Ортағасырлық Қорғаныс Мұнаралары және Пиль Төрелері
Peel tower
Қорғаныс мұнаралары (Peel towers): Англия мен Шотландия шекарасында салынған ортағасырлық бекіністер. Қауіптен ескерту, мәртебе көрсету мақсатында қолданылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ортағасырлық шағын бекінілген қамал немесе мұнаралы үй, Роберт Пилдің Берідегі ескерткіші, Үлкен Манчестер.
Small medieval fortified keep or tower house
the monument to Robert Peel in Bury, Greater Manchester
Пил мұнаралары (сондай-ақ пеле деп те жазылады) – Шотландия шебіндегі және Солтүстік Англиядағы ағылшын-шотланд шекарасында, негізінен 14 ғасырдың ортасы мен 1600 жылға дейін салынған шағын бекінілген қамалдар немесе мұнаралы үйлер. Олар жеке тұрды, олардың құрылысында қорғаныс маңызды рөл атқарды, бірақ «статус пен беделді растау» да маңызды болды. Бұған қоса, олар күзет мұнаралары ретінде де пайдаланылды, онда гарнизондық әскерлер жақындап келе жатқан қауіп туралы ескерту үшін сигналдық оттарды жағар еді. FISH Vocabulary Monument Types Thesaurus «пеле» терминін «бастл», «бекінілген сарай» және «мұнаралы үй» терминдерімен бірге, «бекінілген үй» деген кең ұғым астында келтіреді. Певснер пелені жай ғана тас мұнара деп анықтайды. Бұдан басқа, «пель» немесе «пеле» сөздері ұқсас контексттерде де қолданылуы мүмкін, мысалы, «пель» немесе «бармкин» (Ирландияда баун) – қауіпті уақытта мал жиналатын қоршау болған. Мал ұрлау шекаралық шабуылдардың негізгі бөлігі болды және көбінесе олардың мақсаты осы болды. Мұндай жағдайда мұнара әдетте пеленің бұрышында орналасқан. Пеле қоршауларының көпшілігі сақталмаған, ал кейбір мұнараларда олар мүлде болмаған болуы мүмкін. Кейбіреулері, «діни қызметкердің пелесі» деп белгілі, жергілікті діни қызметкерге баспана болған, сонымен қатар бүкіл қауым үшін паналау орны ретінде де қызмет ете берді.
Peel towers (also spelt pele) are small fortified keeps or tower houses, built along the English and Scottish borders in the Scottish Marches and North of England, mainly between the mid 14th century and about 1600. They were free standing with defence being a prime consideration in their design, although "confirmation of status and prestige" also played a role. Additionally, they functioned as watch towers, where garrisoned personnel could light signal fires to warn of approaching danger. The FISH Vocabulary Monument Types Thesaurus lists "pele" alongside "bastle", "fortified manor house" and "tower house" under the broader term "fortified house". Pevsner defines a peel as simply a stone tower. Outside of this, "peel" or "pele" can also be used in related contexts, for example a "pele" or "barmkin" (in Ireland a bawn) was an enclosure where livestock were herded in times of danger. The rustling of livestock was an inevitable part of Border raids, and often their main purpose. In this usage, the tower usually stood at a corner of the pele. Most pele enclosure walls have not survived, and some towers perhaps never had them. Some, known as a "vicar's pele", housed the local vicar but could also serve as a refuge for the whole community.
Тарих
Ағылшын, шотланд және екі ұлттың шекаралық тонаушыларының шабуылына жауап ретінде Шотландияда, Нортумберлендте, Камберлендте, Вестморлендте, Дурхам графтығында, Йоркширдің Солтүстік бөлігінде және оңтүстікке қарай Ланкаширде пиллерлер салынды. Шотландияда, 1430 жылдары Бервиктен бастауына дейін Твид аңғары бойында осы мұнаралардың қатары Марш аймағынан басып кіру қаупіне жауап ретінде салынды. Жоғарғы Твид аңғарында, бастауынан төмен ағысқа қарай, олар келесідей болды: Фруид, Хокшоу, Оливер, Полмуд, Кинглдорс, Моссфеннан, Врей Тауэрі, Квартер, Стэнхоп, Дрюмельзер, Тинни, Древа, Стобо, Давик, Пасхалық Хаппрю, Лайн, Барнс, Каверхилл, Нидпат, Пиблс, Хорсбург, Нетр Хорсбург қамалы, Кардрона, Кирна (Кирни), Элибанк. 1455 жылы Англия Парламентінің қаулысы бойынша, осы мұнаралардың әрқайсысының үстіне темір торы және күндіз-түні пайдалануға дайын түтін немесе от сигналы орнатылуы тиіс болды. Олардың басты мақсаты ескерту жүйесі болғанмен, бұл мұнаралар сонымен қатар аймақтың лардтары мен жер иелерінің үйлері болды, олар отбасыларымен және қызметшілерімен бірге оларда тұрды, ал олардың ізбасарлары қабырғалардың сыртындағы қарапайым лашықтарда өмір сүрді. Мұнаралар сондай-ақ пана болды, сондықтан шекарадан шабуыл жасаушылар келгенде, ауылдың барлық халқы мұнараға сиынып, қарақшылардың кетуін күте алатын.
Peels were built in Scotland, Northumberland, Cumberland, Westmorland, County Durham, the North Riding of Yorkshire, and as far south as Lancashire, in response to the threat of attack from the English, Scots and the Border Reivers of both nationalities. In Scotland, a line of these towers was built in the 1430s across the Tweed valley from Berwick to its source, as a response to the dangers of invasion from the Marches. In the upper Tweed valley, going downstream from its source, they were as follows: Fruid, Hawkshaw, Oliver, Polmood, Kingledoors, Mossfennan, Wrae Tower, Quarter, Stanhope, Drumelzier, Tinnies, Dreva, Stobo, Dawyck, Easter Happrew, Lyne, Barnes, Caverhill, Neidpath, Peebles, Horsburgh, Nether Horsburgh Castle, Cardrona, Kirna(Kirnie), Elibank. By an Act of the Parliament of England in 1455, each of these towers was required to have an iron basket on its summit and a smoke or fire signal, for day or night use, ready at hand. Apart from their primary purpose as a warning system, these towers were also the homes of the lairds and landlords of the area, who dwelt in them with their families and retainers, while their followers lived in simple huts outside the walls. The towers also provided a refuge so that, when cross border raiding parties arrived, the whole population of a village could take to the tower and wait for the marauders to depart.
Қалған мұнаралар
Пеле мұнаралары шіркеумен байланысты болуы мүмкін: мысалы, Нортумберлендтегі Эмблтон мұнарасы және Альнамдағы Сент-Михаил шіркеуіндегі тағы біреуі – «викардың пелесі» деп аталатын, ал Альнуиктің жанындағы Хулн монастырының аумағында орналасқан. Нортумберлендтегі Корбридж Викарының Пелесі шағын пабқа айналдырылды. Сент-Майкл шіркеуінің батыс жағында мықты бекінілген мұнарасы, ал шығыс жағында бұрынғы викарийдің пелесі бар. Сент-Кутберт, Ұлы Салкельд – бекінілген шіркеудің тағы бір мысалы. Бұл екі Камбрия шіркеуінің де шотланд шабуылшыларынан қорғану үшін ішкі темір қақпалары бар. Кейбір пелелер, мысалы Пенрит қамалы сияқты, қамалдарға айналдырылды. Кейбір мұнаралар қазір қираған, ал басқалары бейбіт уақытта пайдалану үшін қайта жабдықталды. Эмблтон пеле мұнарасы бұрынғы пасторлық үйдің бөлігі болды, қазір жеке үй, ал Ішкі Фарндағы мұнара құс күзетшілерінің үйі. Ең қажетті өзгерістерге кіру жолы (бұрын қасақана қиын етілген) және терезелердің көбеюі мен үлкейтілуі жатады. Солтүстік Йоркширдегі Хеллифилдтегі Пеле мұнарасы «Grand Designs» бағдарламасының бір бөлімінде көрсетілді, онда қираған күйден үйге және қонақ үйге айналдыру процесі көрсетілген. Дарник мұнарасы Мелроуздың сыртында орналасқан және әлі де тұруға жарамды. Ол 1425 жылы Нормандиядан келген Хейтон отбасы салған және 2016 жылға дейін сол отбасының меншігінде болды. Нортумберлендтегі Уиттингемдегі Пеле мұнарасы 1864 жылы қайырымдылық үйлерге айналдырылды, бірақ қазір ол демалыс үшін жалға берілетін жеке тұрғын үй. Төменгі бөлігіндегі күмбезді бөлме және бірінші қабат шамамен 1280 жылға, ал жоғарғы қабат Виктория дәуірінде қайта жаңартылған. Canon Ashby House Мидлендс аймағында салынған сирек Пеле мұнараларының біріне ие; оның құрылуы Камбриялық қой шаруасы Джон Драйденнің Нортгемптоншир графтығына қоныстануымен байланысты.
Pele towers can be associated with a church: for example Embleton Tower in Embleton, Northumberland, and another at Church of St Michael, Alnham, are examples of a so called 'vicar's peles' and the one at Hulne Priory near Alnwick is in the grounds of the priory. Corbridge Vicar's Pele in Northumberland has been converted to a small pub. St Michael's Church, Burgh by Sands has a heavily fortified tower at the west end and a former vicar's pele at the east end. St Cuthbert's, Great Salkeld, is another example of a fortified church. Both these Cumbrian churches have yetts or strong internal iron gates to defend their towers against Scottish raiders. Some peles were converted to castles, such as Penrith Castle. Some towers are now derelict while others have been converted for use in peacetime. Embleton pele tower was part of the former vicarage, now a private home, and that on the Inner Farne is a home to bird wardens. The most obvious conversion needs include access, which would have originally been made intentionally difficult, and the provision of more and larger windows. A pele tower in Hellifield, North Yorkshire featured in an episode of Grand Designs showing the conversion from a derelict state to a home and a bed and breakfast business. Darnick Tower stands just outside Melrose and is still habitable. It was built in 1425 by the Heiton family from Normandy, and remained the property of the same family until 2016. The Pele Tower in Whittingham, Northumberland was converted to alms houses in 1864, but is now a single dwelling, rentable as holiday accommodation. The lower barrel vaulted chamber and first floor date from c. 1280, the top floor from the Victorian reconstruction. Canons Ashby House incorporates one of only a few pele towers constructed in the Midlands; it owes its existence to the settlement of Cumbrian sheep farmer, John Dryden, in the county of Northamptonshire.