Кіріспе

Қырым православие соборы

басқа да осы атпен аталатын соборлар

Александр Невский соборы – Ялта қаласында (Қырым), 1902 жылы салынған және Николай Красновтың жобасы бойынша тұрғызылған Шығыс православие соборы. Бұл собор Әулие Александр Невскийдің құрметіне аталған.

Тарих

Собор Ресей императоры Александр II құрметіне салынған, оны саяси революционерлер тобы «Народная Воля» өлтірді. 1890 жылдың 1 наурызында құрылған құрылыс комитетіне атақты ялталық инженер және тарихшы Александр Бертье Делагард басшылық етті. Б. В. Хвощинский мен И. Ф. Токмаков сияқты көрнекті азаматтар үлкен сомада қаржы жұмсады, ал жер учаскесін барон А. Л. Врангель сыйға берді. Оның жобасын император Александр III бекітті. Бірінші тас 1891 жылдың 1 наурызында, Александр II қайтыс болғаннан кейін он жыл өткенде, оның бірінші әйелі және Александр III-тің анасы Мария Александровнаның қатысуымен қаланды. Соборды 1902 жылдың 4 желтоқсанында император Николай II, оның отбасы және жанындағыларының қатысуымен киеліленді. Екі қабатты және ашық галереялары бар собор орыс стилінде салынған. Собордың жанында үш қабатты қоңырау мұнарасы бой көтерді, онда Мәскеуде құйылған 11 қоңырау ілінді. Собордағы иконаларды Владимир губерниясының Мстиора қаласынан келген шеберлер салған. Ішкі кеңістікті архитектор С. П. Крощекин жобаласа, иконостас, күмбез және қабырғаларды киевтік суретші И. Мурашко безендірді. Ғибадатхананың сыртындағы киелі ханзаданың мозаикалық бейнесін венециялық А. Сальвиатидің шәкірттері жасады. Собордың күмбездері алтынмен жалатылды. Соборға іргелес, орыс термі стилінде салынған үш қабатты ғимарат 1908 жылы аяқталды. Онда Царевич Алексей құрметіне ашылған шіркеу мектебі, туберкулезбен ауыратын науқастарға арналған пана, Александр Невский бауырластығының мәжіліс залы орналасқан. Бауырластық қайырымдылық қызметімен, шіркеу мектептерін ұйымдастырумен және миссионерлік жұмыстармен айналысты, сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жараланғандарға көмек көрсетіп, ауруханалар мен санаторийлер ашты. Собордың алғашқы ректоры А. Я. Терневский болды, ол бұрын Ялтадағы Әулие Иоанн Златоуст шіркеуінде қызмет еткен. 1938 жылы ғибадатхана жабылып, қоңыраулар балқытуға жіберілді. Соборда спорт клубы құрылып, мектеп ғимараты Мұғалімдер үйіне айналды. 1942 жылы, Крымда нацистік әкімшілік орнағаннан кейін собордағы құлшылық қайта жаңғырды. Қырым азат етілгеннен кейін ғибадатхана іс жүзінде жұмыс істеп тұрғандығы ресми тіркелді.

Қазіргі

1995 жылдан бері толыққанды приходтық мектеп қызмет етеді.