Кіріспе

Солтүстік Ирландия футболшысы (туған 1963)

Томас Джеймс Райт (29 тамыз 1963 жылы туған) – Солтүстік Ирландия футбол жаттықтырушысы және бұрынғы ойыншы, қазіргі уақытта Солтүстік Ирландияның 21 жасқа дейінгі құрамасының бас жаттықтырушысы. Ойыншы ретінде ол қақпашы болды және Премьер-лигада «Ноттингем Форест», «Ньюкасл Юнайтед» және «Манчестер Сити» клубтарында танымал болды. Ол Футбол лигасында «Халл Сити», «Рединг», «Врексхэм» және «Болтон Уондерерс» командаларында, сондай-ақ туған елінде «Линфилд» клубында ойнады. Солтүстік Ирландия құрамасы сапында 31 рет ойнаған. Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін «Лимавади Юнайтед», «Баллимена Юнайтед», «Шэмрок Роверс» және «Сент-Джонстон» клубтарында жаттықтырушы немесе менеджер болып жұмыс істеді. Ол «Сент-Джонстонды» 2014 жылғы Шотландия кубогының финалында жеңіске жеткізді, бұл клуб тарихындағы тұңғыш ірі ұлттық кубок болды; ол 2020 жылдың мамыр айында бұл қызметтен кетті. 2021 жылдың ақпан айында Райт «Килмарнок» клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды, бірақ сол жылдың желтоқсан айында қызметтен алынды. 2023 жылдың қыркүйегінде Солтүстік Ирландия U21 құрамасының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды.

Клубтық мансап

Райт Балликлэр қаласында дүниеге келген. 25 жасқа дейін туған Солтүстік Ирландияда ойнағаннан кейін, ол 1988–89 маусымда «Ньюкасл Юнайтед» клубымен ағылшын футболына қадам басты және 1989 жылдың қаңтар айында Дейв Бейсант «Челсиге» сатылғаннан кейін бірінші нөмірлі қақпашы болды, бірақ «Ньюкасл» сол маусымда Екінші дивизионға түсіп кетті. 1990 жылдардың басында Павел Срничекке орын жоғалтқаннан кейін, ол ақырында «Ноттингем Форест» клубына ауысты, онда бірден негізгі құрамға енді, бірақ жарақат алып, Марк Кросслиден орнын қайтаруға қол жеткізе алмады. Ол «Манчестер Ситиде» және сондай-ақ арендада ойнаған бірнеше клубтарда да негізгі құрамда аз ғана ойынға қатысты. 1999–2000 маусымының басында ол аренда шарты бойынша «Ньюкаслға» қайтып оралды және үш ойын өткізді. Жарақаттар оның ойыншылық карьерасын қиындыққа толы етті, және ол денсаулығын қалпына келтіргеннен кейін басқа қақпашыларды ығыстыруды қиын немесе мүмкін емес деп тапты.

Халықаралық мансап

Райт 1989-1999 жылдар аралығында Солтүстік Ирландия құрамасы сапында 31 матч өткізді. Оның Солтүстік Ирландия құрамасындағы ең жарқын сәті 1996 жылы Нюрнбергте өткен матч болды, онда Солтүстік Ирландия 1998 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатына іріктеу ойынында Еуропа чемпиондары Германиямен 1:1 есебімен тең түсті. Осыған дейін Райт екі жылдан астам уақыт халықаралық матчтарда ойнамаған еді және ұзақ жарақаттан кейін «Рединг» клубына жалға беріліп, клубтық футболға қайта оралған болатын.

Басқарушылық мансап

Райт бастапқыда «Норвич Сити» клубының қақпашылар жаттықтырушысы болды, бірақ Гленн Родер отставкаға кеткен соң қызметтен кетті. Одан кейін ол «Бэлликлэр Комрадс» клубының жастарды дамыту жөніндегі қызметкері болып тағайындалды. 2003 жылғы қарашада «Лимавади Юнайтед» клубында басқарушылық қызметке алғаш рет кірісті және шамамен екі жыл бойы жұмыс істеді. Содан кейін Райт «Баллимена Юнайтед» командасының басқарушысы болып тағайындалды және «Seaview» стадионында «Линфилдке» қарсы County Antrim Shield финалына жетті. Райт 2007/08 маусымының соңында отставкасын берді. 2009 жылғы Ирландия лигасының маусымында ол бұрынғы командаласы Майкл О'Нилл басшылығымен «Шамрок Роверс» клубының толық уақытты қақпашылар жаттықтырушысы болды. 2009 жылдың қыркүйегінде «Лисберн Дистиллери» клубының басқарушысы болып тағайындалды. Оның алғашқы ойыны бұрынғы клубы «Баллимена Юнайтедке» қарсы болды, оны «Лисберн» бір голмен жеңді.

Сент-Джонстон

Райт 2011 жылғы қарашада «Дистиллери» клубын тастап, Шотландия Премьер-лигасының «Сент-Джонстон» клубының бас ассистенті болды. 2013 жылғы маусымда Стив Ломас «Миллуолл» клубын басқару үшін Перт клубын тастағаннан кейін Райт бас менеджер болып тағайындалды. Райттың басқарушылықтағы алғашқы матчы УЕФА Еуропа лигасының Норвегиядағы «Розенборгқа» қарсы ойыны болды. «Сент-Джонстон» 1:0 есебімен жеңіске жетті, бұл еурокубоктердегі олардың алғашқы сыртқы жеңісі болды. Жауапты матч 1:1 тең түсті, нәтижесінде «Сент-Джонстон» жалпы есеп бойынша 2:1 есебімен жеңіске жетіп, алғаш рет іріктеу кезеңінің үшінші турында ойнады. Келесі раундтың бірінші матчында «Минскке» қарсы 1:0 есебімен жеңгеніне қарамастан, олар пенальтилер сериясында жеңілді. Матчтан кейін Райт «Минскіні» сынға алды, олардың жеңіске жеткенде әдепсіздік танытқанын айтты. Қазан айында екі ойын жеңіп, біреуін тең түсіргеннен кейін Райт Шотландия Премьер-лигасының айының үздік басқарушысы атанды. 2014 жылғы наурыз айында Райт «Данди Юнайтедтің» басқарушысы Джеки Макнамарамен жағалаудағы инцидентке қатысты. Бұл Райтқа бір матчтан шеттетуге әкелді. Бірнеше күннен кейін Райт асқазан ауруынан ауруханаға түсті. Ауруханада жатқан күйі де Райт «Хибернианға» қарсы матчқа қатысты команда құрамын іріктеуге қатысты. Операция сәтті аяқталды, Райт «Партик Тистлге» қарсы матчта қайтадан қатысты. Райт клубты Премьер-лигада алтылыққа енгізіп, «Абердинге» қарсы 2:1 есебімен жеңіске жеткеннен кейін оларды алғашқы Шотландия кубогының финалына жеткізді. 17 мамыр күні Селтик Паркте «Данди Юнайтедпен» өткен финалда олар жеңіске жетті. Бұл «Сент-Джонстонның» алғашқы маңызды трофейі болды. Райт 2014 жылғы тамызда «Сент-Джонстонмен» жаңа келісімшартқа қол қойды. 2015 жылғы қазан айында клуб «Данди Юнайтедтен» Райтқа жасалған ұсынысты қабылдамағаннан кейін ол «Сент-Джонстонмен» тағы бір келісімшартқа қол қойды. Ол 2015–16 маусымда Премьер-лиганың маусымдық басқарушысы болып танылды, «Сент-Джонстонды» тағы төртінші орынға жеткізіп, үшінші ішкі кубоктың жартылай финалына шықты, бірақ «Хибернианға» есе жіберді. Райт басшылығымен «Сент-Джонстон» 2016–17 маусымда Премьер-лигада үшінші рет қатарынан төртінші орынды иеленді, екі ойын қалғанда, қайтадан Еуропаға жолдама алды. Райт 2020 жылғы 2 мамырда «Сент-Джонстонның» басқарушысы лауазымынан кетті.

Килмарнок

Райт 2021 жылдың 8 ақпанында «Килмарнок» клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. «Килмарнок» 2020–21 жылғы Шотландия Премьер-лигасын 11-орында аяқтады, ал кейін «Данди» клубымен өткен плей-офф ойынында жеңіліс танытып, Чемпиондық лигаға түсіп кетті. 2021 жылдың желтоқсанында Райт «Килмарноктан» босатылды, сол кезде клуб Чемпиондық лигада 5-орында тұрды.

БАҚ-тағы жұмыс

Райт кейде BBC Солтүстік Ирландияның футбол жамылуында комментаторлық жұмыс істейді, сондай-ақ BT Sport-тың шотланд футбол жамылуында сарапшы ретінде қатысады.