұлттық лотерея мұра қорынан 3 миллион фунт стерлинг грант бекітілді, бұл сол кездегі 3,9 миллион фунт стерлингтік жинау мақсатына жетті.

Сәулет

Биіктігі 47 метр (154 фут) болатын мұнара үш деңгейден тұрады. Бірінші деңгейі кішкентай терезелері бар шаршы пішіндес, дориялық антаблемент және карнизбен аяқталады. Екінші деңгейде үш ашылуды құрайтын, жай пірлер орналасқан. Мұнараның үстінде Тиволидегі периптеральді ғибадатхана мен Афиныдағы Жел мұнарасының үлгісінде салынған алтын жалатылған фонарь (немесе бельведер) орналасқан. Сегізбұрышты бельведердің шатыры сегіз бағанамен тірелген темірден жасалған. Тастан жасалған спиральді, консольдік баспалдақ 53 ағаш баспалдаққа дейін жетеді, олар мұнараның жоғарғы жағындағы күмбезге жол ашады. Мұнараның негізінде пеш пен сорғы орналасқан, олар құрылыс бойымен жылы ауа таратқан. Мұнараның төменгі жағында итальяндық стильдегі ғимарат орналасқан. Бірінші қабатта "Қызыл" салон және ас үй мен кеңселер орналасқан қосымшасы бар вестибюль болған. Екінші қабатта "Қызыл" сурет салу бөлмесі, қасиетті орын және кітапхана орналасқан.

Зират және оның аумағы

Бекфордтың Лансдаун Крессендегі үйінен мұнараға дейін бір-бірімен байланысқан бақтар сериясы салынды, ол Бекфордтың саяхаты деп аталды. Айға жақын жерде итальяндық үлгідегі террасалық бақ, содан кейін қылқан жапырақты ағаштардың егістігі болды. Егістік үстінде карьерлік бақ және бөгет бақ орналасқан; мұнара бағына апаратын жолдың астындағы үңгір туннелі салынды. Арнайы егістерге Pinus arborea, Royal Fern (Osmunda regalis) және Cistus alpina сияқты түрлер енгізілді, осы арқылы түнгі құстар, линьеттер және құсқұстар сияқты құс түрлерін тартуға тырысты. Ескі карьер жеміс-жидек пен көкөніс өсіру үшін дуалмен қоршалған баққа айналдырылды. Генри Гудридж мұражай үшін византиялық стильдегі кіреберіс қақпасын жобалады. Кейіннен Бэт-Аби зиратындағы Бекфордтың алғашқы қабірін қоршаған қола қоршаулар қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қоршаулар алынып тасталып, 2000 жылы қайта орнатылды. Бақтардың айналасын биік тас қабырғалар қоршап тұрды. Бекфордтың қайтыс болғаннан кейін жердің бір бөлігі жергілікті шіркеуге сыйға тартылып, 1848 жылы зират ретінде қасиеттендірілді. Бекфордтың қабірінен басқа, зиратта Баттың бірнеше көрнекті тұлғалары, оның ішінде Генри Гудридж, фельдмаршал Уильям Роуэн, Холбурн мұражайын құрған Холбурн отбасы, Энн (Сэр Ричард Бикертонның әйелі, 2-ші баронет) және феминист жазушы Сара Гранд жерленген. Зират 1992 жылы жабылды және содан бері жергілікті кеңес пен Лансдаун зираты қорымен күтіліп келеді.

Мұражай

Мұнарада мұражай орналасқан, онда мұнара үшін арнаулы жасалған жиһаздармен қатар, Уильям Бекфордтың жазушы, коллекционер және өнерді қолдаушы ретіндегі өмірін көрсететін суреттер, гравюралар және заттар қойылған. Келушілер бұралатын баспалдақпен шам астындағы қайта жаңартылған бельведерге көтеріліп, айналағы аймақтың панорамалық көрінісін тамашалай алады.