Кіріспе
Көңіл көтеру мақсатындағы шаруашылық
Хобби шаруашылығы (сонымен қатар өмір салты блогы, жер учаскесі немесе ауылдық тұрғын үй деп те аталады) – негізгі табыс көзі болуы күтілмейтін шағын шаруашылық немесе кішігірім ферма. Кейбіреулері үй иелерін табиғатқа жақындату, жылқыларға демалыс үшін жер беру немесе қосымша табыс табу үшін жұмыс істейтін ферма ретінде ұсталады.
Әлемдегі хобби фермалары
Хобби-шаруашылықтар – толыққанды шаруашылықтан кішігірім ауыл шаруашылығы жерлері. Сондықтан, хобби-шаруашылықтар жалпы егін өндірісінің ең көп бөлігін құрайды, адамдар, мал және отынға арналған ауыл шаруашылығы өнімдерінің 29%-ы 2 гектарға дейінгі шаруашылықтарда өндіріледі, бұл әлемдегі азық-түлік қорының 32%-ын құрайды. Зерттеулер көрсеткендей, жаһандану, климаттың өзгеруі және, әсіресе АҚШ-та жерге қолжетімділіктің азаюына байланысты, кішкентай шаруашылықтар жас фермерлерге сирек қолжетімді болып келеді, және хобби-шаруашылықтарымен айналысатын фермерлердің орташа жасы дүние жүзінде 60-қа жетеді. Хобби-шаруашылықтың мөлшері елдер мен аймақтар бойынша урбанизация деңгейіне және жерге қолжетімділікке қарай өзгеріп отырады. Бразилиядағы кішкентай шаруашылықтың мөлшері әдетте 500 гектардан (1235 акр) кем, ал Америкада кішкентай шаруашылық 20 гектардан (50 акр) кем деп саналады. Бұған қарамастан, әлемдегі барлық шаруашылықтардың 84%-ы 2 гектардан (5 акр) кіші.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда ауылдағы өмір кәсіп емес, көңіл көтеруге айналып келеді. Англиядағы соңғы сараптамаларға сәйкес, "экономикалық өнім бермейтін" шаруашылықтардың саны бір жыл ішінде 90 000-нан 115 000-ға дейін өсті, ал ірі шаруашылықтардың саны 15 000-ға дейін азайды. "Хобби фермасы" (Souvenir Press, Лондон, 2006) кітабының авторы Вилли Ньюландс былай дейді: "Хобби шаруашылығы кең спектрлі, арт жардағы жұмыртқа мен джемнен бастап, жайылымдық жерлердің кең аумақтарына дейін қамтиды. Анықтама беруге болатын басты өлшемдер – ақша мен еңбек: хобби-шаруаның табысы көбінесе шаруашылықтан тыс жұмыстан түседі және шаруашылықта тұрақты жұмыс істейтін қызметкерлер жоқ. "Кіші шаруа мен хобби-шаруаның арасында нақты шекара жоқ, бірақ менің жеке пікірімше, кіші шаруа жерінен табыс табуға тырысады, ал хобби-шаруа жеріне ақша жұмсайды". Бұл, ең алдымен, көзқарас мәселесі. Жаңаша шаруаның ең бастысы – өзінің ісінен ләззат алуы".
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та фермалардың көп бөлігі хобби фермалары деп саналады. 2007 жылы 40%-дан астам шаруа қожалықтары 2500 доллардан кем табыс алған, ал 10%-дан астам шаруа қожалықтарының жер көлемі 500 доллардан төмен болған. Бастапқы шаруашылық жүргізушілердің 50%-дан астамы негізгі табысының шаруашылықтан тыс жұмыстан түсетінін мәлімдеді; алайда, бұл көрсеткішке шаруашылықпен жеке айналыспайтын кейбір шаруашылық жүргізушілер де, сондай-ақ өте ірі және өнімді шаруашылықтар да кіреді. АҚШ-та фермалардың көлемі ұлғайған сайын, ескі фермалардың экономикалық тиімділігі төмендеп барады. Олардың кейбіреулері сатып алынады, ал жердің көп бөлігі жақын жердегі ірі шаруашылықтармен біріктіріледі, бірақ ірі шаруашылыққа ғимараттардың көп пайдасы болмайды. Мұндай жерлерді тек құрылыс алаңымен ғана сатуға болады, бірақ олармен бірге 5-15 акр (20,000-ден 60,000 м²) аралығындағы шағын жер учаскесі сатылса, олар әлдеқайда жақсы сатылады. Ал кейбіреулері, әсіресе дамыған аймақтарда, жүк тасымалдау бақшалары ретінде, өз өнімдерін сататын стендтерімен немесе жергілікті фермерлер базарындағы тұрақты сату орындары ретінде пайдаланылады.
Канада
Канадалық хобби-шаруашылықтары коммерциялық шаруашылықтарға қолданылатын белгілі бір салықтар мен ережелерден босатылады, бірақ алқапты хобби-шаруашылығы деп санау үшін қандай шарттар орындалуы керек екеніне қатысты талаптар бар. Канада үкіметі хобби-шаруашылықтарын коммерциялық немесе демалыс мақсатындағы шаруашылықтар екенін анықтау үшін тесттен алынған критерийлер бойынша бағалайды. Мұндай критерийлердің ішінде бизнес қанша ақша табады, хобби-шаруашылығы үшін жылдық таза кіріс 10 000 доллардан кем болуы керек, жұмыс істейтін адамдардың саны, шаруашылыққа жұмсалатын уақыт негізгі табыс табуға жұмсалатын уақытпен салыстырылады, сондай-ақ шаруашылық бизнес немесе коммерциялық жолмен жүргізіледі ме. Канададағы хобби-шаруашылықтарының көп бөлігі Онтарио және Британдық Колумбия провинцияларында орналасқан. Канадада хобби-шаруашылық соңғы онжылдықтарда қосымша кіріс табу немесе канадалықтардың ләззатын алу мақсатында жылдам танымал болды. 1998 жылғы халық санауы бойынша Канададағы хобби-шаруашылықтарының 40%-ы оң таза кіріс тапқан. Бұл шаруашылықтардың көлемі бірте-бірте кішірейіп бара жатқан сияқты, себебі қалалардың кеңеюіне және орташа канадалықтар үшін үлкен жер участаларына қол жеткізудің қиындығына байланысты, алайда 2016 жылы осы шаруашылықтардың орташа кірісі 144,4%-ға өсті, бұл оларды бұрынғыдан да тиімді етті.