Кіріспе

Фикомикоз – асқазан-ішек жолы мен теріде сирек кездесетін жағдай, көбінесе иттің және жылқының денесінде табылады. Бұл жағдай түрлі қалыпты емес саңырауқұлақтар мен грибоктардың әсерінен туындайды, оның жеке түрлеріне питиоз, зигомикоз және лагенидиоз жатады. Питиоз – ең көп таралған түрі және оның себебі – Pythium, су есірткішінің бір түрі. Зигомикозды зигомицеттердің екі түрі тудыруы мүмкін: энтомофторальдар (мысалы, Basidiobolus және Conidiobolus) және мукоральдар (мысалы, Mucor, Mortierella, Absidia, Rhizopus, Rhizomucor және Saksenaea). Зигомикоздың соңғы түрі мукормикоз деп те аталады. Лагенидиозды Lagenidium түрі тудырады, ол Pythium сияқты су есірткіші болып табылады. Питиоз бен лагенидиозды Oomycetes-тен шыққан организмдер тудырады, саңырауқұлақтар патшалығы емес, сондықтан оларды кейде біріктіріп оомикоз деп атайды.

Пифиоз

Питиозды Pythium insidiosum туғызады және көбінесе иттер мен жылқыларда кездеседі, бірақ мысықтарда, ірі қара малдарда және адамдарда да кездеседі. АҚШ-та ең көп Перс шығанағы штаттарында, әсіресе Луизианада кездеседі, бірақ орталық батыс және шығыс штаттарында да табылған. Ол сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс Азияда, Австралияның шығысында, Жаңа Зеландияда және Оңтүстік Америкада кездеседі. Питиоз жұмсақ қыс болатын аймақтарда пайда болады, себебі организм мұздамайтын тұнбалы суларда тіршілік етеді. Pythium жаздың соңында батпақтарда көбейеді және осы суды ішкен иттерді жұқтырады. Ауру көбінесе жас, ірі тұқымды иттерде кездеседі. Бұл ауруды қандасқақ, батпақтық қатерлі ісік және бурсатти деп те атайды. Зақымданулар көбінесе төменгі аяқ-қолдарда, іш, кеуде және жыныс мүшелерінде табылады. Олар түйіршікті және қышымалы, сондай-ақ ойық немесе фистулалы болуы мүмкін. Зақымдануларда көбінесе сары, тығыз өлі тіндерден тұратын күңкерлер кездеседі. Созылмалы инфекция кезінде ауру сүйекке таралуы мүмкін. Адамдарда артерит, кератит және периорбитальді целлюлит тудыруы мүмкін. Мысықтарда питиоз әдетте шашсыз және ісінген зақымданулар ретінде теріде ғана кездеседі. Ол көбінесе аяқ-қолдарда, жамбас аймағында және құйрықтың тамырында табылады. Зақымданулар мұрын-жұтқыншақта да пайда болуы мүмкін. Жылқылар энтомофторомикозға шалдыққан ең көп таралған үй жануарларының бірі болып табылады. C. coronatus жылқының мұрын және ауыз шырышында зақымдану тудырады, бұл мұрыннан сұйықтық ағуына немесе тыныс алу қиындығына әкелуі мүмкін. B. ranarum жылқының жоғарғы денесі мен мойнында үлкен дөңгелек түйіндерді құрайды. Энтомофторальдар топырақ пен шіріген өсімдік қалдықтарында кездеседі, ал ең бастысы Basidiobolus жәндіктерден және бауырымен жорғалаушылар мен қосмекенділердің нәжісінен жұғады.

Диагностика және емдеу

Диагноз биопсия немесе егіс арқылы қойылады, бірақ жануарларда Pythium insidiosum үшін ELISA тестісі жасалған. Емдеу өте қиын, мүмкіндігі болса хирургиялық араласу қажет. Операциядан кейін рецидив жиі болады. Құрышқорға қарсы препараттардың ауруға әсері шектеулі, бірақ итраконазол және тербинафин гидрохлориді хирургиядан кейін екі-үш ай бойы қолданылады. Basidiobolus инфекциясымен ауырған адамдарға амфотерицин B және калий йодидімен ем жасалған. Питиоз және лагенидиоз үшін су саңырауқұлақтарына бағытталған жаңа препарат – каспофунгин қолжетімді, бірақ ол өте қымбат. Иммунотерапия питиозбен ауырған адамдар мен жылқыларда сәтті қолданылған. Кез келген фикомикоз түрінің болжамы нашар.