Кіріспе
Ливандағы Израильдің 1996 жылы «Хезболлаға» қарсы әскери операциясы. «Қасқыр жүзімдері» операциясы (Mivtsa Enavi Zaam), Ливанда сәуір агрессиясы (عدوان نيسان) деп белгілі, 1996 жылы Израиль қорғаныс күштерінің «Хезболлаға» қарсы он жеті күндік науқаны болды. Мақсаты – ұйымның Солтүстік Израильға жасаған ракеталық шабуылдарын тоқтату. Израиль 1100-ден астам әуе шабуылын және шамамен 25 000 снарядтан тұратын ауқымды артиллериялық оқ атып, жойды. Қанадағы ЮНИФИЛ кешені Израиль артиллериясының жақын мандағы «Хезболла» күштеріне шабуыл жасауы салдарынан зардап шекті. 639 «Хезболла» ракеталық шабуылы Солтүстік Израильді, әсіресе Кирият Шемона қаласын нысанаға алды. Израильдік шенеуніктер 11 сәуірде «Қасқыр жүзімдері» операциясын «Хезболланың» артиллериялық шабуылына жауап ретінде және оның алдын алу мақсатында жариялады, бұл шабуыл салдарынан алты израильдік азамат жарақаттанды. Израиль 44 (кейін 88-ге дейін арттырылған) Оңтүстік Ливан ауылдарының тұрғындарына, келесі күні сағат 14:30-дан бұрын үйлерін эвакуациялау туралы, әуеден таратылған парақшалар және Оңтүстік Ливан армиясының (SLA) радиостанциясы арқылы ескерту жасады. Ауылдарға шабуыл кешкі сағат 16:30-да басталды. Алғашқыда артиллериялық оқ және әуе шабуылы ауылдардың шеттеріне бағытталды, бірақ кейін кездейсоқ таңдалған үйлерге түсті. Оңтүстік Ливандағы жедел жәрдем көлігіне Израиль шабуыл жасағаннан кейін, Израиль үкіметінің өкілі Ури Дроми: «Біз тұрғындарға жарақат алмау үшін алдын ала ескерту жасадық. Сол жерде қалғандардың барлығы өз тәуекелімен жүр, себебі біз олардың «Хезболламен» байланысы бар деп санаймыз», - деді. 14 сәуірде Израиль әскерінің өкілі: «Тирде немесе осы қырық ауылда қалған әркім өз өміріне қауіптенуге жауапты», - деді. Израиль Бейрут, Сидон және Тир порттарын блокадаға алды. Бейрут маңында 12 сәуірде Израиль әуе күштері Сирияның әскери бекетін бомбалады, нәтижесінде бір сарбаз қаза тауып, жеті адам жарақат алды. 13 сәуірде Израиль Мансуридегі жедел жәрдем көлігін нысанаға алып, екі әйел мен төрт баланы өлтірді. 14 сәуірдің таңында Бсалимдегі электр трансформатор станциясына әуе шабуылы жасалды, ал келесі күні Бейруттен шығысқа қарай бес шақырым жердегі Джумхурдағы Ливанның ең ірі трансформатор станциясы да қиратылды. Бұл әуе шабуылы Бейруттің электр қуатынан айырды. Келесі күні Бейрут әуежайының периметрі бомбаланды, нәтижесінде төрт бейбіт тұрғын мен екі ливандық сарбаз қаза тапты, жиырма төрт адам жарақат алды. 18 сәуірде Қанадан тыс жердегі ЮНИФИЛ базасы бомбаланды, нәтижесінде кешенде бас сауғалап отырған 105 ауыл тұрғыны қаза тапты. Бомбалау кезінде Ливанның оңтүстігінде 400 мыңнан астам адам үйлерін тастап кетті, ал Кирият Шимонаның 16 мың тұрғыны оңтүстікке қашып кетті.
Operation Grapes of Wrath ( Mivtsa Enavi Zaam), known in Lebanon as the April Aggression (عدوان نيسان), was a seventeen day campaign of the Israeli Defense Forces against Hezbollah in 1996 which attempted to end rocket attacks on Northern Israel by the organisation. Israel conducted more than 1,100 air raids and extensive shelling (some 25,000 shells). A UNIFIL compound at Qana was hit when Israeli artillery fired on Hezbollah forces operating nearby. 639 Hezbollah cross border rocket attacks targeted northern Israel, particularly the town of Kiryat Shemona. Israeli officials announced Operation Grapes of Wrath on 11 April as a retaliatory and preventative action for Hezbollah shelling, which had injured six Israeli civilians. Israel issued warnings, in leaflets dropped from the air and through the radio station of the South Lebanon Army (SLA), to the inhabitants of 44 (later extended to 88) south Lebanese villages to evacuate their homes before 2:30 PM the following day. The attacks on the villages started 4:30 PM. In the beginning artillery and air strikes were directed at the outskirts of villages. Later, they were directed at randomly chosen houses. After an Israeli attack on an ambulance in South Lebanon, Israeli government spokesman Uri Dromi declared that "We gave the residents advance warning to clear out so as not to get hurt. All those who remain there, do so at their own risk because we assume they're connected with Hizbollah." On April 14, an Israeli army spokesman said: "Anyone remaining in Tyre or these forty villages is solely responsible for endangering his life." </blockquote>
Israel blockaded the ports of Beirut, Sidon and Tyre. Near Beirut, a Syrian military post was bombed on 12 April by Israeli aircraft, resulting in the death of one soldier and injuring seven others. On 13 April, Israel struck an ambulance in Mansouri, killing 2 women and 4 children. On early morning of 14 April the electrical transformer station at Bsalim was hit by an airstike; the following day Lebanon's largest transformer station at Jumhour, five miles east of Beirut, was also destroyed. The air raids left Beirut without electricity. The following day the perimeter of Beirut Airport was bombed, killing four civilians and two Lebanese soldiers. Twenty four people were wounded. The UNIFIL base outside Qana was shelled on 18 April, killing 105 villagers sheltering in the compound. It is estimated 400,000 people left their homes in southern Lebanon and 16,000 residents of Kiryat Shimona fled south during the bombardment.
Салдары
Human Rights Watch ұйымының мәліметінше, Ливандағы 154 бейбіт тұрғын қаза тапты. Израильдің бағалауынша, оларға келген жалпы зиян 150 миллион шекельді (шамамен 53 миллион доллар) құрады. Алдында Израильдің азаматтық мүліктеріне келген зиян 20 миллион шекельге (шамамен 7 миллион доллар) және Израильдің туризм саласына тиген жанама зиян 40 миллион шекельге (шамамен 13 миллион доллар) бағаланған еді.
Хезболла келесі айларда қайта құрылыс жұмыстарында белсенді түрде қатысты. Кейіннен олар 82 ауылда 5000 үйді жөндеп, жолдарды қайта салып, инфрақұрылымды қалпына келтіргендерін мәлімдеді. Сондай-ақ, 2300 шаруаға өтемақы төленгенін хабарлады. Бейтарап бақылаушылардың пікірінше, бұл көрсеткіштер шамалы дәл болуы мүмкін.
"Әл-Қаида" ұйымымен байланысы бар адамдардың жауабы
"Қарсықтың жүзімдері" операциясы кезінде, әсіресе Қанадағы бейбіт азаматтардың қазасы "Әл-Қаида" ұйымының АҚШ-қа қатысты іс-әрекеттері мен саясатының себебі ретінде көрсетілген. Лоренс Райттың 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдар туралы еңбегінде Мохамед Атта "Қарсықтың жүзімдері" операциясы басталғанда Израильдің шабуылдарына жауап ретінде дереу шейіт болуға бел буғандығы айтылады. 1996 жылғы 23 тамыздағы АҚШ-қа қарсы соғыс жариялауында Осама бен Ладен (мұсылман бауырларына жолдап) былай деп жазды: "Олардың қаны Палестина мен Иракта төгілді. Ливанның Қана қаласындағы қырғынның қорқынышты суреттері әлі есімізде жақсы сақталған". 1996 жылғы қарашада ол австралиялық исламисттік "Nida'ul Islam" журналына Қана туралы қайтадан айтып, АҚШ үкіметі террористерді бейкүнә адамдарды өлтіруде айыптаса, ол "халықты жаңылыстыру үшін өздерінің кемшіліктерін басқаларға таңумен айналысады" деді.
Өртке қарсы іс-қимыл
Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі алғаш рет 1996 жылғы 18 сәуірде 1052 қаулысымен атысты тоқтатуға шақырған болатын. Қанадағы қырғыннан кейін халықаралық айыптау толқыны көтерілді және Израилға операцияны тоқтату үшін дипломатиялық қысым көрсетілді. Израиль мен Ливан арасындағы атысты тоқтату жөніндегі түсіністікке – американдық дипломатиялық көмекпен жасалған бейресми жазбаша келісімге – қол жеткізілгеннен кейін жағдайлар ушығуы тоқтады. Түсіністік 1996 жылғы 26 сәуірде сағат 18:00-де жарияланды және 27 сәуірде сағат 04:00-де күшіне енді. Келісім азаматтық нысандарға шекарадан шабуыл жасауға, сондай-ақ шабуылдарды жүргізу үшін азаматтық елді мекендерді пайдалануға тыйым салды. "Қазабының жүзімдері" түсіністігін іске асыруды бақылау комитеті құрылды, оған АҚШ, Франция, Сирия, Израиль және Ливан өкілдері кірді. Комитет екі тараптың түсіністіктерді бұзуын бақылау және талқылау үшін жиналады.