Кіріспе

Қайырлы жұма күні орындалатын антифондар жинағы. Импроперия – Иса Мәсіхтің өзінің халқына айтқан кінәсін білдіретін антифондар мен жауаптар жинағы. Бұл сондай-ақ "Қинаулар" немесе "Салтанатты Қинаулар" деп те аталады. Католик литургиясында, әдетте Қайырлы жұма күні түстен кейін, құмарлықты еске алу рәсімінің бір бөлігі ретінде орындалады. Византиялық дәстүрінде олар Қайырлы жұма мен Қасиетті сенбі күндері әртүрлі ән-жырларда кездеседі. Импроперия Пруденциус Pontificale-де (846–61) алғаш рет пайда болып, біртіндеп 11 және 12 ғасырларда Еуропа бойынша таралып, 14 ғасырда Рим Ордосына енгізілді.

Пресвитериандық

Пресвитериан шіркеуінде (АҚШ) Қателіктер 1993 жылғы Жалпы ғибадат кітабына енгізілген, 287–291 беттер (2018 жылғы қайта қаралу). Олар Ұлы жұма күнгі құлшылықтың бір бөлігі болып табылады және Салтанатты тілектер мен Иеміздің дұғасынан кейін келеді. Олар процессияда әкелінетін, кедір-бүдір кесілген айқышпен байланысты болуы мүмкін, ол құлшылық ететіндердің алдына қойылады, содан кейін былай басталады: «Бүкіл әлемнің құтқарылуы осы айқышқа ілінгенді көріңдер». Халық: «Келіңдер, құлшылық етейік», – деп жауап береді. Осы шақыру үш рет қайталанғаннан кейін, Қателіктер басталады. Олардың тоғызы бар, әрқайсысы қауымның: «Қасиетті Құдай, қасиетті және құдіретті, қасиетті өлмес, бізге рақым ет!» – деген сөзімен басталады және қауымның: «Ием, рақым ет!» – деп дұға етуімен аяқталады. Барлығы тоғыз Қателікті оқуға болады, бірақ литургист оларды таңдауға құқылы. Олардан кейін псалм немесе ән немесе басқа да музыкалық ұсыныс орындалуы мүмкін, содан кейін қауым үнсіз тарап кетеді. Егер олар жұма күнгі Тенебрае қызметінде қолданылса, олар сабақтардың соңында оқылады, әдетте тек Мәсіх шамдары жанғанда. Олардың соңында Мәсіх шамдары сөндіріледі. Көбінесе Иса Мәсіхтің өмірін еске алу үшін 33 рет қоңырау соғылады, ал адамдар үнсіз отырады. Содан кейін адамдар үнсіз және қараңғыда тарап кетеді.

Әдістемелік

"Қаралаулар" Ұлыбритания методистік шіркеуінің Ұлы жұма күніне арналған литургиясына және Біріккен методистік шіркеуінің Ұлы жұма күні қызметіне қосылған. Олар Біріккен методистік шіркеуінің алдыңғы шіркеулерінің бірі болған Америка методистік шіркеуінің "Ұлы жұма кешкі құлшылық тәртібінде" рәсімге енгізілген.