Кіріспе
Крис Вудингтің фантастикалық романдар сериясы «Брокен Скай» – аниме әсеріне сүйене отырып, Крис Вудинг 1999 және 2001 жылдар аралығында жазған романдар сериясы. Бастапқыда әрқайсысы 80-100 беттен тұратын жиырма жеті кітаптан (үш тоғыз бөлімнен тұратын актілер) тұратын серия ретінде шығарылады деп жоспарланған, бірақ бірінші актінің тоғызыншы бөлімі жарықтанғаннан кейін жоспарлар өзгертілді. Бұл өзгерістің басты себебі – кітаптардың «ірі кітаптардың арасында жоғалып кетуін» болдырмау еді, деп хабарланған болатын ескі «Брокен Скай» сайтында. Осыған байланысты Крис Вудинг пен баспагерлер кітаптарды тоғыз кітаптан тұратын серия ретінде шығару туралы шешім қабылдады. Бұл «жаңа» форматтағы әрбір кітап үш бөлімге тең болды және жариялану кестесі бұрынғысынша жалғасты. Шығарылым төртінші кітаптан (екінші акт, 1-3 бөлімдер) басталды, ал бірінші акт 1-3 кітаптар ретінде қайта жарық көрді. Бұл шешім кітаптарды жақсы танымал етті, бірақ сонымен бірге алғашқы тоғыз түпнұсқа кітап сирек кездесетін болды, себебі олар қайта басылған нұсқаларымен алмастырылды. Оқиға үш жылдың ішінде Доминион және Кирин Так есімді екі әлемде өтеді, олар параллель әлемдер ретінде танылады. Роман нәсілдік қатынастар, қарсылық қозғалыстары және басты кейіпкерлер Рюши мен Кианың ересек өмірге қадам басуы сияқты мәселелерді қамтиды.
the novel series
Broken Sky is a novel series that draws on anime influence, and was written by Chris Wooding between the years 1999 and 2001. Originally planned to be released as a series of twenty seven books (three nine part acts) of 80 to 100 pages each, the plans were changed following the release of Act One, Part Nine when mostly to stop the books "being lost behind larger books on the shelves", as was stated on the old Broken Sky website Chris Wooding and the publishers made a tactical decision to instead release the books as a series of nine. Each single book in this "newer" form contained the equivalent of three parts and the release schedule continued as normal, starting with Book Four (Act Two, Parts 1 3) while the first act was re released as Books One to Three. This decision, while making the books more visible, also resulted in the first nine original books becoming rare as they were effectively phased out by their re released counterparts. The story takes place across three years and focuses on the twin worlds of the Dominions and Kirin Taq, which are widely seen as parallel universes, and deals with issues of race relations, resistance movements and the coming of age of its main characters, Ryushi and Kia.
Сюжет
Бұл оқиға Рюши мен Киа егіздерінің саяхаттары мен басынан өткен қиындықтарды қамтиды. Олар өте құрмет тұтқан Патшаның әскерлері күш көрсетіп, түсініксіз шабуыл жасағанда үйлерінен қашуға мәжбүр болады. Олардың қорғалған өмір салтынан туған дүниетанымын қайта қарастыруға тура келеді, себебі олар өз бақылауларынан шыққан және ешқайсысы елестете алмайтын оқиғалардың ортасында қалады. Бастапқыда жасырын қарсылық қозғалысы ретінде басталган нәрсе, көп ұзамай зұлым Макаан патшаға және оның осыған ұқсас қасты қызы Ауринге қарсы толыққанды көтеріліске айналады, оның ортасында Киа, Рюши және оларға жақын барлық адамдар болады.
Орнату
Рюши мен Кианың өміріндегі үш жыл (он алтыдан он сегізге дейін) орын алатын "Сынған аспан" екі әлемнің әртүрлі ортасындағы оқиғаларды қамтиды: егіздердің мекендейтін Доминион әлемі және оларға ұқсамайтын Кирин Так әлемі. Оқиға барысында Рюши мен Киа Кирин Тақтың бар екенін біледі, сондай-ақ Элани сияқты, "Резонанттар" деп аталатын ерекше қабілеттері бар адамдардың қалауынша екі әлем арасында орын аударып, өздерімен бірге заттар мен басқа адамдарды алып өте алатынын анықтайды. "Сынған аспан" деген ат көп жыл бұрын Кирин Так пен Доминиондардың бір физикалық жазықтықта болған, яғни бір әлемді құраған деген миф негізінде туындаған. Аспан содан кейін "жарылған" немесе "бөлшектелген", бұл әлемдерді бөліп тұр, бірақ бұл метафоралық мағынада ма, әлде нақты мағынада ма екені белгісіз қалды.
Доминиондар
Доминион – Макаан патшасы билік еткен аймақтардың жалпы атауы. Бұл – күнге тонып жатқан біртұтас континент, солтүстігі таулы, құнарсыз жазықтармен, оңтүстігі шөлді далалармен, шығысы жасыл далалармен, батысы жел соққан, тік жарлы шабындықтармен және орталық бөлігі құнарлы жерлермен жабылған. Оны зор теңіз қоршап тұр, теңізшілер оны кесіп өте алмайды, себебі алып құбыжықтар әлемнің кең, картаға түсірілмеген мұхитына жақындаған кез келген кемені қиратады, осы теңізді "Терең Су" деп атайды. Доминион халқы көбінесе еуропалық түрінде болады, ауа райының әсерінен терісі көбінесе күйген түсті болады.
Кирин Тақ
Кирин Тақ көптеген жағынан Доминионға толық қарсы келеді. Доминионда көбінесе қолайлы ауа-райы болса, Кирин Тақ күннің мәңгілік тұтылуына байланысты соңғы көлікке толы жер. Доминион тұрғындары уақытты санау үшін пайдаланатын күн мен түн айналымынсыз, кириндер оның орнына жергілікті флора мен геология элементтерін, атап айтқанда, биолюминесцентті Жарқыраған өсімдіктер мен Жарқыраған тастарды қолданып, сол мақсатқа жетті. Кириндердің терісі ақ емес, олардың сыртқы физиологиясы уақыт өте келе олардың қоршаған ортасына бейімделді. Олардың тері түсі терең күлгін сұрдан бастап түн көгіне дейін өзгереді, ал көздері Доминионда туғандарға қарағанда айқын ақшыл. Ерекше сыртқы түрінен басқа, кириндерде табиғи түнгі көру қабілеті бар – бұл табиғи жарықтың жетіспеуінен туындаған бейімделу.
Нетерфан
Эланидің айтуынша, Доминион мен Кирин Тақтың өзара байланысы сағаттың қағуы сияқты, әрбір "соққы" әр әлемдегі бір сәттің өтуін көрсетеді, ал бір соққыдан (тик) екінші соққыға (ток) секіру оның қабілетін қалай қолданатынын түсіндіреді. Дегенмен, үшінші жазықтық бар деп саналады. Нетерфане деп аталған бұл жазықтықта, жұмбақ Құтқарушылар мекендейді деген қауесет бар – жаңа туған нәрестелердің денесіне рух тастарын орната алатын, капюшон киген ритуалшылар. Құтқарушылардың өзі сияқты, Нетерфане туралы да көп мәлімет жоқ, және көптеген физикалық және уақыт ережелеріне бағынбағандықтан, қарапайым адамның оған қарауы санасын шашыратып, есінен шығаруы мүмкін.
Триггерлік тас
Макаан патшасының маңдайында күлгін тас бар. Оған сәйкес тастар оның көптеген бағыныстыларына, оның ішінде Яхира мен Кериагтарға орналастырылған. Осы тасты пайдаланып, ол бір ғана оймен осы тасқа байланысты барлық тіршілікті жоя алады. Бұл көбінесе бүлікшіл немесе еріксіз, бірақ пайдалы қызметшілерді/құлдарды қатаң бақылауда ұстау үшін қолданылады.
Жүрек тасы
Жүрек тасы – ханшайым Аурин мойнына тағып жүретін тас. Қақпақ тасқа едәуір ұқсаған, ол Кериагтарды бақылауға қолданылады. Барлық Кериаг ханышаларына кішкентай жүрек тастары имплантацияланады, егер Аурин оны жүрек соғысынан бір циклдан артық уақытқа алшақтатса, барлық Кериагтар қырылады. Бұл тасты тек бір ғана адам кие алады – Ауриннің бөлігі, Калика.
Жарық тастар
Жарық тастар - жарық шығаратын тастар. Олар "Брокен Скай" әлемінде электр жарығының орнына пайдаланылады. Көбінесе Доминиондарда кездесетін Кирин Тақ әдетте тұтандырылған шамдармен немесе басқа да оттықтармен көрінеді. Олар қызғылт сары және ақ түстерде болады. Ақ тастар қымбат, себебі олар түстерді нақты түрінде көрсетеді.
Дамперлік тастар/оңғақтар
Дамперлік тастар – олардың жанында рух тастарын қолдануды шектейтін тастар. Рух тастар сияқты, олардың саны неғұрлым көп болса, әсері соғұрлым күшті болады. Көп саны болғанда, олар бүкіл бөлмеде рух тастарын қолдануды тоқтатуға шамасы жетеді. Көбінесе олар металл сымырға орнатылып, жалғыз қолданылады, бірақ бір жағдайда құл шахтердің мойнының артына, рух тастары басталатын жерден бірнеше сантиметр жоғарыға демдеуші тас имплантацияланғаны көрінеді. Бұл тас теріге тиген кезде, оған тиген адамның және тым жақын келгендердің рух тастарын қолдануын басуға жеткілікті.
Қасиетті Құтқарылу
Коммуния, мүмкін, тас, бірақ біз оны Кот Маккуайдың кеудесіндегі жарқыраған жарық ретінде ғана білеміз. Ол барлық бұрынғы Маккуайлардың барлық естеліктерін, демек Кот Таран тарихының барлығын қамтиды. Ол әрқашан ең ескі Кот Таранға беріледі.
Бiрiктiру тас
Бұл тас Макаан патша киген "Триггер тасына" кейбір жағынан ұқсас. Дегенмен, қызғылт түсті Триггер тастан өзгеше, буыстыру тасы терең қызыл түсті болады. Оның белсенді емес күйінде ол призма пішіндес алмаз түрінде келеді, бірақ қолданылғанда буыстыру тасы екіге бөлінеді. Бір жартысы адамның маңдайына, ал екінші жартысы виверннің маңдайына қойылады, осылайша жануар мен оның шабандозы арасында байланыс орнатылады. "Бұзылған Аспан" оқиғасы барысында мұндай тасты қолданған жалғыз мысал – Рюшидің өзінің Арасейлмен байланысуы.
Қаңқа
Паракка – Доминионнан Макаан патшасын және Кирин Тақтан Арин ханшайымын құлату мақсатымен құрылған қарсылық қозғалысы. Оларды көптеген басты кейіпкерлер отырған Кеңес басқарады. Паракка Доминионда, Гар Дженна деп аталатын жасырын базада бастама алды, ал Кирин Тақта тек бір-екі адам орналасқан. Бірақ, Интеграцияны тоқтатуға жасаған сәтсіз әрекеттерінен кейін (Макаанның құлдыққа түскен Резонанттардың күшімен жұмыс істейтін жасанды портал арқылы Доминионға Керьяг басқыншы әскерін әкелу жоспары), олар Кирин Таққа қашады, ал Макаан мен Арин ханшайым олардың қаза тапқанын ойлайды. Содан кейін олар Кирин халқының арасында жауынгерлер жинап, Рифтс деп аталатын шөл, тасты аймақта өз үйлерін жасайды. Жаңа үйлерін "Усидо базасы" деп атайды. Арин ханшайым Паракканың Кирин Таққа көшірілгенін біліп, оларды іздеуді бастайды. Өздерін оның күштерінен, әсіресе құбыжық, өрмекші тәрізді Керьягтардан қорғау үшін Киа және Паракканың басқа да мүшелері Кот Тараннан көмек сұрайды. Бастапқыда қиындықтарға тап болғанмен, Кот Таран Паракканың берік одақтасы болады. Ақырында, Паракка әлемді қорғаудың басты күшіне айналады, өйткені ақылдан безген Макаан патша Машинисттер цитаделіне шабуыл жасап, Терең Судың алып құбыжықтарын құрлыққа шақыратын Импульс балғасын іске қосады. Макаанның қалдық күштерімен бірге Паракка Терең Су монстрларын тоқтатуға тырысады, ал Рюши, Киа және басқалары Импульс балғасының әсерін кері қайтарып, Терең Су монстрларын қууға және Макаанды тоқтатуға кіріседі. Макаан жеңілгеннен кейін, Паракка екі әлемді тиран патшадан азат ету мақсатын орындағандықтан таратылды.
Күзетшілер
Макаанның әскерінің басым бөлігін оның күзетшілері құрайды. Ауринде Кериагтар бар, бірақ Макаанның күзетшілері де олармен тең. Көп жылдар бойы "күш" рух тастары берілген әрбір бала әскерге шақырылып келді. Осылайша, Макаанның әскері ғана емес үлкен, сонымен қатар оның жойғыш күші де зор. Олар Макаанға ең алдымен адал, тіпті ханшайым Ауриннің басқаруындағылар да. Алайда, соңғы екінші кітапта айтылғандай, Ауриннің "өлімінен" және Кирин Тақтың Паракандықтар тарапынан босатылуынан кейін Макаан ерте жастағы, әскерге жарамды кез келген ер адамды әскерге алуға көшті, бұл оның әскерінің көп бөлігінің соңғы шайқас алдында одан қашуына және гарпундарды зеңбірек ретінде қолданудан бас тартуына әкелді.
Машинисттер
Машинисттер – ең жоғары төлеушіге ғана жұмыс істейтін жалдамалылардың коалициясы, осы арқылы Домнион жазығында орналасқан Цитадельдегі технологиялық зерттеулерін қаржыландырады. Машинисттердің технологиясын барша қолданады, оның ішінде Макаан патша да – Жахираны жасаудан бастап, Тусами қаласының энергия қажеттіліктерін қамтамасыз ететін үлкен магмалық бұрғылау құрылғыларына дейін, тіпті Машинисттердің өздеріне арналған физикалық күшейткіштерге дейін. Машинисттер Пилоттар Гильдиясымен тығыз байланыста жұмыс істейді, ол олардың барлық басқарылатын құрылғыларын іске қосу үшін қажетті энергияны ұсынып тұрады. Соңында олар "Пулс-Шекір" құрастырады, ол теориялық тұрғыдан Теңіздің түбінде мекендейтін жандарды ығыстырып, мұхитты кесіп өтуге мүмкіндік беруге арналған. Бірақ ол керісінше – Теңіздің түбіндегі қасірет әкелушілерді өздеріне тарту үшін қолданылады.
Резонанстар
Резонанттарға ешқандай рух тастары берілмейді, және Элани (төменде қараңыз) Резонанттар рух тастарын пайдалана алмайды деп мәлімдейді. Керісінше, олар Кирин Тақ пен Доминион әлемдері арасында көшіп, қол тигізген әркімді өздерімен бірге алып кете алады. Теория бойынша, рух тастары жер, от, жад немесе физикалық күш сияқты белгілі бір нәрселерді басқаруға мүмкіндік берсе, Резонанттар уақытты басқарады. Резонанс теориясына сәйкес, Кирин Тақ Доминионның әр секунді арасында, ал Доминион Кирин Тақ уақытының арасында жатыр. Романдағы ең танымал Резонант – Элани, екі әлемді сағатқа теңейді, онда Доминиондар – «тік», ал Кирин Тақ – маятниктің «тоқ» дыбысы. Макаан көп жылдар бойы құпия түрде көптеген Резонанттарды жинап келеді. Ол олардың көп бөлігін Интеграцияны іске асыру үшін пайдаланады – Кирин Тақ пен Доминион арасында персонал мен жабдықтарды жаппай тасымалдауға мүмкіндік беретін алып «Лей Уоррендерді» құру арқылы.
Жахира
Жахиралар – Макаанның құпия полициясы. Көпшілік олар туралы өте аз біледі және тіпті оған сенбейді. Халық арасындағы мифтерге сәйкес, олар көзге көрінбейді де, әрқашан сізді бақылайды. Сондықтан, егер адамдар барлық әңгімелерге сенсе де, бұл Макаанның ісіне көмектесер еді, себебі олар үнемі бақыланып отырады деп ойлар еді. Шындығында, мифтер шындықтан алыс емес. Жахиралар айналардың немесе жақсырақ жарық шағылыстыратын кез келген бет арқылы көре және олар арқылы өте алады. Бұрын олар Резонанттар болған, бірақ Машинистермен күшейтілгеннен кейін, енді әлемдер арасында ауыса алмайды. Олардың денелерін өзгерту олардың күштерін де өзгертіп жіберді деген теория бар. Олар енді толыққанды денеге ие емес, олардың көп бөлігі металлдан жасалған күшейткіштерден тұрады, олардың жылдамдығы мен қауіптілігін арттырады. Жыртық киімдермен жабылғандықтан, олардың қаншалықты өзгергенін көре білген адам аз. Дегенмен, сақшылардан айырмашылығы, Жахиралар Макаанды жек көреді. Ол оларды монстрларға айналдырды және олар оны осы үшін жек көреді. Бірақ оның маңдайындағы бастауыш тас арқасында Макаан толық бақылауда ұстайды. Ол тек ойлау керек, және бастауыш тасқа қосылған тастармен имплантацияланғандықтан, олардың бәрі бірден өледі. Бұл олардың көпшілігі үшін үлкен шығын болмауы мүмкін, өйткені олардың өмірі бұрыннан аяқталғандай сезінеді, бірақ олардың ішінде қалған адамдық ұшқын оларды Макаанды өздерін өлтіруге мәжбүрлеуден сақтайды. Оларға Макаанның сүйікті Жыртық киімдісі басшылық етеді. Оның аты ғана емес, сонымен қатар ол – дамып, ашылған жалғыз Жахира. Кейіннен оның орнына нашарлауы Воре келеді.
Қот Таран
Олар Кериагтармен ортақ ата-тегі бар ежелгі ру. Олар ірі денелі, мықты және ауыр қаруланған. Осы себепті, олар Кериаг туыстарына қарағанда әлдеқайда баяу. Олар қолдарындағы үлкен тырнақтарымен шайқасады. Кот Таран өте жай көбейеді, бірақ ұзақ жасайды. Осының салдарынан, ежелгі соғыста шапшаң көбейетін Кериагтарға дерлік жеңіліп, қашуға мәжбүр болғандары айтылады. Оларды Кот Макуай – Кот Таранның ең ескісі басқарады. Макуайдың ортасында бұрынғы Кот Макуайлардың барлық естеліктерін сақтайтын жарқыраған сынық бар. Сонымен қатар, Кот Таран бір түрлі психикалық байланысқа, яғни жаппай телепатияға ие, сондықтан олардың естелігі мәңгілік, себебі әр буын алдыңғы буын білгеннің бәрін біледі, тіпті бастауынан бастап. Олар адамдармен ұқсас телепатия арқылы байланысады, тікелей саналарына сөйлейді. Жас Кот Тарандардың осы күшті нәзік басқару шеберлігі жоқ, сондықтан олар өз сезімдерін адамдар санасында көрінетін түстердің жарқырауы түрінде жасыра алмайды.
Кериагтар
Кериагтар – тағы бір ежелгі нәсіл, олар Кот Таранмен ортақ ата-бабаға ие. Олар өрмекші тәрізді, өрмек аяқтары бар кентавр сияқты, бірақ олардың бүкіл денесі хитинді және жәндіктің экзоскелетінің текстурасына ұқсас. Олар "гаер болга" деп аталатын, максималды залал үшін тісті жиектері бар қауіпті сынды найзалармен соғысады. Олар князь Ауриннің басқаруында, себебі оның мойнындағы жүрек тасы – үлкен тастың бір бөлігі, ал оның туысқандары Кериаг патшайымдарына бекітілген. Егер ол оны Кирин Так циклынан (шамамен бір Доминион күні) артық шешіп алса, барлық Кериагтар өледі. Бірақ Кериагтар оны шешкен сәттен біліп, оған қарсы шабуылдайды, сарайына ұмтылып, қайта орнатуға тырысады. Ең болмағанда, олар оны өздерімен бірге құртады. Дегенмен, Макаан Аурин оларды әкесіне қарсы пайдалануға тырысса, қауіпсіздік шарасын қосыпты. Кериагтардың тастары Макаанның маңдайындағы тудыру тасына да байланысты, сондықтан ол оларды бір оймен жоя алады.