Кіріспе
Перу саясаткері Марта Глэдис Чавес Коссио де Окампо (12 қаңтар 1953 жылы туған) – перулік фухиморист саясаткер және заңгер. Фухиморизмнің тарихи және көрнекті тұлғасы, ол 1995 жылдан 2006 жылға дейін, 2011 жылдан 2016 жылға дейін және 2020 жылдан бастап Конгресс таратылуы салдарынан тоқтап қалған 2016–2021 жылдар аралығындағы мерзімін аяқтау үшін Конгресте қызмет етті. 2006 жылғы сайлауда ол «Болашақ үшін Фухиморист Альянсы» партиясынан президенттікке кандидат болды, бірақ жеңіліп, сайлауда төртінші орын алды.
Martha Gladys Chávez Cossío de Ocampo (born 12 January 1953) is a Peruvian Fujimorist politician and lawyer. A historical and a prominent figure of Fujimorism, she has served in Congress for six non consecutive terms from 1995 to 2006 and from 2011 to 2016, and since 2020 to finish the 2016–2021 term that was interrupted by the dissolution of Congress. In the 2006 elections, she ran for the presidency, running on the Fujimorist Alliance for the Future ticket, but she lost, placing fourth in the election.
Білім және кәсіби мансап
1970-1976 жылдары Марта Чавес Перудің Католиктік понтификалық университетінде заң саласын оқыды. 1986-1988 жылдары ол халықаралық экономикалық құқық бойынша магистр дәрежесін алу үшін қосымша оқыды. 1984-1992 жылдары Лима қаласындағы заң фирмасында көмекші заңгер болып жұмыс істеді. 2006-2010 жылдары жекеменшік Сан-Хуан Баутиста университетінде жартылай штат бойынша лекция оқыды.
Перу конституциясының жазылуы
1992 жылы 5 сәуірде Альберто Фухиморидің өзіне қарсы жасаған төңкерісінен кейін Марта Чавес 1992 жылы Перу конституциялық дағдарысынан соң жаңа конституция жазған Демократиялық Конституциялық Конгресс мүшесі болып сайланды. Чавес жеке өзі Перу конституциясына Фухиморидің екінші мерзімге кандидат болуына мүмкіндік беретін баптарды енгізді және президенттік мерзімнің барлық шектеулерін жоюға тырысуы мүмкін екенін мәлімдеді. 1995 жылы Чавес Перу Конгресінің президенті болып сайланған алғашқы әйел атанды.
Конгрессмен және партия саясаты
Чавес алғаш рет 1995 жылы Конгресске сайланды. Ол 1995-1996 жылдар аралығында Конгресс Төрағасы болып сайланған тұңғыш әйел болды. 2001 жылдың маусымында сыбайлас жемқорлық айыптарына байланысты конгрессмен қызметінен уақытша шеттетілді. 1998 жылдан 2004 жылға дейін ол Фухимористтік Жаңа Көпшілік партиясының бас хатшысы, ал 2004 жылдан 2011 жылға дейін – төрағасы болды.
2000 жылғы президенттік сайлау
Перуде 2000 жылғы сайлау кезінде Чавес, егер Перу 2000 көпшілік орынға ие болмаса, Фудзимори Конгрессті таратарын айтты. 2011 жылдың 1 желтоқсанында 120 күндік тоқтатылғаннан кейін Республика Конгрессіне қайта оралды. Осы Конгресс кезеңінде Чавес Еңбек және әлеуметтік қамсыздандыру комиссиясының төрағасы (2014–2015) және Әділет комиссиясының хатшысы (2013–2014) болды. Сонымен қатар, ол Ұлттық қорғаныс және ішкі тәртіп, Конституция және регламент, Әділет және адам құқықтары комиссияларының, Конституциялық айыптамалар жөніндегі кіші комитеттің мүшесі болды. Бұл мерзімде ол Конституция және регламент, Әділет және адам құқықтары, сондай-ақ барлау комиссияларының құрамында болды. Ол сондай-ақ Тұрақты комиссияға және Конституциялық айыптамалар жөніндегі кіші комитетке, Италия, Индонезия, Ресей, Қытай және Марокко арасындағы парламенттік лигаларға мүше болды. 2020 жылғы кезектен тыс парламент сайлауында Чавес 4 жылдық үзілістен кейін Fuerza Popular тізімі бойынша Конгресске оралды, Лима облысын өкілдік етіп, 2016–2021 жылдарға арналған мерзімін аяқтады. Ол 2020 жылдың 16 наурызында қызметке кірісті. 2020 жылдың қыркүйегінде Чавес бұрынғы президент Мартин Вискарраның моральдық жарамсыздығына байланысты алғашқы сәтсіз бос орын процесінде бос орын жариялауға дауыс берді. 2020 жылдың қарашасында Чавес екінші президенттік бос орын процесінде Мартин Вискарраның моральдық жарамсыздығы үшін бос орынға тағы да дауыс берді. 2020 жылдың 9 қарашасында 105 парламентарий бос орынды мақұлдады. Мануэль Мериноның отставкасы туралы дауыс беру кезінде Чавес жалғыз қарсы дауыс берді, өйткені Мерино президенттік лауазымда қалуы керек деп есептеді.
"Ла Кантута" зерттеуі
Конгрессмен ретінде оның ең даулы әрекеттерінің бірі Ла Кантута қырғыны Перуде кеңінен талқыланған кезде болды. Тергеулер мен сот ісінің барысында кем дегенде 10 адам Перу әскері тарапынан ұрланып, өлтірілгені анықталды. Чавес сот органдарына төменгі дәрежедегі әскери шенеуніктерді сотқа куә ретінде шақыруға тыйым салатын заң ұсынды. Оппозициялық депутаттар Конгрестен наразылық білдіріп шығып кеткеннен кейін бұл қаулы қабылданды. Іс сотта студенттер мен профессорлардың денелерінің орны белгісіз болғандықтан, соттың олардың тірі болған-болмағанын анықтауға мүмкіндігі жоқ деген сылтаумен жабылды. Чавес студенттердің өзінің қолынан ұрланғанын мәлімдеді.
"Лей Колан"
Чавес "Лей Колан" (Колан заңы) деп аталатын даулы заңды енгізді, онда Демократиялық конституциялық конгресс дауыс саны тең болған жағдайда, жеңімпазды анықтау үшін қызмет стажы пайдаланылады. Конституциялық демократиялық конгресс жақында Бас прокурор Бланка Нелида Коланның конституциялық ережеде лауазымды прокурорлар кеңесінің тағайындауы тиіс делінген қарамастан, екінші мерзімге қызмет ете алатыны туралы мәселеде дауыс теңдігіне келді. Коланға дауыс бергендердің қызмет стажы жоғары болғандықтан, Чавестің заң жобасы тиімді түрде Коланға осы лауазымды тапсырды. (Демократиялық конституциялық конгресс сол кезде жаңа Конституцияны әзірлеп жатқан еді, ал 1979 жылғы Конституция Фудзимори тарапынан күштен шығарылған болатын). Кейін Колан сыбайлас жемқорлық үшін түрмеге қамалды.
Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық сотқа қатысты пікірлер
Чавес Америкааралық адам құқықтары сотының судьяларын солшыл террористерге жақтасқандар деп даулы түрде сипаттады.