Өсімдік тұқымдарындағы майлы денелер – элайосомалар. Құмырскалар тұқымды таратуға көмектеседі, осы арқылы өсімдіктер көбейеді. Myrmecochory процесі туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Өсімдіктердің тұқымдарына бекітілген ет тәрізді құрылымдар
Fleshy structures attached to the seeds of plants
Элайосомалар (ἔλαιον élaion "май" + σόμα sóma "дене") – көптеген өсімдік түрлерінің тұқымдарына бекітілген ет тәрізді құрылымдар. Элайосома липидтер мен белоктарға бай және әртүрлі пішінді болуы мүмкін. Көптеген өсімдіктерде элайосомалар құмырсқаларды тартады, олар тұқымдарды өздерінің ұясына апарып, элайосоманы личинкаларына жемдейді. Личинкалар элайосоманы жеп болғаннан кейін, құмырсқалар тұқымды қоқыс жинақталатын жерге тасиды, ол құмырсқаның қалдықтары мен өлген денелерінен құралған қоректік заттарға толы болады, және осы жерде тұқымдар өне бастайды. Мұндай тұқым тарату түрі грек тіліндегі "құмырсқа" (myrmex) және "дөңгелек би" (khoreíā) сөздерінен алынған мүрмекохория деп аталады. Риклфс, Р. Е. (2001) бойынша, бұл симбиоздық қарым-қатынас өзара пайдалы, атап айтқанда, таратушы өзара қарым-қатынас болып табылады, себебі өсімдік тұқымдарының қолайлы жерлерге таралуына және құмырсқалармен жерге отырғызылуына (жер астына тасымалдануына) мүмкіндік туады. Элайосомалар тұқым тіндерінен (халаза, фуникулус, хилум, рафе антирафе) немесе жеміс тіндерінен (экзокарп, сауыт, гүл түтігі, перигоний, стиль немесе шпикула) әртүрлі жолдармен дамиды. Әр түрлі шығу тегі мен даму жолдарының барлығы бірдей мақсатқа – құмырсқаларды тартуға қызмет етеді. Элайосомалар кем дегенде 11 000, ал мүмкін 23 000-ға дейін өсімдік түрінде кездесетіндіктен, гүлді өсімдіктердегі конвергентті эволюцияның керемет мысалы болып табылады.
Elaiosomes (ἔλαιον élaion "oil" + σόμα sóma "body") are fleshy structures that are attached to the seeds of many plant species. The elaiosome is rich in lipids and proteins, and may be variously shaped. Many plants have elaiosomes that attract ants, which take the seed to their nest and feed the elaiosome to their larvae. After the larvae have consumed the elaiosome, the ants take the seed to their waste disposal area, which is rich in nutrients from the ant frass and dead bodies, where the seeds germinate. This type of seed dispersal is termed myrmecochory from the Greek "ant" (myrmex) and "circular dance" (khoreíā). This type of symbiotic relationship appears to be mutualistic, more specifically dispersive mutualism according to Ricklefs, R. E. (2001), as the plant benefits because its seeds are dispersed to favorable germination sites, and also because it is planted (carried underground) by the ants. Elaiosomes develop in various ways either from seed tissues (chalaza, funiculus, hilum, raphe antiraphe) or from fruit tissues (exocarp, receptacle, flower tube, perigonium, style or spicule). The various origins and developmental pathways apparently all serve the same main function, i. e. attracting ants. Because elaiosomes are present in at least 11,000, but possibly up to 23,000 species of plants, elaiosomes are a dramatic example of convergent evolution in flowering plants.
Қаңқа
Еуфорбия тұқымдасына жататын елайосома карункула деп аталады (лат. caruncula – "кілегей"). Карункуласы бар тұқымдар – карункулятты, ал карункуласы жоқ тұқымдар – экарунукулятты.
The particular elaiosome in the spurge family Euphorbiaceae is called caruncle (Latin caruncula "wart"). Seeds that have a caruncle are carunculate, seed that do not have a caruncle are ecarunculate.